فاش نیوز - رصد فضای رسانه و اخبار منتشره پیرامون مذاکرات هسته‌ای و سفر وزیر خارجه عمان به تهران، حکایتی احتمالی از ارائه پیشنهاد تشکیل کنسرسیوم بین‌المللی غنی‌سازی اورانیوم از سوی امریکا دارد. البته این پینشهاد مربوط به دوره فعلی نیست و در چارچوب مذاکرات ۵+۱، بارها مطرح شده  است. بر فرض تحقق این احتمال، چنین سازوکاری تنها زمانی می تواند منافع ایران را تامین کند که ملاحظات زیر را شامل باشد:

۱. حق قانونی و حاکمیتی؛
طبق معاهده NPT، ایران حق دارد چرخه کامل سوخت هسته‌ای را در "خاک" خود و برای مقاصد صلح‌آمیز توسعه دهد. کنسرسیوم اگر خارج از خاک و حاکمیت ایران باشد، این حق مشروع را تضعیف کرده و کنترل بخشی از فعالیت‌های حساس هسته‌ای را به ساختارهای خارجی واگذار می‌کند.

۲_ استقلال و امنیت ملی؛
 غنی‌سازی صرفاً یک فرآیند فنی نیست، بلکه نماد اقتدار ملی و استقلال راهبردی  می باشد. واگذاری این فرآیند به یک کنسرسیوم چندملیتی، به معنای وابستگی بلندمدت به اراده کشورهای دیگر، و در نتیجه تضعیف توان دفاعی-راهبردی کشور تفسیر می‌شود. همچنین، در شرایط بحرانی، جنگ یا تحریم، ایران ممکن است از سوخت مورد نیاز خود محروم شود، همان‌طور که در گذشته ( راکتور اراک) تجربه کرده است. لذا شرایط توسعه غنی سازی در زمان بحران  برای ایران باید فراهم باشد.

۳_ بی‌اعتمادی مبتنی بر تجربه؛
خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ و رفتارهای دوگانه کشورهای غربی در دهه‌های گذشته، ایران را به این جمع‌بندی رسانده که تضمینی برای استمرار همکاری‌ها در چارچوب چنین سازوکارهایی وجود ندارد. لذا باید تضمین و ضمانت های معتبر اخذ شود.

۴_ حفظ پیشرفت علمی و فناوری بومی؛
عدول از غنی‌سازی مستقل به معنای عدول از بسیاری از تاسیسات هسته ای از سانتریفیوژ تا راکتور و ... و امورات تحقیقاتی در دانشگاه ها می باشد. وقتی کنسرسیوم باشد، طرفی غرب احتنالا ادعا میکند، نیاز به سایر تاسیسات هسته ای نیست و باید آنها را امحا کنید و حق تحقیقات غیر از این سازوکار را ندارید!!. و این یعنی بن بست در توسعه علمی‌_ صنعتی. لذا باید مواظب بود که حق تحقیق و توسعه برای ایران محفوظ باشد.
 
۵_ جاسوسی و ترور؛
غنی سازی در قالب کنسرسیوم می تواند دانشمندان ما را برای دشمن آشکارسازی کند و راه را برای ترور آنها فراهم نماید. از این منظر ملاحظات امنیتی نیز باید رعایت شود.

|| علی محمدی