فاش نیوز- سفر اخیر «محمدباقر قالیباف»، رئیس مجلس شورای اسلامی، به اسلامآباد و دیدار با «سردار ایاز صادق»، رئیس مجلس ملی پاکستان، بار دیگر بحث دربارهی کارکرد واقعی روابط ایران و پاکستان را زنده کرد. در حالیکه بیانیههای رسمی دو کشور مملو از شعارهای برادری اسلامی و همبستگی منطقهای بود، پرسش اصلی همچنان باقی است: «کدام یک از دو کشور از این تعاملها واقعاً سود میبرد؟»
۱. زبان عاطفی، خروجی نمادین
در تمام دیدارهای رسمی میان تهران و اسلامآباد، تکرار واژههایی چون برادری، وحدت اسلامی، و مقاومت در برابر صهیونیسم به چشم میخورد. با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان داده است که این گفتارها عمدتاً جنبه تبلیغاتی و نمایشی دارند. سفر قالیباف نیز از همین جنس بود؛ دیداری برای نمایش دوستی و حسن نیت، بیآنکه به توافقهای اقتصادی یا امنیتی قابل اجرا منجر شود.
۲. منافع پاکستان: توازن هوشمندانه
پاکستان در سیاست خارجی خود استراتژی توازن میان قدرتها را دنبال میکند. این کشور: - روابط مالی و نظامی عمیقی با عربستان سعودی دارد؛ - به دلیل مرز طولانی و نیاز به انرژی، ارتباط سطحی اما پایداری با ایران حفظ میکند؛ - و در عین حال از حمایت نظامی آمریکا و سرمایهگذاری چین برخوردار است. در چنین شرایطی، هر تماس دیپلماتیک با تهران برای اسلامآباد ارزش نمادین و چانهزنی دارد. مقامات پاکستانی از روابط با ایران برای افزایش بهای سیاسی خود در برابر ریاض و واشنگتن بهره میبرند، بیآنکه وارد تعهدات پرهزینه شوند.
۳. منافع ایران: دیپلماسی فعال
در نقطه مقابل، جمهوری اسلامی ایران در سالهای اخیر تحت فشارهای تحریمی و محدودیتهای دیپلماتیک، از چنین سفرهایی برای نمایش تحرک دیپلماتیک استفاده میکند. هدف اصلی این دیدارها، بازنمایی چهرهای فعال از سیاست خارجی ایران است؛ اما در عمل، پروژههایی مانند خط لوله گاز ایران–پاکستان، تبادلات بانکی، یا تجارت مرزی هنوز در مرحله اظهارنظر باقی ماندهاند.
۴. نتیجهگیری: دو مسیر، دو انگیزه
پاکستان با بهرهگیری از روابط محدود با ایران، در واقع جایگاه خود را در برابر متحدان غربی و عربی تقویت میکند. - ایران نیز با اتکا به ادبیات عاطفی و شعارهای وحدت اسلامی، میکوشد تصویر «دوستدار همسایگان» را بازسازی کند، هرچند دستاورد ملموس اقتصادی یا سیاسی از این مسیر حاصل نشده است. در نهایت، سفر قالیباف به اسلامآباد بیش از آنکه نقطه عطفی در روابط تهران–اسلامآباد باشد، نمادی از دیپلماسی است.
||علیرضا رجایی