
فاش نیوز - شما از سهمیه ایثارگران ناراحتید؛ اما از بهای امنیت و فرصتهایی که به دست آوردهاید، چقدر میدانید؟
بیایید یکبار هم که شده، از زاویهای عمیقتر به موضوع نگاه کنیم. بحث فقط چند درصد سهمیه در کنکور یا آزمون استخدامی نیست؛ بحث انصاف، وجدان، حقشناسی و نسبت انسان با جامعهای است که فرصت رشد و پیشرفت را برای او فراهم کرده است.
کسانی که برای دفاع از آبوخاک، ناموس، امنیت و استقلال این سرزمین به میدان رفتند، نه به فکر سهمیه بودند، نه امتیاز استخدامی فرزندانشان و نه تسهیلاتی که ممکن بود سالها بعد در قانون پیشبینی شود. آنان برای گرفتن امتیاز نرفتند؛ رفتند؛ چون خانه و ناموسشان و ناموستان در خطر بود، چون خاکشان را دوست داشتند و چون دفاع از میهن را تکلیف خود میدانستند. برخی جان دادند، برخی سلامت و توانایی خود را از دست دادند و برخی خانوادههایشان را برای همیشه با رنج، فقدان و محرومیت تنها گذاشتند.
اما امروز کسانی که در آرامش درس خواندهاند، به دانشگاه رفتهاند، تخصص گرفتهاند، در مراکز علمی و حرفهای رشد کردهاند و به موقعیتهای ممتاز رسیدهاند، آیا لحظهای به این اندیشیدهاند که امکان همین تحصیل و پیشرفت در سایه چه امنیت و آرامشی فراهم شده است؟
دانشگاه، مدرسه، آزمایشگاه، استاد، زیرساخت علمی و فرصتهای آموزشی، بخشی از سرمایهای است که این ملت فراهم کرده است؛ اما امنیتی که امکان استفاده از این فرصتها را فراهم میکند نیز بیهزینه به دست نیامده است.
کسانی جان، جوانی و سلامت خود را گذاشتند تا این سرزمین پابرجا بماند و نسلهای بعد بتوانند در آن زندگی کنند، درس بخوانند، بیاموزند و آینده بسازند.
پس اگر امروز شما فرصت آموختن، پژوهشکردن، تخصص یافتن و ساختن آینده دارید، آیا بخشی از این امکان را مدیون کسانی نیستید که برای حفظ امنیت همین کشور، از آینده، سلامتی و گاه تمام زندگی خود گذشتند؟
اینجا یک پرسش جدی درباره عدالت و وجدان مطرح میشود: چگونه میتوان از امنیتی که دیگران برای حفظ آن هزینه دادهاند بهرهمند شد، از امکانات عمومی کشور برای کسب دانش و تخصص استفاده کرد، اما هنگامی که نوبت به حقوق قانونی خانوادههای همان فداکاران میرسد، آنان را بهخاطر برخورداری از سهمیه سرزنش کرد؟
اما روی دیگر ماجرا را هم ببینیم.
جوانی در همین کشور، با سرمایه عمومی، در مدرسه و دانشگاه درس میخواند؛ از امکاناتی بهره میبرد که با مالیات، منابع ملی، زیرساختهای عمومی و تلاش نسلهای پیشین فراهم شده است. جامعه هزینه آموزش او را میپردازد تا فردا از دانش و تخصصش برای پیشرفت کشور بهرهمند شود. خانوادهها، معلمان، استادان و منابع عمومی، هر یک سهمی در پرورش و رشد او دارند.
او به مدارج علمی میرسد، متخصص میشود، اعتبار و موقعیت حرفهای پیدا میکند؛ اما گاهی درست در نقطهای که انتظار میرود بخشی از این سرمایه را در خدمت جامعه قرار دهد، کشور را ترک میکند. البته مهاجرت برای تحصیل، کار یا زندگی، بهخودیخود جرم نیست، اما میان مهاجرت برای ساختن زندگی بهتر و بهکارگرفتن آگاهانه دانش و تخصصی که با سرمایه این ملت بهدستآمده، در خدمت دولتها و ساختارهای متخاصم و علیه منافع و امنیت همین مردم، تفاوتی اساسی وجود دارد.
این دیگر صرفاً یک انتخاب شخصی نیست؛ مسئله نسبت میان منفعت فردی، مسئولیت اجتماعی و منافع ملی است. واقعیت این است که نمونههای چنین خروجیهایی از سرمایه انسانی کشور کم نیستند.
کشوری برای آموزشوپرورش متخصصان هزینه میکند، مردم در تأمین این هزینه سهیماند و خانوادهها سالها برای تحصیل فرزندانشان رنج میکشند؛ اما بخشی از این ظرفیت، بهجای آنکه در خدمت پیشرفت جامعه و حل مسائل کشور قرار گیرد، در اختیار دیگران و حتی گاه ساختارهای متخاصم قرار میگیرد.
