فاش نیوز - بحران تازه میان اسلامآباد و طالبان افغانستان تنها یک تنش مرزی نیست؛ این بحران ریشه در چهار دهه سیاستهای مداخلهگرانهی پاکستان و کارگزاری آن برای آمریکا دارد؛ سیاستهایی که امروز در قالب طالبان افغانستان و تحریک طالبان پاکستان(TTP) بهصورت «هیولایی مهارناپذیر» بازگشتهاند.
در دههی جهاد، پاکستان بهعنوان مجری و مأمور محض واشنگتن، مدارس دینی را گسترش داد، هزاران جنگجو تربیت کرد و شبکههای تندرو را در مناطق قبایلی ریشهدار ساخت. همان جوانانی که با پول آمریکا و عربستان آموزش دیدند، بعدها هستههای طالبان افغانستان و سپس طالبان پاکستانی شدند.
اکنون ژنرال عاصم منیر از طالبان میخواهد میان پاکستان و TTP «یکی را انتخاب کنند»؛ اما واقعیت میدان چیز دیگری است:
طالبان افغانستان و طالبان پاکستان دو پدیدهی جدا از هم نیستند.
هر دو از یک بستر قبیلهای، اجتماعی و ایدئولوژیک برخاستهاند؛ دو روی یک سکهاند که مرز دیورند هم نتوانسته آنها را از هم جدا کند.
اسلامآباد امروز با محصول سیاستهای خود مواجه شده است. TTP بهجای سکوت، حملاتش را در خیبرپختونخوا و بلوچستان افزایش داده و از پناهگاههای امن در شرق افغانستان بهره میبرد. پاکستان، که روزی بهجای دولتسازی در مناطق قبایلی، بر «مدرسهسازی افراطی» سرمایهگذاری کرد، اکنون با ناتوانی ساختاری در برابر این شبکهها روبهروست.
از سوی دیگر، طالبان افغانستان نیز بهدلیل سوءمدیریت شدید، اقتصاد فروپاشیده و انزوای بینالمللی، امروز خود به تهدیدی علیه خویش تبدیل شدهاند. ناکارآمدی حکومتداری طالبان باعث شده هر بحران بیرونی، بهسرعت به داخل افغانستان سرایت کند و پایههای قدرت آنان را متزلزلتر سازد.
در چنین شرایطی، انتظار پاکستان برای مهار TTP از سوی طالبان افغانستان، بیشتر یک واکنش تبلیغاتی است تا یک خواست واقعی. طالبان نه توانایی برخورد نظامی با TTP را دارند و نه انگیزۀ آن را؛ زیرا این اقدام آنان را در برابر بدنهی قومی و پیوستهای تاریخیشان قرار میدهد.
نتیجه روشن است:
ساختههای مشترک پاکستان و آمریکا حالا به بزرگترین تهدید امنیتی پاکستان تبدیل شدهاند، و طالبان نیز زیر سایۀ سوءمدیریت خویش، هر روز بیشتر در تلهی ناامنی و فشارهای منطقهای گرفتار میشوند.
این بنبست نه مقطعی است و نه ساده؛ بحران کابل–اسلامآباد وارد مرحلهای شده که بازگشت از آن، بسیار دشوارتر از شکلگیریاش است.
|| علیرضا رجایی