
فاش نیوز - از برنامه پنجساله تا افق ۱۴۱۰؛ چرا ایثارگر باید هزینه تکرار برنامههای مدیریتی را بپردازد؟
رونمایی از کتاب «برنامه راهبردی حکمرانی محور» و برنامه پنجساله بنیاد شهید و امور ایثارگران برای حرکت تا افق ۱۴۱۰، بار دیگر مجموعهای از وعدههای آشنا را به نمایش گذاشت؛ وعدههایی درباره تدوین ساختار چابک و متحول، اصلاح فرایندها، حذف زوائد اداری، تسریع امور، بازنگری در شرایط احراز و انتصاب مدیران، آموزش و توانمندسازی کارکنان، تغییر نیروهای آموزشناپذیر، احصای مشکلات و در نهایت ارائه طرح و لایحه برای رفع کمبودها و تأمین منابع مالی.
اما پرسش اساسی این است: این برنامهها چه تفاوتی با برنامهها و طرحهایی دارند که از زمان تجمیع نهادهای ایثارگری تاکنون، بارها با عناوین و ادبیات متفاوت تدوین و رونمایی شدهاند؟
از زمان تشکیل بنیاد با ساختار جدید، کم نبودهاند برنامههای تحول، اصلاح ساختار، مهندسی مجدد فرایندها، چابکسازی، هوشمندسازی، توانمندسازی منابع انسانی و برنامههای راهبردی.
هر دوره مدیریتی با ادبیاتی تازه، از اصلاحات بزرگ سخن گفته و مجموعهای از اسناد و برنامهها را به یادگار گذاشته است؛ اما سؤال اینجاست که سهم ایثارگران از اینهمه برنامهریزی و تحول اداری چه بوده است؟
آیا زمان آن نرسیده که بهجای رونمایی از برنامههای جدید، ابتدا گزارش روشنی از میزان تحقق برنامههای قبلی، هزینههای صرفشده و نتایج ملموس آنها منتشر شود؟
ایثارگر امروز را دریابید، نه اینکه او را به افق ۱۴۱۰ حواله دهید!
تصور کنید ایثارگری با مشکلات معیشتی، درمانی، مسکن و گرفتاریهای اداری، در برابر بنیاد قرار گرفته و برای تأمین نان، دارو یا رسیدگی فوری به حق قانونی خود انتظار میکشد.
مدیر بنیاد در پاسخ به او میگوید:
نگران نباشید! ما در حال تدوین ساختار چابک هستیم؛ پس از آن فرایندها را اصلاح میکنیم، شرایط احراز مدیران را تغییر میدهیم، کارکنان را آموزش میدهیم، افراد آموزشناپذیر را جابهجا میکنیم، مشکلات را احصا میکنیم، برای آنها لایحه و طرح میدهیم، منابع مالی را تأمین میکنیم و انشاءالله با تصویب قوانین جدید، مشکلات شما را حل خواهیم کرد!
اما ایثارگر با یک سؤال ساده روبهروست:
پس تکلیف مشکل امروز من چیست؟
او برای دریافت حق قانونی و نیاز فوری خود مراجعه کرده است، نه برای شنیدن شرح برنامههای پنجساله و افقهای دوردست مدیریتی.
مسئله بنیاد، کمبود برنامه نیست؛ کمبود نتیجه است.
نمیتوان منکر ضرورت اصلاح ساختار، بازنگری در فرایندها، شایستهسالاری، آموزش کارکنان و اصلاح قوانین شد. همه اینها ضروریاند؛ اما هیچکدام بهتنهایی دستاورد محسوب نمیشوند.
تحولسازمانی زمانی معنا دارد که آثار آن در زندگی جامعه هدف دیده شود.
