فاش نیوز - انتشار اخیر بیانیه «جبهه اصلاحات ایران» با محورهایی چون آزادی زندانیان سیاسی، حذف نظارت استصوابی، انحلال نهادهای موازی و مذاکره مستقیم با آمریکا و ... واکنشهای گستردهای را در فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی برانگیخته است. هرچند ظاهر این بیانیه بر مطالبات اساسی و مهمی تکیه دارد، اما از منظر ماهیت و جایگاه صادرکنندگان، پرسشهای جدی پیشروی آن قرار دارد.
نخست باید به این نکته توجه کرد که جبهه اصلاحات در معنای کنونیاش، نماینده رسمی و منتخب اصلاحطلبان مردمی نیست. هیچ فرآیند انتخاباتی یا اجماع فراگیر در میان بدنه اجتماعی اصلاحطلبان وجود نداشته که بتواند این تشکل را به سخنگو یا مذاکرهکننده مشروع تبدیل کند. در نتیجه، بیانیه اخیر بیش از آنکه بیانگر اراده جمعی یک جریان مردمی باشد، بازتاب نگاه شخصی و گروهی افرادی اندک است که صرفاً در قالب این عنوان در فضای مجازی فعالیت میکنند.
دوم، چهرههایی که این بیانیه را امضا کردهاند، هرچند دارای جایگاه حقیقی و با سابقه سیاسی و اجرایی هستند، اما این جایگاه به معنای نمایندگی از سوی مردم نیست. امضای آنها تعهد یا پیوند مستقیم با خواست عمومی ایجاد نمیکند. بنابراین باید این بیانیه را موضع شخصی یک حلقه بسیار محدود سیاسی چند نفره دانست، نه سندی فراگیر که به نام «اصلاحطلبان» قابل عرضه باشد.
از منظر محتوایی نیز، بیانیه نشان میدهد فاصلهای محسوس میان نویسندگان آن و اصلاحطلبان واقعی و مردمی وجود دارد. بخشهای کلیدی آن در اتاقهای کوچک و بسته تدوین شده و نهتنها سازوکار اجرایی روشنی ندارد، بلکه در برخی موارد به شعارهایی کلی و تکراری بسنده کرده است. چنین متنی ممکن است در فضای رسانهای و فضای مجازی سر و صدا ایجاد کند، اما توان عملیاتی و اثرگذاری واقعی در میدان سیاست را ندارد.
نکته دیگر این است که فعالیت عمده این جریان در فضای مجازی متمرکز است. هرچند حضور در رسانهها و شبکههای اجتماعی اهمیت دارد، اما بدون ارتباط مستقیم با جامعه و بدون شبکه سازی میدانی، این حضور بیشتر به یک تصویر رسانهای شبیه است تا یک واقعیت سیاسی پایدار.
در نهایت، باید یادآور شد که اصلاحطلبان مردمی تاکنون هیچ نماینده منتخب یا سخنگوی رسمی که بتواند از طرف آنان با حکومت مذاکره یا بیانیه صادر کند، انتخاب نکردهاند. تا زمانی که چنین ساختار مشروع و شفاف شکل نگیرد، هر بیانیهای حتی با عنوان «جبهه اصلاحات» تنها صدای نویسندگان آن خواهد بود، نه صدای مردمی که سالهاست بهدنبال اصلاحات واقعی و ملموس هستند.
بیانیه اخیر بیش از آنکه نشانه قدرت گیری اصلاحطلبی مردمی باشد، آینهای است که شکاف میان «اصلاحطلبان رسانهای» و «اصلاحطلبان سیاسی و اجتماعی» را آشکار میسازد؛ شکافی که پر کردن فاصله آن، نیازمند بازگشت به بدنه جامعه، شفافیت ساختاری و مشروعیت نمایندگی است، نه تکرار بیانیههایی که در بهترین حالت، نوشتاری از اتاق کوچک چند نفره اصلاحطلب باشند، نه نماینده اصلاحطلبها.
|| ابراهیم شعبانلو