اینجاست که باید پرسید: عدالت دقیقاً کجاست؟
عدالت آموزشی فقط این نیست که همه امکان ورود به دانشگاه داشته باشند؛ عدالت یعنی فرصتها و منابع عمومی منصفانه توزیع شوند و رابطهای مسئولانه میان بهرهمندی فرد و جامعه برقرار باشد. نمیشود هنگام استفاده از امکانات کشور، همه حقوق را برای خود خواست، اما وقتی نوبت به مسئولیت در برابر مردم و منافع ملی میرسد، جامعه را به فراموشی سپرد.
نمیشود فرزند جانبازی را که سالها با پدری قطع نخاع، نابینا یا گرفتار عوارض سنگین جنگ زندگی کرده، بهخاطر برخورداری از یک حق قانونی سرزنش کرد؛ اما درباره کسی که از امکانات عمومی این کشور به مدارج علمی رسیده و سپس تخصص خود را در خدمت ساختارهای متخاصم قرار داده، هیچ پرسش وجدانی مطرح نکرد.
نمیشود رنج خانوادهای را که پدرش را در راه دفاع از کشور ازدستداده، نادیده گرفت؛ اما هزینهای را که همین ملت برای آموزشوپرورش متخصصان پرداخته، بدیهی و بیاهمیت شمرد.
نمیشود سهمیه قانونی ایثارگر را نشانه بیعدالتی دانست، اما بهرهمندی از منابع عمومی را حقی کاملاً شخصی تلقی کرد و از پذیرش هرگونه مسئولیت اجتماعی در برابر آن گریخت.
مشکل از جایی آغاز میشود که بعضیها برای سنجش حق دیگران بسیار سختگیرند، اما برای ارزیابی رفتار و مسئولیت خودشان هیچ معیاری ندارند.
شما که از عدالت سخن میگویید، آیا عدالت را فقط در سهمیه فرزند ایثارگر جستوجو میکنید؟
آیا سهم خودتان از امکانات این ملت، هزینهای که جامعه برای آموزش شما پرداخته و مسئولیتی که در برابر مردم دارید، بخشی از همین معادله نیست؟
آیا وجداناً میتوان از مردمی که هزینه رشد و تخصص شما را پرداختهاند بهره گرفت و سپس در برابر رنج و فداکاری همان مردم بیاعتنا بود؟
و اگر روزی تخصص شما آگاهانه در خدمت فشار، تحریم یا تهدید علیه همین مردم قرار گیرد، آیا باز هم میتوان نام این رفتار را صرفاً انتخاب آزادانه فردی گذاشت؟
البته نقد سهمیههای ایثارگری، اگر مستند، علمی، منصفانه و باهدف اصلاح نظام آموزشی و استخدامی باشد، حق هر شهروندی است. هیچ قانونی از نقد و بازنگری مصون نیست. اما نقد منصفانه با تخطئه ایثار، تحقیر خانوادههای ایثارگران و نادیدهگرفتن بهای امنیت کشور تفاوت دارد.
سهمیههای قانونی ایثارگران نیز امتیازاتی بیریشه و بیپشتوانه نیستند؛ قانونگذار برای بهرسمیتشناختن بخشی از هزینهای که ایثارگران و خانوادههایشان پرداختهاند، این سازوکار را پیشبینی کرده است. میتوان درباره میزان، دامنه و شیوه اجرای آن بحث کرد، اما نمیتوان بدون دیدن واقعیت فداکاریها، درباره اصل این حقوق قضاوتی منصفانه داشت.
عدالت، فقط مطالبه حق از دیگران نیست؛ پذیرش مسئولیت در برابر حقوق و سرمایهای است که از دیگران دریافت کردهایم.
پیش از آنکه سهمیه فرزند ایثارگر را زیر سؤال ببریم، بد نیست از خود بپرسیم: ما در برابر این ملت چه گرفتهایم، چه بازگرداندهایم و در برابر رنج و فداکاری کسانی که امنیت و امکان زندگی و تحصیل ما را حفظ کردند، چه مسئولیتی احساس میکنیم؟
شاید مسئله اصلی، خود سهمیهها نباشد؛ بلکه فراموشی همین حقیقت ساده و سنگین باشد:
شما وارث فرصتهایی هستید که بخشی از بهای فراهمشدن آن را دیگران با جان و سلامت خود پرداختهاند. دستکم انصاف و وجدان حکم میکند پیش از قضاوت درباره حقوق خانوادههای ایثارگران، این حقیقت را فراموش نکنید.
چرا بعضیها حق دیگران را برنمیتابند، اما وقتی نوبت به مسئولیت خودشان در برابر ملت میرسد، همه چیز را به انتخاب شخصی و منفعت فردی حواله میدهند؟