تاریخ : 1405,شنبه 30 آبان12:28
کد خبر : 128988 - سرویس خبری : متن ادبی

وقتی نقاب انسانیت می‌افتد


وقتی نقاب انسانیت می‌افتد

داود گودرزی

فاش نیوز - بعضی آدم‌ها خیلی از انسانیت حرف می‌زنند. از اخلاق می‌گویند، از معرفت، از معنویت، از عشق، از احسان و نیکی. جملاتشان آن قدر زیباست که گاهی آدم فکر می‌کند باید دفترچه‌ای بردارد و حرف‌هایشان را یادداشت کند. اما انسانیت را نمی‌شود با کلمات اندازه گرفت.
آدم‌ها را باید در رفتارشان شناخت، جایی که کسی نگاهشان نمی‌کند، جایی که سودی در میان نیست، جایی که قدرت دستشان می‌افتد و دیگر نیازی ندارند نقش آدم خوب را بازی کنند.
آن وقت است که فاصله میان آنچه می‌گویند و آنچه هستند آشکار می‌شود. بعضی‌ها برای دیگران نسخه اخلاق می‌پیچند، اما خودشان در اولین فرصت اخلاق را کنار می‌گذارند.
از صداقت حرف می‌زنند، اما دروغ را وسیله رسیدن به هدف می‌دانند از انسانیت می‌گویند، اما انسان‌ها را وسیله می‌بینند. از مهربانی می‌گویند، اما وقتی منافعشان به خطر می‌افتد، همان آدمی را که دیروز با لبخند در آغوش گرفته بودند، با یک جمله کنار می‌گذارند.
از حق و عدالت حرف می‌زنند، اما تا وقتی حق در سمت خودشان باشد. از خوبی دیگران تعریف می‌کنند، تا وقتی آن خوبی برایشان منفعت داشته باشد و گاهی آن قدر از معنویت سخن می‌گویند که آدم فراموش می‌کند معنویت، پیش از آنکه در زبان دیده شود، باید در رفتار آدم پیدا باشد.
مشکل از حرف‌زدن نیست. مشکل از جایی شروع می‌شود که کلمات تبدیل به نقاب می‌شوند.
نقابی زیبا، تمیز و قابل‌احترام که روی چهره‌ای گذاشته می‌شود که صاحبش نمی‌خواهد کسی آن را ببیند.
اما هیچ نقابی برای همیشه روی صورت نمی‌ماند. زمان، آدم‌ها را لو می‌دهد. درت، شخصیت واقعی بعضی‌ها را آشکار می‌کند. اختلاف، حقیقت بعضی رابطه‌ها را نشان می‌دهد. پول، حرص بعضی‌ها را بیرون می‌کشد و منفعت، گاهی پرده‌ای را کنار می‌زند که سال‌ها بادقت جلوی چشم دیگران نگه داشته شده است.
آن وقت می‌بینی کسی که ساعت‌ها درباره صداقت حرف می‌زد، برای رسیدن به خواسته‌اش دروغ را هم مجاز می‌داند. کسی که از اخلاق می‌گفت، پشت سر دیگران حرف می‌زند. کسی که مدام از خوبی انسان‌ها سخن می‌گفت، برای زمین‌زدن دیگری از هیچ کاری دریغ نمی‌کند و کسی که دیگران را به آرامش دعوت می‌کرد، خودش برای ایجاد اختلاف، از هر فرصتی استفاده می‌کند.
اینجاست که باید فهمید هر سخن زیبایی، نشانه زیبایی صاحب آن سخن نیست.
گاهی آدم‌ها زیباترین واژه‌ها را برای پوشاندن زشت‌ترین رفتارهایشان انتخاب می‌کنند. اما حقیقت، حافظه عجیبی دارد. ممکن است امروز کسی حرفی را باور کند، فردا هم باور کند، اما بالاخره روزی رفتارها کنار هم قرار می‌گیرند و تصویری واقعی از آدم می‌سازند.
آن روز دیگر نیازی به افشاگری نیست. خود آدم، خودش را معرفی کرده است. انسان واقعی کسی نیست که بیشتر از همه درباره انسانیت حرف بزند. کسی است که وقتی می‌تواند دروغ بگوید، راست بگوید.
وقتی می‌تواند دیگران را تحقیر کند، احترام بگذارد. وقتی قدرت دارد، سوءاستفاده نکند. وقتی اختلاف پیش می‌آید، حرمت‌ها را نشکند. وقتی کسی حضور ندارد، آبرویش را حفظ کند. وقتی منفعتش در تضاد با حقیقت قرار می‌گیرد، حقیقت را قربانی نکند و مهم‌تر از همه، همان آدمی باشد که در خلوت است و در جمع.
چه بسیار آدم‌هایی که جلوی دیگران، لبخند بر لب دارند و پشت سرشان، خنجرهای کوچک و بزرگ پنهان کرده‌اند. چه بسیار کسانی که برای خودشان چهره‌ای از آدم خوب ساخته‌اند، اما نزدیک‌ترین آدم‌های زندگی‌شان، حقیقت دیگری را از او می‌دانند و چه تلخ است وقتی می‌فهمی کسی که همیشه از اخلاق حرف می‌زد، فقط بلد بوده درباره اخلاق حرف بزند.
انسانیت، سخنرانی نیست. انسانیت، رفتارهای کوچک و بی تماشاگر است. اینکه وقتی می‌توانی کسی را فریب بدهی، فریبش ندهی. اینکه وقتی می‌توانی آبروی کسی را ببری، سکوت کنی. اینکه وقتی می‌توانی از ضعف دیگری سوءاستفاده کنی، دستش را بگیری. اینکه وقتی کسی نیست، درباره‌اش همان حرفی را بزنی که اگر روبه‌رویت بود می‌گفتی.
شاید آدم‌ها بتوانند مدتی دیگران را فریب دهند. شاید بتوانند با واژه‌های زیبا، لبخندهای حساب‌شده و رفتارهای نمایشی، تصویری متفاوت از خودشان بسازند. اما نمی‌توانند برای همیشه حقیقت خودشان را پنهان کنند.
بالاخره روزی یک اتفاق ساده کافی است. یک اختلاف. یک تصمیم. یک منفعت. یک شکست. یک قدرت کوچک. یا حتی یک‌لحظه عصبانیت و ناگهان نقاب می‌افتد.
آن وقت دیگر مهم نیست آدم چند بار از انسانیت حرف زده است. مهم این است که وقتی فرصت انتخاب داشت، چه چیزی را انتخاب کرد.
چون آدم‌ها را نه با آنچه درباره خودشان می‌گویند، بلکه با آنچه وقتی در خفا انجام می‌دهند، باید شناخت و شاید تلخ‌ترین حقیقت همین باشد: 
بعضی‌ها سال‌ها درباره انسانیت حرف می‌زنند، فقط برای اینکه کسی فرصت پیدا نکند ببیند خودشان چقدر از انسانیت فاصله گرفته‌اند.

|| داود گودرزی