فاش نیوز - گلعلی بابایی، نویسنده و پژوهشگر ادبیات دفاع مقدس، با تأکید بر اینکه «جنگ ۱۲ روزه هنوز تمام نشده است»، گفت: دشمن این جنگ را همچون آتشی زیر خاکستر نگه داشته و در کنار میدان نظامی، جنگ روایتها را نیز دنبال میکند؛ جنگی که به گفته او، ثبت دقیق و مردمی آن ضرورتی تاریخی است.

محفل «روایت فاتحانه دفاع مقدس از دیروز تا امروز» و آیین رونمایی از ۴۰ عنوان کتاب از مجموعه «روایت مردمی دفاع مقدس» با حضور جمعی از نویسندگان، فرهیختگان ادبی، فعالان حوزه فرهنگ و ادبیات پایداری برگزار شد.
سردار آزادی، رئیس سازمان حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس، در محفل «روایت فاتحانه دفاع مقدس از دیروز تا امروز» با اشاره به گفتمان هشت سال دفاع مقدس و جنگ ۱۲ روزه اظهار کرد: چرا از عنوان «روایت فاتحانه» استفاده میکنیم؟ حقیقتاً ملت بزرگ ایران در هر سه جنگ پیروز شد و اجازه نداد دشمن به اهداف خود دست پیدا کند.
روایت فاتحانه؛ روایت پیروزی ملت ایران
وی با بیان اینکه «روایت فاتحانه» تولید قدرت و امید میکند، افزود: این خط روایی باید توسط همه راویان، نویسندگان و مجاهدان عرصه فرهنگ دنبال شود. ثبت مجاهدتهای ملت ایران در قالب ۴۰ اثر
رئیس سازمان حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس با اشاره به تلاش نویسندگان و پژوهشگران برای ثبت مجاهدتهای ملت ایران گفت: خدا را شاکریم که عزیزان ما تلاش کردند تا به سهم خود گوشهای از مجاهدتهای این ملت بزرگ را ثبت، تحقیق، پژوهش و ماندگار کنند و با قلم خود این حماسهها را از جایجای کشور روایت کنند.آزادی ادامه داد: حاصل این تلاشها به حدود ۴۰ اثر تبدیل شده است که امروز شاهد رونمایی از این آثار هستیم.
تقدیر از راویان و نویسندگان دفاع مقدس
وی در ادامه از نویسندگان، پژوهشگران، راویان و تمامی دستاندرکاران این عرصه قدردانی کرد و گفت: وظیفه خود میدانم از همه عزیزانی که در این حوزه مجاهدت و تلاش کردند و اجازه ندادند این مجاهدتها، اقتدارآفرینیها و تلاشهای ملت ایران به فراموشی سپرده شود، تشکر کنم.
تأکید بر تداوم نهضت ثبت و روایت
رئیس سازمان حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس همچنین با اشاره به فعالیتهای انجامشده در استانهای مختلف کشور اظهار کرد: از همه عزیزانی که در استانها برای ثبت و ضبط این روایتها تلاش کردند و در عرصه نویسندگی و تولید کتاب فعالیت داشتند، تشکر میکنم.آزادی با اشاره به حضور فعال نویسندگان و فعالان این حوزه در برنامههای مرتبط با دفاع مقدس گفت: در این هفته مقدس، عزیزان ما در اغلب میادین حضور پیدا کردند و این حرکت ارزشمند با تلاش و پشتکار شما عزیزان باید ادامه پیدا کند.وی در پایان سخنرانی اش از تلاش تمامی دستاندرکاران تولید آثار «روایت مردمی دفاع مقدس» تقدیر و تشکر کرد.
ضرورت ثبت روایتهای مردمی از جنگ اخیر
در ادامه این مراسم، گلعلی بابایی، نویسنده و پژوهشگر ادبیات دفاع مقدس، طی سخنانی با اشاره به فرارسیدن هفته دفاع مقدس و سالگرد آغاز جنگ تحمیلی هشتساله اظهار داشت: در هفته دفاع مقدس و ششمین سالگرد شروع جنگ تحمیلی هشتساله قرار داریم؛ جنگی که در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ توسط رژیم بعثی صدام و به نیابت و با چراغ سبز حکام آمریکایی به ملت ایران تحمیل شد.
