فاش نیوز - اعلام آتشبس شکننده در پایان روز چهلم جنگ، فرصتی برای ارزیابی آغاز و فرجام این جنگ بزرگ است. مجموع ارزیابیها در روز
چهل و سوم، میگویند وضعیت به قبل از روز نهم اسفند که آمریکا و اسرائیل، جنگ تحمیلی شرارتآمیز را آغاز کردند، باز نخواهد گشت و همین واقعیت مهم، ترامپ و نتانیاهو را در موقعیت شکست و استیصال راهبردی قرار داده است.
راز عصبانیت شدید ترامپ
دونالد ترامپ، پس از فحاشی به CNN، وال استریت ژورنال را هم به خاطر زیر سؤال بردن ادعای پیروزی او بر ایران مورد حمله قرار داد و گفت: وال استریت ژورنال، بدترین و نامعتبرترین تحریریه دنیا را دارد.
او با شیطان و شرور خواندن رسانههای منتقد میافزاید: نیویورکتایمزِ شکستخورده و سیانانِ اخبار جعلیساز، هر کدام یک طرح ده مادهای کاملاًً جعلی در مورد مذاکرات ایران گزارش دادند که هدف آن بیاعتبار کردن افراد درگیر در روند صلح بود.
ترامپ، همچنین چهار تن از متحدان سابق خود را که از رویکرد او در قبال جنگ با ایران انتقاد کردهاند (تاکر کارلسون، مگان کلی، کندیس اوئنز و الکس جونز)، «بازنده» و «آدمهای احمق» خطاب کرد.
اما راز عصبانیت شدید ترامپ چیست؟ در اینباره روزنامه فرانسوی لوموند توضیح میدهد: پس از ۴۰ روز، راهبردِ دائماً در حال تغییرِ ترامپ در قبال ایران، به بلاتکلیفی و آتشبس شکننده ختم شد. این درگیری که با انتظار یک پیروزی سریع آغاز شد، نهتنها به تضعیف ایران منجر نشد، بلکه موجب تقویت آن شده است. ایران با بستن تنگه هرمز و تحمیل هزینههای اقتصادی، موقعیت خود را تقویت کرده است.
مگان کلی حامی سابق ترامپ میگوید: ایرانیها نشان دادند که افراد سرسختی هستند و فهمیدند چیزی دارند که بسیار قویتر از بمب اتم است؛ کنترل تنگه هرمز. ترامپ قبل از جنگ، توسط رئیس ستاد مشترک ارتش هشدار داده شده بود که آنها به راحتی فرو نمیپاشند و احتمالاً کنترل تنگه را حفظ و یک هراس جهانی ایجاد میکنند؛ اما او گوش نکرد و این ادعای مزخرف را پیش برد که ما تغییر رژیم کردیم. نه، نکردیم. این توافق، شبیه تسلیم از جانب ما بود.
بزرگترین فرار بُزدلانه
پایگاه چینی «چایناورکر» هم اعلام آتشبس از سوی ترامپ را «بزرگترین فرار بزدلانه او که در میان آمریکاییها به تاکو معروف شده»، توصیف کرده و افزود: تاکو، مخفف این عبارت است: «ترامپ همیشه از روی بزدلی فرار میکند»
(TRUMP ALWAYS CHICKENS OUT). تهدیدهای بزرگ، لفاظیهای آتشین اما فرار و عقبنشینی در لحظه تصمیم.
روزنامه الپایس اسپانیا در ارزیابی مشابهی آورده است: آمریکا بهای بسیار سنگینی برای جنگ میپردازد؛ تنش با متحدان، زرادخانههای خالی و اعتباری جهانی که بهکلی نابود شده. جنگ، نیروهای آمریکایی را در وضعیتی شکننده قرار داده و ژنرال کین هشدار داده میزان زیادی مهمات و سامانههای رهگیر پدافند مصرف شده که تا سالها قابل جایگزینی نیست. اما سنگینترین بهائی که آمریکا خواهد پرداخت، هنوز در راه است: سقوط وجهه بینالمللی در پی ورود به جنگی غیرقانونی. پیام هفته گذشته ترامپ که «یک تمدن کاملاً خواهد مرد»، فراموش نمیشود. او تهدید به نابودی جمعیتی ۹۱ میلیونی کرد و واشنگتن در ننگ فرو رفت.
