فاش نیوز - تاریخ روابط بین‌الملل، به‌ویژه در خاورمیانه، گورستان معاهداتی است که پشتوانه سخت‌افزاری نداشتند. در جهانی که نظم بین‌المللی آن بر پایه توازن قوا بازتعریف می‌شود، توهم امنیت در سایه توافق‌نامه‌های کاغذی، هزینه‌سازترین خطای محاسباتی هر کشوری است. امنیت پایدار خریدنی، تعارفی و امضاشدنی نیست، تولیدشدنی و متکی به ابزارهای واقعی بازدارندگی است.
مرور تجارب دهه‌های اخیر در صحنه جغرافیای جهانی، یک واقعیت بنیادین و غیرقابل‌انکار را بار دیگر پیش چشم ناظران قرار می‌دهد؛ حقوق بین‌الملل، زبان بازیگران مسلح است، نه پناهگاه طرف‌های خلع‌سلاح‌شده. از بحران بالکان تا لیبی و اوکراین و ماجرای تضمین‌های امنیتی بوداپست در شرق اروپا، همگی یک درس مشترک و گزنده دارند، تضمین‌های روی کاغذ، با اولین تغییر منافع قدرت‌های متخاصم، به ضایعات بایگانی‌ها تبدیل می‌شوند.
دیپلماسی، هنر نقدکردن قدرت میدانی است، نه منبع تولید قدرت. وقتی کشوری دست خود را از ابزارهای ملموس و بازدارنده نظامی خالی کند، روی میز مذاکره نیز امتیازی به دست نمی‌آورد، بلکه صرفاً فهرست عقب‌نشینی‌های اجباری خود را امضا می‌کند. آنچه طرف‌های بین‌المللی را به احترام، خویشتن‌داری و تمکین در برابر منافع یک ملت وادار می‌کند، حسن‌نیت یا بندهای انشایی معاهدات نیست، بلکه ترس واقعی و ملموس از عواقب تعرض و هزینه غیرقابل‌تحمل هرگونه ماجراجویی است.
امروز مطالبه روشن افکار عمومی و منافع راهبردی ایجاب می‌کند که دستگاه تصمیم‌سازی کشور، خطای جداسازی قدرت میدانی از دیپلماسی را تکرار نکند. تجربه تلخ نقض تعهدات، اعمال فشارهای حداکثری و بدعهدی‌های پیاپی نشان داد که حریف، تنها زبانی را که به رسمیت می‌شناسد، زبان توازن سخت است.
سلاح واقعی و ارتقای بنیادین دکترین دفاعی، انتخاب یا ترجیح جنگ‌طلبانه نیست، اتفاقاً واقعی‌ترین تضمین برای حفظ صلح و بقای ملی است. در منطقه‌ای که رقبا و دشمنان تا دندان مسلح شده و برای هر نوع فشار آماده‌اند، اتکا به متون تفسیری و وعده‌های دیپلماتیک، ساده‌اندیشی راهبردی است.

سخن آخر
امنیت یک سرزمین را نه امضاهای شیک دیپلمات‌ها در کاخ‌های مجلل، بلکه تجهیزات آماده به شلیک در سنگرهای دفاعی تضمین می‌کنند. ملتی که بقای خود را به جوهر امضای دیگران گره بزند، پیش از آغاز هر نبردی بازنده است، اما ملتی که موازنه وحشت را به‌درستی تعریف و حفظ کند، احترام و امنیت را به‌عنوان یک حق قطعی و غیر قابل چانه‌زنی تحمیل خواهد کرد.

|| حمیدرضا مرادی