جنگ تحمیلی هشتساله نیز یک جنگ نیابتی بود
وی افزود: در واقع آن جنگ نیز یک جنگ نیابتی بود، درست مانند جنگی که امروز درگیر آن هستیم. واقعیت این است که جنگ ۱۲ روزه هنوز تمام نشده بود و دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی آن را مانند آتشی زیر خاکستر نگه داشته بود تا پس از فرصت مناسب، آن آتش را شعلهور کند. از آن زمان تاکنون همچنان با تبعات و آثار این دو جنگ اخیر مواجه هستیم.بابایی با مقایسه جنگ تحمیلی، جنگ ۱۲ روزه و درگیریهای اخیر، گفت: به نظر من این سه جنگ، یعنی جنگ تحمیلی هشتساله، جنگ ۱۲ روزه و جنگ اخیر، شباهتهای زیادی با یکدیگر دارند؛ با این تفاوت که در جنگ تحمیلی، صدام به نیابت از آمریکا وارد جنگ با ایران شد، در جنگ ۱۲ روزه اسرائیل این مأموریت را بر عهده گرفت و در جنگ اخیر، آمریکا مستقیماً وارد میدان نبرد با ملت ایران شد و نقش اصلی را ایفا کرد؛ نقشی که همچنان ادامه دارد.
دشمن در هر سه جنگ، مقاومت مردم ایران را نادیده گرفت
این نویسنده دفاع مقدس ادامه داد: جالب اینکه در هر سه جنگ، تصور دشمن این بود که ایران حداکثر طی سه روز شکست خواهد خورد. صدام در روزهای آغازین جنگ تحمیلی نیز مدعی بود که بهزودی اهواز و سپس تهران را فتح و جمهوری اسلامی را ساقط خواهد کرد.وی تصریح کرد: با توجه به تجهیزات و امکاناتی که در اختیار صدام قرار داده بودند، تصورشان این بود که ایران قطعاً شکست خواهد خورد، اما آنها یک عامل تعیینکننده را در محاسبات خود ندیده بودند و آن مقاومت مردمی بود؛ مردمی که در نهایت هشت سال در برابر تجاوز رژیم بعث ایستادند و دشمن را شکست دادند.بابایی گفت: در جنگهای اخیر نیز چنین اتفاقی رخ داد. دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی پروژههای ناموفق دوران گذشته را دوباره پیادهسازی کرد، اما باز هم روی عامل تعیینکننده، یعنی تابآوری مردم ایران، حساب نکرد. تصور میکردند مردم پای کار نظام خود نمیآیند و اگر هم به خیابان بیایند، در جهت منافع آنها و علیه نظام حرکت خواهند کرد که چنین اتفاقی رخ نداد.
جنگ اخیر، جنگی بدون مرز مشخص بود
وی تفاوت اصلی جنگ اخیر با دفاع مقدس هشتساله را در نوع نبرد دانست و اظهار داشت: جنگی که در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ به ما تحمیل شد، عمدتاً در استانهای مرزی غرب و جنوب ایران جریان داشت. دشمن از مرزها وارد شد و تجاوز زمینی انجام داد و در کنار آن، برخی شهرها نیز هدف حملات هوایی و موشکی قرار گرفتند.این نویسنده افزود: بستر عمده درگیریها در جبههها، شهرهای مرزی و نقاط حساس و سوقالجیشی بود؛ حال آنکه در جنگ اخیر دیگر مرز مشخصی وجود نداشت و مردم خودشان با تمام وجود جنگ را احساس و سختیهای آن را لمس کردند.بابایی ادامه داد: در جنگ هشتساله شاید مردم مناطق مرزی بیشتر با جنگ مواجه بودند، اما امروز مردم تهران و بسیاری از شهرها و روستاهای ایران صدای موشک و انفجار را میشنوند، خرابیها را میبینند و پیکرهای شهدا را مشاهده میکنند.