حتی پیرس مورگان مجری حامی ترامپ و رژیم صهیونیستی گفته است: آمریکا به هیچکدام از اهداف خود در جنگ نرسید. تنگه هرمز که باز بود، الان تحت کنترل ایران است. حکومت ایران تغییر نکرده و موشکهای بالستیک و نیروهای همپیمان را در سراسر منطقه دارد. آمریکا بیش از ۳۰ میلیارد دلار هزینه کرده است، ۱۵ سربازش کشته شدهاند. میزان محبوبیت ترامپ در رکورد پایین است.
شبکه سی بیاس، مصاحبهای از یکی از سربازان آمریکایی حاضر در پایگاه کویت را منتشر کرد که میگوید: همه چیز میلرزید و همه جا را دود فرا گرفته بود. شبیه فیلمها. هیچگونه دفاع هوائی برای مقابله با پهپادها وجود نداشت.
اهرم فشار جدید ایران ترامپ را به عقبنشینی واداشت
مایکل هیرش در نشریه فارین پالیسی با تأکید بر اینکه «حامیان این ماجراجویی فاجعهبار نباید از مسئولیت شانه خالی کنند. آنها باید مسئول شناخته شوند و پاسخگو باشند»، نوشت: این جنگ که بهعنوان اقدام راهبردی آغاز شد، اکنون بهعنوان اشتباه پرهزینه توصیف میشود. ترامپ، با وجود نمایش قدرت بیقید و شرط، در برابر یک عامل کلیدی آسیبپذیر است: واکنش بازارهای مالی که نقش مهمی در عقبنشینی او داشتند. عقبنشینی ناگهانی- پس از بسته شدن تنگه هرمز و جهش قیمت نفت- نشان میدهد بازارها به مهمترین محدودیت تصمیمات او تبدیل شدهاند. ترامپ که خود را فاقد هرگونه محدودیت، از جمله قوانین بینالمللی یا فشار متحدان، میداند، در برابر افت بازارها واکنش نشان میدهد. او با این تصور وارد جنگ شد که سریع و کنترلشده خواهد بود، اما با بسته شدن تنگه هرمز و افزایش شدید قیمت انرژی، بحران در بازارهای مرتبط و افتهای پیاپی در بازارهای مالی روبهرو شد. ایران همچنان از کنترل تنگه هرمز بهعنوان اهرم فشار جدید استفاده میکند. مهمترین پیامد این جنگ برای ایران، تثبیت این اهرم است که حتی از برنامه هستهای نیز ابزار فشار مؤثرتری به شمار میرود.
در این میان، نشریه آتلانتیک واقعیت مهمی را برجسته کرده است: هیچ کشوری وقتی در حال پیروزی است، نظریه «مرد دیوانه» را در سیاست خارجی به کار نمیگیرد. استفاده ترامپ از این روش، ناامیدی او را نشان میدهد. فقط بازندگان از نظریه مرد دیوانه استفاده میکنند.
همچنین رسانه آمریکایی آلترنت مینویسد: یک منبع آگاه در واشینگتن میگوید که ترامپ در تماسهایش «مثل سگ» به سران بقیه کشورها التماس میکرد تا او را از بنبست ایران نجات دهند.
چرا این جنگ برای آمریکا بیسابقه بود؟
آندری مارتیانوف کارشناس مسائل نظامی با بیان اینکه «آمریکا اولین بار است با کسانی درگیر شده که توانایی پاسخ دادن دارند و فوقالعاده هم پاسخ میدهند»، میافزاید: نتیجه، تحقیر نظامی کامل آمریکاست ترامپ همچنان در خیالات خود درباره عظمتش غرق است، در حالی که واقعیت بیرون، دقیقاً ۱۸۰ درجه خلاف آن است، مسئله ایران برای آمریکا یک فاجعه است.
