
دفاعپرس، تاریخ مقاومت مردم عراق در برابر رژیم بعث، روایت خانوادههایی است که سالها زیر فشار سرکوب و خشونت زندگی کردند و در مسیر مبارزه، عزیزان خود را از دست دادند. خانواده عبدالله فرهان از جمله این خانوادههاست که به گفته او، در جریان مبارزه با حکومت صدام، شش شهید تقدیم کرد و سالها بعد نیز با شهادت فرزندش نعیم در دفاع از حرم، داغ دیگری را تجربه کرد.

عبدالله فرهان که خود فرزند و برادر شهید است، در روایت زندگی خانوادهاش از تخریب خانهها، بازداشت اعضای خانواده، شهادت پدر و برادرش و سرانجام حضور فرزندش در جبهه مقاومت سخن میگوید؛ روایتی که در کنار رنجهای ناشی از فقدان عزیزان، بر باورهای اعتقادی و روحیه ایثارگری اعضای خانواده تأکید دارد.
شش شهید در مسیر مبارزه با رژیم بعث
فرهان با اشاره به سابقه مبارزاتی خانوادهاش میگوید این مسیر از سال ۱۹۸۷ میلادی آغاز شد و در سالهای بعد، بهویژه در جریان حملات نیروهای بعث در سال ۱۹۹۷، خانواده او با فشارهای سنگینی روبهرو شد. به گفته وی، نیروهای حکومت صدام خانههای آنان را با بولدوزر تخریب کردند و اعضای خانواده را بازداشت کردند؛ بازداشتی که حدود سه ماه به طول انجامید.
در جریان این حوادث، پدر و دو نفر از برادران او به شهادت رسیدند. پدرش که از بزرگان طایفه و فردی مورد اعتماد مردم بود، به دلیل فعالیتهای مبارزاتی بازداشت شد و در زندان، بر اثر شکنجه و تزریق آمپول جان باخت.
فرهان همچنین از درگیری سال ۱۹۹۷ یاد میکند که طی آن، نیروهای خانواده و همراهانشان در برابر نیروهای بعث ایستادگی کردند. بنا بر روایت او، در این درگیری ۸۵ نفر از نیروهای حکومت صدام کشته شدند و در مقابل، دایی او، دو پسر داییاش و سه نفر دیگر از اهالی منطقه به شهادت رسیدند.
وی میگوید نیروهای بعث پس از عقبنشینی اولیه، با تانک و بالگرد بازگشتند، خانهها را ویران کردند و زنان و کودکان را به اسارت گرفتند. این حوادث، بخشی از خاطرات تلخ خانوادهای است که سالها با پیامدهای سرکوب و خشونت حکومت بعث دستوپنجه نرم کرد.
پدری که در زندان به شهادت رسید
پدر عبدالله فرهان، علاوه بر جایگاه خانوادگی، در میان مردم منطقه نیز به رسیدگی به مشکلات دیگران شناخته میشد. او با وجود آگاهی از خطرهای مبارزه با حکومت بعث، از مواضع خود عقبنشینی نکرد و همین موضوع، به گفته فرهان، زمینهساز بازداشت و شهادتش شد.
فرهان درباره فضای حاکم بر عراق در دوران صدام نیز میگوید مردم به دلیل شدت سرکوب و مجازاتهای حکومت، حتی از بیان دیدگاههای خود در محیط خانه هراس داشتند. به گفته او، ترس از گزارش شدن سخنان به نیروهای امنیتی، فضای بیاعتمادی و وحشت را در جامعه گسترش داده بود و بسیاری از مردم از بیم پیامدهای مخالفت، امکان ابراز آزادانه نظر خود را نداشتند.
برادری که جهاد را بر سفر حج مقدم دانست
یکی دیگر از شهدای خانواده فرهان، خیرالله فرهان سجیل بود که به نیروهای سپاه بدر پیوست و در مسیر انجام مأموریتهای خود به عراق رفتوآمد میکرد. او با وجود مسئولیت خانوادگی، از فعالیتهای مبارزاتی دست نکشید و سرانجام در جاده بغداد به دست نیروهای بعث به شهادت رسید.
برادر شهید فرهان دو همسر، پنج دختر و چهار پسر داشت. به گفته وی، پس از پیوستن خیرالله به نیروهای سپاه بدر در ایران، اعضای خانوادهاش نیز بهتدریج به ایران منتقل شدند و در آنجا سکونت یافتند.
فرهان یکی از خاطرات خود از برادرش را به زمانی مربوط میداند که نام او برای سفر حج انتخاب شده بود. خیرالله در آن زمان اعلام کرده بود که ابتدا باید مأموریت خود را انجام دهد و در صورت بازگشت، به سفر حج برود. او به خانواده گفته بود اگر در آن مأموریت بازنگردد و به شهادت برسد، آنان بدانند که در مسیر انجام وظیفهای بزرگ قدم برداشته است.