روایت رزمندگان از جنگ جدید باید ثبت شود
وی با اشاره به تغییر ماهیت میدان نبرد گفت: امروز وقتی به میدان جنگ نگاه میکنیم، میبینیم که دیگر مانند گذشته نیست. در دوران دفاع مقدس عرصه عمده نبردها در زمین بود و رزمنده در خط مقدم و سنگر حضور داشت، اما امروز در خط مقدم دفاعی، با لانچرها، سامانههای هوافضا، نیروهای دریایی و هوایی، پهپادها و پدافند مواجه هستیم.بابایی گفت: رزمندهای که شلیک میکند، ممکن است چند دقیقه بعد خودش هدف قرار بگیرد. کسی که با قایق تندرو در خلیج فارس به ناوگان دشمن حمله میکند، میداند ممکن است هدف قرار گیرد، اما مأموریت خود را انجام میدهد. این افراد روایت منحصربهفرد خودشان را از جنگ دارند و چه کسی جز خود رزمندگان میتواند این روایتها را دقیق و دستاول بیان کند؟وی افزود: مدافعان مستقر در خطوط مقدم نیز همین شرایط را تجربه میکنند. خلبانانی که با جنگندههای اف۵ و با وجود قدمت فناوری این هواپیماها مأموریتهای خود را با موفقیت انجام دادند و موجب شگفتی رسانههای آمریکایی شدند نیز روایت منحصربهفرد خود را دارند. این روایتها باید توسط خود این رزمندگان ثبت و بیان شود.
ادبیات جنگ اخیر باید مردمیتر و گستردهتر باشد
این نویسنده دفاع مقدس با تأکید بر ضرورت توجه به نقش اقشار مختلف جامعه در روایت جنگ اخیر اظهار داشت: رویدادهای بیسابقه جنگ اخیر باعث میشوند ادبیات این جنگ رنگی مردمیتر و گستردهتر از ادبیات دفاع مقدس هشتساله به خود بگیرد.بابایی خاطرنشان کرد: ما با جنگی چندلایه و تمامعیار مواجه بودیم و بسیاری تصور نمیکردند ایران بتواند در برابر آمریکا و اسرائیل دوام بیاورد، اما نیروهای مسلح با امکاناتی که در اختیار داشتند ایستادگی کردند.
هزاران «آرش» در جنگ اخیر ظهور کردندوی گفت: ما امروز هزاران آرش داریم؛ شهیدانی همچون قاسم سلیمانی، غلامعلی رشید، سید عبدالرحیم موسوی، عزیز نصیرزاده، امیرعلی حاجیزاده، محمد باقری، حسن تهرانیمقدم و دیگر دانشمندان و شهدای این عرصه که هر کدام روایتهای ناگفته فراوانی دارند.بابایی با اشاره به شخصیت رهبر جمهوری اسلامی ایران افزود: درباره رهبر شهید ایرانزمین نیز ناگفتههای بسیاری وجود دارد. هر لایه از زندگی آن شهید سرشار از سوژههای متنوع برای خلق آثار ادبی است؛ از مدیریت و رهبری ایشان گرفته تا نگاه و اشراف ایشان نسبت به مسائل مختلف.
آتشنشانها، پاکبانها و کارکنان نیروگاهها هم قهرمانان جنگ بودند
این نویسنده با تأکید بر ضرورت توجه به نقش اقشار کمتر دیدهشده در روایت جنگ گفت: یکی از مباحثی که در روایت جنگ اخیر حتماً باید مورد توجه قرار بگیرد، تنوع سوژهها و نقشآفرینی اقشاری است که شاید در گذشته تاریخی ما کمتر دیده شدهاند.وی افزود: یکی از این گروهها آتشنشانها هستند. آنها جزو نخستین کسانی بودند که در بسیاری از حملات دشمن، جان خود را به خطر انداختند و خدمات بسیار مهمی ارائه کردند که باید دیده شود.بابایی ادامه داد: بچههای هلال احمر، متخصصان و کارکنان نیروگاههای تولید انرژی و حتی زحمتکشان شریف پاکبان که به سرعت دست به کار شدند و ویرانههای صحنه جنگ را پاک کردند، همگی بخشی از این روایت هستند.وی تصریح کرد: راهداران و نیروهای راهسازی نیز در کنار نیروهای قرارگاه خاتم به سرعت پلهای استراتژیک تخریبشده را بازسازی کردند. این افراد نیز باید در روایت جنگ دیده شوند.