نشریه بلومبرگ هم مانند بسیاری دیگر از رسانهها معتقد است: جنگ ترامپ علیه ایران، آمریکا را در برابر رقبایش در موقعیتی ضعیفتر نشان داده است. آتشبس، این برداشت را در میان رقبا و همچنین در میان اعضای ناتو تقویت کرده که کارزار جنگی ترامپ یک شکست راهبردی است. برتری نظامی و اطلاعاتی آمریکا نتوانست ایران را به تسلیم وادار کند.
تنگه هرمز همچنان بسته ماند
موضوع تنگه هرمز، برای آمریکا تبدیل به قوز بالای قوز شده است. هدف آمریکا براندازی ایران بود اما در چهلمین روز جنگ در حالی درخواست آتشبس کرد که تنگه همیشه گشوده هرمز بسته مانده و پنتاگون نتوانسته بود راهی برای گشودن آن پیدا کند. درباره این رویداد بزرگ، استفان وارهایم عضو ارشد اندیشکده کارنگی نوشت: ایران نشان داده که میتواند تنگه هرمز را ببندد. ایالات متحده نیز نشان داده است که گزینه نظامی مناسبی برای بازگشایی اجباری تنگه در اختیار ندارد.
حتی پس از اعلام آتشبس نیز تنگه هرمز همچنان بسته مانده است. به گزارش شبکه خبری NBC «قیمت نفت بار دیگر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه فراتر رفت، زیرا خوشبینی اولیه به توافق جای خود را به ابهام درباره زمان ازسرگیری عبور از تنگه هرمز داد. ترافیک دریایی تقریباً به حالت توقف درآمده و از زمان اعلام آتشبس، تنها پنج کشتی فلهبر در ۲۴ ساعت اول توافق عبور کردهاند. ترافیک فعلی در مقایسه با میانگین پیش از جنگ (بیش از ۱۰۰ کشتی در روز) فقط یک قطره است.
در همین حال، بر اساس دادههای شرکت کپلر، روز چهارشنبه گذشته تنها ۵ کشتی از تنگه عبور کردند و روز پنجشنبه نیز ۷ کشتی از این مسیر عبور کردند. بیش از ۶۰۰ کشتی از جمله ۳۲۵ نفتکش همچنان در خلیجفارس سرگردان یا متوقف ماندهاند.
شبکه سیانان با انتقاد از خبط بزرگ ترامپ که به انسداد تنگه هرمز منتهی شد، عنوان کرد: شما میتوانید درباره بازگشایی تنگه بیانیه بدهید، اما وضعیت تغییری نمیکند. در حالی که مقامات ارشد ترامپ اصرار داشتند بازگشایی شده، واقعیت در این آبراه باریک تغییر چندانی نکرده است. طرحهای صلح رقابتی که کاخ سفید و ایران مطرح کردند، نگرانیها را عمیقتر کرده که ایران کنترل تنگه را حفظ خواهد کرد و خودش تصمیم خواهد گرفت کدام کشتیها اجازه عبور دارند و با چه قیمتی.
شرکت اطلاعات دریانوردی و بیمه «لویدز لیست» گفته است از زمان آغاز آتشبس و طی دو روز گذشته فقط شش کشتی توانسته از تنگه هرمز عبور کند. پیش از اخلال در تنگه هرمز، روزانه ۱۵۰ کشتی از این آبراه عبور میکرد. جمهوری اسلامی همچنین آغاز به دریافت عوارض عبور از تنگه هرمز کرده است
دست برتر ایران برای دگرگون کردن منطقه
روزنامه صهیونیستی جروزالم پست درباره انسداد تنگه هرمز مینویسد: در حالی که ترامپ ادعای پیروزی دارد، ایران، اهرم فشار بر تنگه هرمز را نگه داشته است. این جنگ بهعنوان یک اشتباه راهبردی بزرگ از سوی ترامپ به یاد خواهد ماند؛ جنگی که پیامدهای آن، منطقه را دگرگون کرد. این موضوع به تهران امکان داده در مذاکرات دست بالا را داشته باشد و حتی پس از جنگ نیز جایگاه منطقهای خود را تقویت کند.
