
فاش نیوز - این گزارش روایت مطالبه یک جانباز است که میان استعلامهای بنیاد شهید و برداشتهای متفاوت قانونی بلاتکلیف مانده است.
«من نمیتوانستم بیکار بمانم و منتظر حقوق بنیاد باشم؛ رفتم کار کردم و از جیب خودم حق بیمه دادم تا آیندهام تأمین شود، حالا همان بیمهای که پولش را خودم پرداخت کردهام، شده مانع دریافت حقوق جانبازیام!»
این جمله، خلاصه مطالبه جانباز ۳۰ درصدی است که سالها پس از پایان جنگ، حالا برای دریافت حقوق حالت اشتغال با مانعی اداری مواجه شده است؛ مانعی که به مستمری تأمین اجتماعی برمیگردد.
ماجرا از روزهای بعد از جنگ شروع میشود؛ زمانی که این جانباز، مانند بسیاری از رزمندگان، برای تأمین زندگی راهی جز کارکردن نداشت. او در گفتوگو با خبرنگار فارس میگوید: زمان جنگ دانشآموز بودم و به جبهه رفتم. جنگ که تمام شد، مدتی کارگری کردم. بعد هم در مخابرات بهصورت روزمزد مشغول شدم که فقط شش ماه برایم بیمه رد کردند.
این جانباز ادامه میدهد: وقتی دیدم سابقه بیمه دارم، تصمیم گرفتم مقداری هم شخصاً به تأمین اجتماعی پول پرداخت کنم تا در آینده کمکخرجی داشته باشم. آن زمان نمیتوانستم بیکار بمانم و منتظر باشم ببینم بنیاد چه زمانی برایم حقوق برقرار میکند. باید زندگیام را اداره میکردم.
حالا حدود ۱۲ میلیون تومان از تأمین اجتماعی مستمری دریافت میکند، اما بنیاد شهید برای بررسی و برقراری حقوق مورد مطالبهاش، از او تعهد میخواهد که از هیچ دستگاه یا صندوق دیگری دریافتی نداشته باشد.
او با انتقاد از این شرط میگوید: این پول را خودم پرداخت کردهام. چرا باید بهخاطر بیمهای که با پول خودم برای آیندهام تهیه کردهام، از حق جانبازیام محروم شوم؟ آیا این ۱۲ میلیون تومان هزینه زندگی من را تأمین میکند؟
این جانباز همچنین به تجربه برخی دیگر از ایثارگران در پیگیری قضایی این موضوع اشاره میکند و میگوید: تعدادی از افراد با شکایت به مراجع قضایی رأی مثبت گرفتهاند و برخی نیز به نتیجه نرسیدهاند و جانبازان بلاتکلیف ماندهاند.
حقوق حالت اشتغال؛ حق ایثارگری است
اما آیا دریافت حقوق از تأمین اجتماعی میتواند مانع برخورداری از حقوق حالت اشتغال شود؟
برای بررسی این موضوع، یوسف مجتهد، عضو شورای ایثارگران، در گفتوگو با خبرنگار فارس به فلسفه تصویب قانون حالت اشتغال و اختلاف برداشتها در اجرای آن اشاره میکند.
به گفته مجتهد، قانون حالت اشتغال باهدف حمایت از سه گروه شامل خانواده شهدا، جانبازان ازکارافتاده کلی و آزادگان ازکارافتاده کلی تصویب شد. پیش از آن، افراد مشمول از حقوق وظیفه برخوردار بودند که در مقایسه با دریافتی دوران اشتغال، وضعیت مالی ضعیفتری برای آنان ایجاد میکرد.
وی توضیح میدهد که قانونگذار با تصویب قانون حالت اشتغال، تلاش کرد دریافتی این افراد را با شاغلان همتراز کند و امتیازاتی از جمله محاسبه حقوق با دو گروه یا دو درجه بالاتر را برای آنان در نظر گرفت.
مجتهد با اشاره به یکی از چالشهای اصلی اجرای این قانون میگوید: مشکل اساسی، برخوردهای دوگانه در اجرای قانون است. در مقاطعی برخی مراجع و کمیسیونهای مرتبط معتقد بودند دریافت حقوق حالت اشتغال در کنار حقوق استخدامی یا بازنشستگی منعی ندارد، اما در دورههایی رویکرد دیگری در بنیاد شهید حاکم شده است.
این عضو شورای ایثارگران تأکید میکند که حقوق حالت اشتغال، ماهیت حقوق ایثارگری دارد و نباید آن را با حقوق ناشی از استخدام یا بازنشستگی یکسان دانست.
وی با اشاره به قانون الحاق یک تبصره به قانون استخدام جانبازان و خانواده شهدا و همچنین اصلاح تبصره ۲ ماده ۳۹، معتقد است قانونگذار میان دریافتی بابت ایثارگری و حقوق ناشی از اشتغال و بازنشستگی تفاوت قائل شده و این موضوع باید در اجرای قوانین موردتوجه قرار گیرد.
مجتهد همچنین استعلامهای متعدد از دستگاههایی مانند تأمین اجتماعی و صندوقهای بازنشستگی و الزام برخی جانبازان به ارائه تعهدنامه را از مشکلات موجود میداند و معتقد است این رویهها در مواردی به مانعی برای برخورداری ایثارگران از حقوقشان تبدیل شده است.
وی با اشاره به آرای متفاوت مراجع قضایی و کمیسیونهای مرتبط، میگوید: نبود رویه واحد باعث شده جانبازان برای پیگیری مطالبات خود ناچار به طی مسیرهای طولانی اداری و قضایی شوند؛ درحالیکه انتظار میرود قانون با تفسیری یکسان و منطبق با مبانی حقوقی اجرا شود.
مطالبهای که بنیاد شهید باید به آن پاسخ دهد
آنچه از کنار هم قرارگرفتن روایت این جانباز و توضیحات کارشناس حقوقی به دست میآید، ضرورت روشنشدن یک مسئله اساسی است: مبنای قانونی محرومیت یا محدودیت جانبازانی که از محل پرداخت حق بیمه شخصی خود مستمری دریافت میکنند، چیست؟
بنیاد شهید و امور ایثارگران باید به طور شفاف مشخص کند که آیا صرف دریافت مستمری تأمین اجتماعی، فارغ از منشأ پرداخت حق بیمه و شرایط پرونده، میتواند مانع برقراری حقوق حالت اشتغال شود؟
همچنین مبنای قانونی دریافت تعهدنامه از جانبازان برای نداشتن هرگونه دریافتی از سایر صندوقها چیست؟ ازسویدیگر، وجود برداشتهای متفاوت در پروندههای مشابه، ضرورت بازنگری در رویههای اجرایی و ایجاد وحدت رویه را دوچندان میکند.
انتظار میرود بنیاد شهید با بررسی پرونده این جانباز و موارد مشابه، ضمن اعلام مستندات قانونی تصمیم خود، راهکاری روشن برای جلوگیری از سرگردانی ایثارگران ارائه کند.
قرار نیست جانبازی که برای تأمین زندگی ناچار به کار شده و با پول خودش آیندهاش را بیمه کرده، امروز بابت همان تلاش هزینه بدهد. مسئله، مطالبه اجرای روشن و یکسان قانون است؛ مطالبهای که پاسخ آن را باید از بنیاد شهید شنید. خبرگزاری فارس آمادگی دارد پاسخ و توضیحات بنیاد شهید و امور ایثارگران را در این زمینه منتشر کند.