اگر ساختار بنیاد اصلاح شود، اما ایثارگر همچنان برای یک مطالبه قانونی گرفتار پیچوخم اداری باشد، این ساختار چه فایدهای داشته است؟
اگر فرایندها بازطراحی شوند، اما زمان رسیدگی به پروندهها کاهش نیابد، این مهندسی مجدد چه نتیجهای داشته است؟
اگر شرایط احراز و انتصاب مدیران تغییر کند، اما مدیران فاقد صلاحیت همچنان در جایگاههای حساس باقی بمانند، این اصلاحات چه ارزشی دارد؟
اگر آموزش برگزار شود، اما رفتار سازمانی، پاسخگویی و کیفیت خدمت تغییر نکند، حاصل آن صرفاً هزینهکرد بودجه آموزشی است.
اگر مشکلات ایثارگران احصا شود، اما برای اجرای قوانین موجود اقدام مؤثری صورت نگیرد و همه چیز به تصویب قوانین جدید و تأمین اعتبار موکول شود، چه کسی پاسخگوی حقوق معطلمانده ایثارگران خواهد بود؟
چند مطالبه روشن از مدیریت بنیاد
۱. پیش از تدوین برنامه جدید، گزارش مستند و عمومی از میزان تحقق برنامههای راهبردی و اصلاحی دورههای گذشته، همراه با هزینهها و نتایج آنها منتشر شود.
۲. اصلاح ساختار و فرایندها با شاخصهای قابلاندازهگیری، زمانبندی مشخص و مسئول مستقیم همراه باشد.
۳. شرایط احراز و انتصاب مدیران بر پایه صلاحیت حرفهای، تخصص، تجربه، سلامت اداری و کارنامه عملکرد تدوین شود؛ نه روابط، توصیهها و ملاحظات غیرتخصصی.
۴. بهجای ارجاع مستمر مشکلات ایثارگران به آینده و تدوین قوانین جدید، اجرای کامل قوانین موجود در اولویت قرار گیرد. بنیاد باید مشخص کند چه حقوقی به دلیل ضعف مدیریت، تفسیرهای محدودکننده یا عدم همکاری دستگاهها اجرا نشده است.
۵. برای مشکلات فوری و معیشتی، برنامه اقدام کوتاهمدت و سازوکار رسیدگی خارجازنوبت تعریف شود تا ایثارگر برای تحقق حق قانونی خود قربانی فرایندهای طولانی اصلاحات سازمانی نشود.
۶. ارزیابی موفقیت مدیران بر اساس میزان رضایت ایثارگران، کاهش زمان رسیدگی، اجرای قوانین، رفع تبعیض و حل مشکلات واقعی باشد؛ نه تعداد جلسات، اسناد، کتابها، همایشها و برنامههای رونمایی شده.
سخن پایانی
جامعه ایثارگری دیگر به وعدههای تازه، کتابهای قطور، نمودارهای رنگارنگ و افقهای دوردست نیاز ندارد. آنچه نیاز دارد، مدیریت پاسخگو، تصمیمهای شجاعانه و اجرای حقوق قانونی است.
مدیران بنیاد باید بدانند که مأموریت آنها تدوین برنامه برای حل مشکلات در آیندهای نامعلوم نیست؛ مأموریت اصلی، حل مشکلات موجود و بازگرداندن حقوقی است که امروز از ایثارگران دریغ شده است.
اگر قرار باشد هر مدیری با یک برنامه جدید آغاز کند، ساختار را تغییر دهد، فرایندها را بازنگری کند، آموزش برگزار کند، مشکلات را احصا کند و در پایان دوره مدیریت، همه امور را به مدیر بعدی بسپارد، این دیگر تحولسازمانی نیست؛ گردش تکراری برنامهها و سرگرمی اداری با هزینه و عمر جامعه ایثارگری است.
بنیاد شهید به برنامه جدید نیاز ندارد، مگر آنکه این برنامه بتواند ثابت کند چرا برنامههای قبلی به نتیجه نرسیدهاند و این بار چه سازوکار الزامآوری برای جلوگیری از تکرار همان ناکامیها وجود دارد.
ایثارگر را از افق ۱۴۱۰ به امروز بازگردانید؛ او حق دارد نتیجه خدمت را در زندگی امروز خود ببیند، نه وعده آن را در کتابهای راهبردی فردا بخواند.