اریک ناتال از چهرههای سرشناس بازار نفت در کانادا هم نوشت: تنگه هرمز عملاً بسته شده و تولید نفت خاورمیانهروزانه ۱۳ میلیون بشکه کاهش یافته است. حتی پس از بازگشایی، دستکم دو ماه زمان لازم است تا سطح تولید به حالت قبل بازگردد. طی این مدت، جهان ۷۸۰ میلیون بشکه نفت را از دست خواهد داد. تاریخی، بیسابقه و فاجعهبار.
اما ضربه جانبی به آمریکا را روزنامه فایننشال تایمز اینگونه روایت میکند: جنگ ایران، ضعف دلار را آشکار کرده و نشان داد که روند فاصلهگیری برخی کشورها از آن در حال تقویت است. بهویژه در شرایطی که اختلال در بازار انرژی، تحریمها و تلاش برای انجام مبادلات خارج از سیستم دلاری همگی باعث شده که استفاده از ارزهای جایگزین افزایش یابد و وابستگی جهانی به دلار با چالش مواجه شود... عبور کشتیها در تنگه هرمز هنوز متوقف است، زیرا تهران شرایط خود را در آنجا دیکته میکند ایران با اعمال کنترلهای سختگیرانه و تعیین شرایط عبور، عملاً جریان تردد را در دست گرفته است. بسیاری از شرکتهای بزرگ کشتیرانی به دلیل ریسکهای امنیتی و بیمهای، از عبور خودداری میکنند. آتشبسی که قرار بود یکی از پرترددترین آبراهها را بازگشایی کند، در عوض منجر به آن شده که کشتیها همینطور منتظر بمانند. تعداد کشتیهای عبوری از تنگه، حتی نسبت به شدیدترین روزهای جنگ نیز کمتر شده است.
در مقابل به گزارش وبسایت تانکر ترکرز «دو میلیون بشکه نفت خام ایران تحت معافیت از تحریمها به هند رسید». همچنین به گزارش رویترز «هند با هدف تسریع تحویل منابع انرژی از خلیجفارس، معافیتهایی را برای ورود دو محموله ایرانی برقرار کرده است. برای نخستین بار در سالهای اخیر، چین نفت ایران را گرانتر از نفت برنت خرید».
نتانیاهو، توهم فروخت صهیونیستها مأیوس شدهاند
در رژیم صهیونیستی، نظرسنجی مشترک معاریو- والا نشان میدهد ۶۳ درصد صهیونیستها از نتایج جنگ با ایران ناراضیاند و معتقدند اسرائیل و آمریکا در جنگ پیروز نشدهاند.
در همین حال و هوا، نفتالی بنت نخستوزیر اسب، نتانیاهو را به باد انتقاد گرفت و گفت: «اهداف جنگ روشن بود: نابودی برنامه هستهای، تروریسم و توان موشکی ایران، و خارج کردن اورانیوم غنیشده. این اهداف محقق نشد و شکست، اسرائیل را در برابر ایرانی انتقامجو و مصممتر قرار میدهد. دلیل اینکه بسیاری احساس ناامیدی میکنند این است که دولت، به ما توهم فروخت. دولت با ما صادق نیست. نتانیاهو و وزرایش مدام از پیروزی صحبت میکردند. اما امشب همه این وعدههای توخالی فرو ریخت. حماس در حال تقویت است و حزبالله و ایران همچنان سر پا هستند. باید همین حالا بهجای فرار از مسئولیت، کمیته تحقیق تشکیل شود.
