فاش نیوز - یکی از مشکلات ساختاری بنیاد شهید و امور ایثارگران پس از تجمیع نهادهای ایثاری، انتخاب مدیرانی از خارج مجموعه برای تصدی ریاست این نهاد بوده است. در تمام این سال‌ها، هیچ‌یک از رؤسای بنیاد از بدنه مدیریتی خود بنیاد انتخاب نشده‌اند. این مسئله، فارغ از شایستگی‌های فردی رؤسا، همواره هزینه‌هایی برای سازمان به همراه داشته است؛ از ناآشنایی با پیچیدگی‌های ساختاری و مسائل انباشته‌شده گرفته تا وابستگی به گزارش‌ها، تحلیل‌ها و روایت‌هایی که دیگران از وضعیت بنیاد ارائه می‌کنند.
اما در کنار این مشکل، یک آسیب پنهان‌تر و به‌مراتب تأمل‌برانگیزتر نیز وجود دارد؛ جریانی در بدنه مدیریتی که به‌جای انتقال واقعیت‌های میدانی و مشکلات واقعی ایثارگران به رئیس بنیاد، بخش قابل‌توجهی از توان خود را صرف تولید طرح‌ها، برنامه‌ها و عناوین پرطمطراق می‌کند تا ذهن مدیر ارشد را درگیر پروژه‌های سازمانی و موقعیت خود را تثبیت کند.
ساختار سازمانی، تشکیلات تفصیلی، طرح‌های تحول، اسناد راهبردی، سند چشم‌انداز، بازطراحی فرایندها و برنامه‌های اصلاحی؛ همه این عناوین بارها در دوره‌های مختلف مطرح، تدوین، تصویب یا بازنگری شده‌اند. هر رئیس جدیدی که آمده، با مجموعه‌ای از همین پیشنهادها و پروژه‌های ظاهراً تحول‌آفرین مواجه شده و بخشی از وقت و انرژی مدیریتی او صرف بررسی، تصویب و پیگیری آن‌ها شده است.
اما سؤال اساسی این است:
حاصل این‌همه طراحی، بازطراحی، تدوین سند و تغییر ساختار برای جامعه ایثارگری چه بوده است؟
آیا مشکلات درمانی ایثارگران حل شده است؟
آیا پرداخت تسهیلات و مطالبات سرعت گرفته است؟
آیا قوانین بر زمین‌مانده اجرا شده‌اند؟
آیا خدمات بنیاد از بروکراسی فرساینده رها شده‌اند؟
آیا فرزند شهید، جانباز و آزاده برای رسیدن به حقوق قانونی خود کمتر سرگردان می‌شود؟
اگر پاسخ این پرسش‌ها همچنان منفی است، باید پذیرفت که مسئله بنیاد کمبود سند و ساختار و برنامه نیست؛ مسئله، ناتوانی در تبدیل تصمیمات و برنامه‌ها به نتیجه ملموس است.
نگران‌کننده‌تر آنکه این چرخه، گاهی به سرگرمی مدیریتی تبدیل می‌شود: رئیس مشغول مطالعه و بررسی طرح‌های جدید می‌شود، مدیران گزارش عملکرد و برنامه تحول ارائه می‌کنند، رسانه‌ها از آغاز فصل جدید اصلاحات و تغییرات سازمانی خبر می‌دهند و جلسات متعدد برگزار می‌شود؛ اما ایثارگر همچنان با همان مشکلات قدیمی دست‌وپنجه نرم می‌کند.
در چنین شرایطی، تولید سند به‌جای حل مسئله می‌نشیند، تغییر ساختار جایگزین اصلاح عملکرد می‌شود و گزارش‌سازی جای پاسخگویی را می‌گیرد.
البته هیچ‌کس منکر ضرورت اصلاح ساختار، برنامه‌ریزی راهبردی و تحول‌سازمانی نیست؛ اما این ابزارها زمانی ارزشمندند که به بهبود خدمات و احقاق حقوق مردم منجر شوند، نه اینکه خودشان به هدف و محصول نهایی مدیریت تبدیل شوند.
بنیاد شهید بیش از آنکه به سند تحول جدید نیاز داشته باشد، به تحول در رفتار مدیریتی، شجاعت در پذیرش ناکارآمدی‌ها، شفافیت در عملکرد و اراده جدی برای اجرای قوانین نیاز دارد.
رئیس بنیاد باید بداند که موفقیت او با تعداد جلسات، صفحات اسناد راهبردی، نمودارهای تشکیلاتی و تیترهای رسانه‌ای سنجیده نمی‌شود؛ معیار واقعی، میزان تغییری است که در زندگی ایثارگران ایجاد می‌کند.
دیگر زمان آن رسیده است که به‌جای پرسیدن «چه طرح جدیدی داریم؟» بپرسیم:
- از طرح‌های قبلی چه نتیجه‌ای حاصل شد؟
- چه میزان از وعده‌های مدیران محقق شد؟
- کدام مشکل واقعی ایثارگران برطرف شد؟
- چه کسی مسئول اجرانکردن برنامه‌های قبلی است؟
- چرا باوجوداین همه سند و برنامه، هنوز همان مطالبات قدیمی تکرار می‌شود؟
بنیاد شهید به کارخانه تولید سند و نمایش تحول نیاز ندارد؛ به مدیریتی نیاز دارد که بتواند حقوق ایثارگران را از روی کاغذ به زندگی آنان منتقل کند.
ایثارگران دیگر با عنوان‌های جدید، نمودارهای رنگارنگ و وعده‌های تکراری قانع نمی‌شوند. آن‌ها نتیجه می‌خواهند؛ نتیجه‌ای که در درمان، معیشت، اشتغال، مسکن، تسهیلات و اجرای بی‌کم‌وکاست قوانین دیده شود.
وقت آن است که در بنیاد، دوران مدیریت با سند و گزارش به پایان برسد و دوران مدیریت با نتیجه و پاسخگویی آغاز شود.