کارکنان بهشت زهرا(س)؛ راویان یک بخش مغفول از جنگ
بابایی با اشاره به فعالیت کارکنان بهشت زهرا(س) در جریان حملات اخیر گفت: جا دارد از یک قشر زحمتکش دیگر نیز یاد شود که شخصاً شاهد زحمات طاقتفرسای آنها در طول جنگ ۱۲ روزه و جنگ اخیر بودم؛ مدیران و کارکنان مجموعه گلزار و بهشت زهرا(س) تهران.وی افزود: با توجه به شدت بمبارانهای دشمن علیه مراکز و خانههای مردم که منجر به شهادت فجیع انسانهای بیگناه میشد، شناسایی هویت شهیدان بسیار دشوار بود. برای حل این مشکل، مرکزی با عنوان «معراج شهدا» در داخل مجموعه راهاندازی شد و در آن خدمات مختلفی به خانوادههای شهدا ارائه و با انجام آزمایشها، هویت پیکرهای قطعهقطعهشده شهدا شناسایی میشد.این نویسنده تأکید کرد: نباید تصور کنیم فقط نیروی رزمندهای که در میدان موشک یا سلاح نظامی در دست دارد، قهرمان جنگ است. کسی که میان آوار یک خانه یا مدرسه جان چند کودک را نجات میدهد، قهرمان است. کارگری که ساعتها در شرایط سخت بمباران شهرها در کارخانهاش کار میکند تا چرخ صنعت بچرخد، قهرمان ملی است.وی افزود: تلاشگرانی که برای فعالسازی مجدد نیروگاههای بمبارانشده میرفتند و میدانستند ممکن است دوباره دشمن حمله کند و آنها آسیب ببینند، اما باز هم به کار خود ادامه میدادند تا نقص ایجادشده را برطرف کنند و هموطنانشان در سختی ناشی از قطع برق قرار نگیرند، باید روایت شوند.
ثبت وقایع جنگ باید دقیق و مستند باشد
بابایی با تأکید بر ضرورت ثبت دقیق وقایع جنگ گفت: همه این برجستگیها باید با همان دقتی که راویان اعزامی دفتر سیاسی و جنگ سپاه در دوران دفاع مقدس انجام میدادند، روایت شود.وی اظهار داشت: باید از ظرفیت مدارس، متون درسی، دانشگاهها و حوزههای علمیه در ثبت و انتقال این روایتها استفاده شود. خطبا و سخنرانان نیز در این زمینه نقش ویژهای دارند.این نویسنده ادامه داد: باید برای مردم روشن شود که آنچه از ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ تاکنون تجربه کردهایم، یک جنگ تحمیلی، وجودی و تمامعیار بوده است. دشمن نیز به عادت معمول خود تلاش میکند جریان روایت را تغییر دهد و حقایق را تحریف کند.
روایت جنگ اخیر باید به زبانهای مختلف به جهان منتقل شود
بابایی در ادامه سخنان خود بر ضرورت انتقال روایت جنگ اخیر به مخاطبان جهانی تأکید کرد و گفت: مرحله دوم، مأموریت خطیر انتقال این روایت به جهانیان است. امروز رسانههای اجتماعی و فضای مجازی نقش اصلی را در اطلاعرسانی ایفا میکنند و در پنج قاره جهان مخاطبانی وجود دارند که میخواهند صدای ما را بشنوند و بدانند در این گوشه از عالم چه اتفاقی برای مردم ایران افتاده است.وی افزود: آثار خوبی که تولید میشوند باید ترجمه و به زبانهای مختلف در اختیار مردم قرار گیرند. باید با زبانی منطقی برای مردم دنیا توضیح دهیم که به جمهوری اسلامی ایران و مردم ایران ظلم بزرگی روا شده و دشمنان جنگافروز حتی دانشآموزان، نوجوانان در حال ورزش، بیماران بیمارستانها و نوزادان تازهمتولدشده را نیز هدف قرار دادهاند.
غفلت از روایت دقیق، حافظه تاریخی را مخدوش میکند
این نویسنده دفاع مقدس با اشاره به تجربه جنگ هشتساله اظهار داشت: این مهم باید به صورت هدفمند و با استفاده از ظرفیتهای مختلف برای تبیین نبردهای دفاعی ملت ایران از فردای انقلاب انجام شود.بابایی افزود: متأسفانه در جنگ هشتساله نسبت به این امر غفلتهایی صورت گرفت و سختگیریها و موانعی وجود داشت که باعث شد در روند روایت، درباره برخی مقاطع جنگ ابهاماتی در ذهن مردم ایجاد شود.وی ادامه داد: ابهاماتی درباره دلایل ادامه جنگ، ماجرای عملیات کربلای چهار و مقطع پذیرش قطعنامه ۵۹۸ از سوی ایران، نمونههایی از این موارد هستند. این ابهامات که ناشی از عدم روایت دقیق وقایع بود، به حافظه تاریخی ملت ما خدشه وارد کرد و برخی از آنها حتی امروز نیز از ذهن شماری از مردم برطرف نشده است.