نشریه صهیونیستی واینت هم با بیان اینکه «اسرائیل پس از جنگی پرهزینه، با چالشهای امنیتی پیچیدهتری روبهرو شده»، افزود: اسرائیل پس از پرهزینهترین جنگ تاریخ خود (۱۶.۲ تا ۱۹.۴ میلیارد دلار) وارد مرحلهای از ابهام و نگرانی شده است. اهداف اصلی اسرائیل از جنگ، هیچکدام محقق نشدهاند. این وضعیت، در کنار سکوت مقامات، فضای سردرگمی را در اسرائیل تشدید کرده است؛ بهویژه برای شهروندانی که هفتهها زیر حملات موشکی بودند و اکنون با پرسشهای بیپاسخ روبهرو هستند. اینبار ایران توانست در مدت کوتاهی کل اسرائیل- از ایلات در جنوب تا حیفا در شمال- را با موشکهای بالستیک هدف قرار دهد. اسرائیل ممکن است با محیط امنیتی بدتری نسبت به پیش از جنگ مواجه باشد و فشار سنگینی بر اقتصاد اسرائیل وارد شود، آن هم در شرایطی که کمبود نیروی انسانی وجود دارد.
هاآرتص: ایران، قدرت مسلط منطقه شد
درباره شکلگیری نظم جدید در منطقه، روزنامه صهیونیستیهاآرتص خاطر نشان کرد: جنگی که با وعدههای پرطمطراقِ تغییر رژیم و نابودی توانمندی هستهای ایران آغاز شده بود، با یک آتشبس شکننده، تلفات رو به افزایش و فرسایش عمیق جایگاه راهبردی اسرائیل به پایان میرسد. ایران با بقای خود برابر فشار حداکثری نظامی و به بنبست کشاندن ماشین جنگی آمریکا، اکنون به عنوان قدرت مسلط منطقه شناخته میشود. روزنامه گاردین در تحلیلی مشابه تأکید کرد: آمریکا اکنون نسبت به آغاز جنگ علیه ایران، در وضعیت بدتری قرار دارد. استراتژی ترامپ، بر برداشت اشتباهی از ایران مبتنی بود؛ او آمریکا را بیاعتبارتر و منزویتر ساخت، اقتصاد جهان را مختل کرد و تضمین کرد که ایران و عمان برای اولین بار برای کنترل و اخذ عوارض از تنگه هرمز برنامهریزی کنند.
از توهم تغییر رژیم رسیدیم به دست برتر ایران در منطقه
تیری برتون کمیسر پیشین اتحادیه اروپا در همین زمینه اذعان کرد: خوشمان بیاید یا نه، کلید تنگه هرمز دست ایران افتاده است. شرکتهای کشتیرانی باید ایمیلی ارسال کنند، جزئیات کامل محموله را ارائه دهند، مجوز بگیرند و قبل از عبور، عوارض را به ایران پرداخت کنند. حدود ۱۳۲ میلیون بشکه نفت خام متوقف شده است. این به تهران اجازه میدهد درآمد مستقیم ایجاد کند. یک ابرنفتکش با ۳ میلیون بشکه باید حدود ۳ میلیون دلار پرداخت کند. چه بخواهیم چه نخواهیم، این ایران است که دست بالا را دارد و این ناامیدکننده است، چون انتظار تغییر رژیم وجود داشت. حتی موضوع هستهای هم به حاشیه رفته. ایران احتمالاً خواستار لغو تحریمها هم خواهد شد و ممکن است خواستار جبران خسارات جنگ شود.
نشریه اکونومیست، علناً ترامپ را بازنده معرفی کرد و افزود: همه جنگها برنده ندارند، اما هر جنگی دستکم یک بازنده دارد و با این آتشبس، بزرگترین بازنده جنگ ترامپ خواهد بود. حتی آتشبس هم پیامدهای اقتصادی جنگ را متوقف نخواهد کرد. جنگ، خاورمیانه را به شکلی منفی تغییر داده است. ترامپ فهمیده که اصلاً نباید جنگ را آغاز میکرد. پیامهای تهاجمی و زننده او درباره تهدید به نابودی ایران، بیشتر شبیه تلاش برای پوشاندن عقبنشینی بود.