خیرالله در سال ۲۰۰۰ میلادی در جریان مأموریتی در عراق به شهادت رسید، اما پیکرش به خانواده نرسید. این چشمانتظاری تا سال ۲۰۰۳ و پس از سقوط صدام ادامه داشت؛ زمانی که خانواده توانست پیکر او را پیدا کند و همراه پیکر شماری از همرزمانش به نجف منتقل کند. پیکر این شهید در وادیالسلام به خاک سپرده شد و مراسم تشییع او با حضور جمع زیادی از مردم برگزار شد.
نعیم؛ جوانی که از هفتسالگی به عبادت پایبند بود
سالها پس از شهادت پدر و برادر عبدالله فرهان، نوبت به فرزندش نعیم رسید تا در مسیر دفاع از حرم و جبهه مقاومت حضور پیدا کند. نعیم، متولد سال ۱۹۹۴ میلادی، در سال ۲۰۱۴ و پس از صدور فتوای جهاد از سوی آیتالله سیستانی، به نیروهای مبارز پیوست.
فرهان درباره آخرین اعزام فرزندش میگوید نعیم در نخستین اعزام به میدان رفت و پس از مدتی بازگشت، اما پیش از اعزام دوم، با تکتک اعضای خانواده و بستگان خداحافظی کرد و از آنان حلالیت طلبید. او در آن دیدارها گفته بود: «شاید این بار که بروم، دیگر برنگردم.»
این پیشبینی به واقعیت پیوست و نعیم در دومین اعزام خود به شهادت رسید. هنگام اعزام او، همسرش باردار بود و پس از شهادتش، فرزندی از او به یادگار ماند.
پدر شهید با اشاره به روحیه مذهبی و اخلاقی فرزندش میگوید نعیم از هفتسالگی نماز خواندن و روزه گرفتن را آغاز کرده بود و تا پایان عمر به این مسیر پایبند ماند. او در کنار فعالیتهای روزمره خود بهعنوان کارگر، همواره تلاش میکرد به دیگران کمک کند و نسبت به مشکلات اطرافیان بیتفاوت نباشد.
به گفته فرهان، نعیم اگر متوجه میشد خانوادهای برای ساخت خانه به کمک نیاز دارد، پیشقدم میشد و در کار ساختوساز به آنان کمک میکرد. همچنین اگر فردی برای خرید یا انجام کاری نیازمند یاری بود، تا جایی که امکان داشت به او کمک میرساند.
پدر شهید میگوید خانوادهاش پیش از جنگها و حوادثی که بر آنان گذشته بود، از وضعیت مالی مناسبی برخوردار نبودند، اما نعیم حتی در همان شرایط نیز به فکر دیگران بود. او معتقد است پس از شهادت فرزندش نیز برکتهای فراوانی در زندگی خانواده پدید آمده که توصیف آن برایش دشوار است.
نعیم در وصیتنامه خود، خانوادههای شهدا را به صبر و شکرگزاری دعوت کرده و از جوانان خواسته بود راه حق را انتخاب کنند. او در بخشی از وصیتنامهاش نوشته بود: «ای خانواده شهدا، خدا به شما اجر دهد؛ صبر کنید و شکر خدا را به جا بیاورید. جوانان عزیز، راه حق را انتخاب کنند و این راه خداست.»
این شهید همچنین به آیه ۱۶۹ سوره آلعمران اشاره کرده بود؛ آیهای که بر زنده بودن شهیدان نزد پروردگار و بهرهمندی آنان از روزی الهی تأکید دارد.
پدر شهید نعیم، وصیتنامه فرزندش را بخشی از میراث اعتقادی او میداند و معتقد است پیامهای شهدا میتواند برای نسلهای بعد راهگشا باشد. به باور او، در وصیتنامههای شهدا مفاهیمی همچون توکل به خداوند، توجه به قرآن، صبر در برابر دشواریها و پایبندی به ارزشهای دینی جایگاه برجستهای دارد.
فرهان همچنین با اشاره به ویژگیهای اخلاقی فرزندش، کمک به نیازمندان، احترام به والدین، خوشرفتاری با کودکان و رسیدگی به خانواده را از جلوههای سبک زندگی شهدا برمیشمارد و تأکید میکند که این ویژگیها میتواند الگویی برای زندگی امروز جامعه باشد.
مقاومت با خون شهدا زنده میماند
عبدالله فرهان در پایان سخنانش از جمهوری اسلامی ایران به دلیل کمکها و حمایتهایش قدردانی میکند و از خداوند میخواهد حافظ مردم این کشور باشد. او معتقد است راه مقاومت با شهادت نیروهایش متوقف نمیشود و یاد و آرمان شهدایی همچون سیدحسن نصرالله، حاج قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس در میان مردم باقی خواهد ماند.
وی با تأکید بر اینکه خود را پیرو شهدای جبهه مقاومت میداند، میگوید این مسیر با تکیه بر ایمان و ایستادگی ادامه خواهد یافت. فرهان همچنین به تحولات جبهه مقاومت در فلسطین، لبنان، ایران، عراق و یمن اشاره میکند و ابراز امیدواری میکند که با توکل به خداوند، پیروزی نهایی حاصل شود.