نویسنده امروز، رزمنده خاکریز جنگ روایتهاست
بابایی گفت: همانطور که رفتار آمریکا در کشورهای مختلف از عراق و لیبی گرفته تا افغانستان باید برای مردم روشن شود، نویسنده امروز ایران نیز قطعاً رزمندهای در خاکریز جنگ روایتهاست.وی افزود: مأموریت نویسنده، استخراج رگههای ناب مقاومت ملت برای ذخیرهسازی در گنجینه حافظه تاریخی است. نویسنده نباید به مخاطب خود آدرس غلط بدهد؛ بلکه باید در آثارش اسناد قوی و معتبر ارائه و از دل روایتهای میدانی و منابع موثق، روایتی روان و منسجم ارائه کند.این نویسنده دفاع مقدس تصریح کرد: چنین روایتی در واقع نوعی تاریخنگاری است که میتواند مخاطب را با وقایع جنگ آشنا کند و این جریان همچنان باید ساری و جاری باشد.
جنگ هشتساله هنوز ظرفیت تولید آثار ادبی دارد
بابایی با اشاره به دیدگاه رهبر جمهوری اسلامی درباره ماندگاری دفاع مقدس گفت: نمیتوان پرونده آن دوران طلایی تاریخ معاصر ایران را بسته تلقی کرد. ایشان اعتقاد داشتند که عاشورا فقط یک صبح تا عصر بود، اما ۱۴۰۰ سال است که حافظه تاریخی نسلهای ملت ما را تغذیه میکند.وی افزود: بر همین اساس، جنگ هشتساله نیز قطرهای از دریای بزرگی است که میتواند حافظه تاریخی نسلهای بعدی ایران را تغذیه کند.
مقابله با روایتهای جعلی دشمن، مأموریت فوری رسانههاست
بابایی در جمعبندی سخنان خود گفت: ابتدا باید جامعه ایرانی را از نظر اطلاعاتی نسبت به ماهیت و سیر شتابناک تحولات این جنگ و ابهاماتی که وجود دارد، آگاه کرد؛ چرا که دشمن با تکیه بر توان گسترده ارتش رسانهای و سایبری خود، ۲۴ ساعت شبانهروز و هفت روز هفته فعال است تا با اخبار جعلی ذهن مردم ما را مشوش کند.وی افزود: وظیفه آنی در این زمینه بر عهده رسانههای جمعی پای کار ملت ایران است. پس از انجام این کار فوری، در درازمدت نوبت به خلق آثار فاخر و قابل توجه توسط نویسندگان کارکشته میرسد؛ آثاری که قابلیت ترجمه و عرضه در میان ملتهای دیگر را داشته باشند.این نویسنده ادامه داد: اگر ثبت دقیق وقایع، تاریخنگاری، مستندنگاری و روایتهای مردمی انجام گیرد، از دل آنها میتوان آثار متنوعی در گونههای مختلف، از مستند و خاطره گرفته تا داستانهای هنری، استخراج کرد.
سوژههای بسیاری برای روایت جنگ اخیر وجود دارد
بابایی خاطرنشان کرد: هنوز سوژههای بسیار زیادی در دل این جنگ نهفته است؛ مظلومیت خانوادههایی که یکجا به شهادت رسیدند، صلابت فرماندهان، رزمندگان هوافضا، خلبانان نیروی هوایی ارتش، دریادلان نیروی دریایی سپاه و ارتش، نیروهای پدافند و همه عناصر شرافتمند و گمنامی که در این جنگ نقش داشتند، باید روایت شوند.وی در پایان گفت: اگر این اتفاق بیفتد، ادبیات جنگ کنونی میتواند از مرحله ثبت خاطرات خام عبور کند و قابلیت آفرینش آثار ماندگار را داشته باشد. این مهم نیازمند حمایت است و حمایت نیز صرفاً نباید به پشتیبانی از اهل قلم جنگ محدود شود، بلکه ابعاد گستردهتری دارد.