جرمی بوئن تحلیلگر بیبیسی از بازآرایی خاورمیانه توسط ایران خبر داده و نوشت: ایران با بستن تنگه هرمز، که مسیر ۲۰ درصد نفت جهان است، فشار اقتصادی بزرگی وارد کرده و آن را به اهرم اصلی خود در مذاکرات تبدیل کرده است. حتی در صورت آتشبس، پیامدهای این جنگ میتواند برای سالها توازن قدرت در خاورمیانه را تغییر دهد.
سیاوش اردلان، خبرنگار بیبیسی هم نوشت: مسئله فقط این نیست که جمهوری اسلامی با هجوم توانمندترین قدرتهای دنیا سقوط نکرد. جنگ باعث شد پایگاه اجتماعی حکومت که قبلش گویی دچار رخوت شده بود، کاملاً انگیزه و روحیه بگیره و برگرده به حال و هوای دهه شصت.
روزنامه واشینگتن پست نیز درباره تقویت پشتوانه اجتماعی جمهوری اسلامی نوشت: اندکی پس از آنکه ترامپ تهدید کرد تمام تمدن ایران- با قدمتی ۶۰۰۰ساله- را نابود خواهد کرد، جمعیتها به خیابانها آمدند و پرچمهایی در دست داشتند، اما نه پرچمهای سفید تسلیم. آنها پرچمهای پیروزی را برافراشتند، پرچمهای سبز، سفید و سرخ جمهوری اسلامی را.
چرا آتش بس، شکست فاحش آمریکاست؟
سؤال مهم این روزها این است که دستاورد ترامپ از آتشبس چیست؟ زیردستان و ابواب جمعی ترامپ سعی کردند از برقراری آتشبس، پیروزی بسازند. اما واقعیت با چند سؤال کاملاً روشن میشود. ترامپ، جنگ را به راه انداخت تا کار ایران را - آن چنان که ادعا کرد - ظرف ۳ روز یکسره کند، یا بعد از ۴۰ روز، گوشه رینگ بیفتد و واسطه بتراشد تا آتشبس برقرار شود؟! ترامپ، با وسوسه نتانیاهو، جنگ را به راه انداخت تا ایران را به ضعف و نابودی بکشاند، یا قدرتمندتر کند؟ جنگ، برای براندازی جمهوری اسلامی بود، یا مسلط کردن او بر تنگه هرمز و تحقیر آمریکا؟ ایران، ذخایر اورانیوم را واگذار کرد، یا به اذعان تحلیلگران، از سلاحی به مراتب قویتر از سلاح هستهای (اعمال حکمرانی بر تنگه هرمز) رونمایی کرد؟ هدف جنگ، تحریک به آشوب داخلی بود، یا تقویت پشتوانه مردمی نظام و بسیج ملت در کف خیابانها که حیرت ناظران جهانی را برانگیخته است؟ هدف، زهر چشم گرفتن از همه دنیا به ویژه پس از تسخیر سوریه و ونزوئلا بود، یا برملا کردن ضعفهای راهبردی آمریکا در ابعاد نظامی، سیاسی و دیپلماتیک؟ هدف، نمایش اقتدار ابرقدرتی آمریکا در جهان بود، یا آشکار شدن عدم تبعیت اغلب شرکا و متحدان از کاخ سفید؟! بله، ترامپ میتواند خوشحال باشد که پس از چند بار اولتیماتوم دادن ۲روزه، ۵ روزه و ۱۰ روزه، توانسته از بنبست خودساخته فرار کند. اما وضعیت پدید آمده -آن هم با وجود بسته ماندن تنگه هرمز- کمترین شباهتی به پیروزی و دستاورد ندارد. هیمنه و هیبت آمریکا به عنوان بزرگترین دارایی اندوخته در ۸۰ سال گذشته شکست و همین، ایران را به عنوان قدرتی شگفتیساز به جهان معرفی کرد. این، یعنی تمدن سازی یک ملت در نظام امت- امامت، در حالی که دشمن او، از نابودی تمدن ایران دم میزد.