سعیده نام آور- سویا دانه ای روغنی ست که از نظر گروه بندی مواد غذائی ، در گروه چربی ها قرار می گیرد . از این دانه ، همچون دانه های دیگری مانند دانه آفتابگردان ، دانه کانولا ، کلزا ، هسته انگور ، زیتون و ... روغن گرفته می شود که دارای خواص بسیار زیادی ست .

سویا دانه ای ست که از چند هزار سال پیش ، در چین استفاده می شده و دانه اش از این کشور، به دیگر کشورها صادر شده است . به دلیل شباهت شکل دانه سویا به لوبیا ، به آن لوبیا روغنی و به دلیل منشأ آن ، لوبیا چینی هم به آن گفته می شود .

دانه سویا ، پس از روغن کشی ، به شکل تفاله ای در می آید که ساختمان آن از پروتئین گیاهی ست . مواد مغذی موجود در دانه سویا ( آجیل سویا ) و پروتئین گیاهی (دانه روغن گرفته شده ) بسیار زیاد است که شامل :

مقدار کمی قند ، پروتئین ، چربی های غیر اشباع امگا- 3 و امگا -6 ( در دانه کامل ) ، مقدار زیادی فیبر غذائی، انواع ویتامین ب، ویتامین آ ، ویتامین ای، ث ، د ، آهن ، فسفر ، منیزیوم ، کلسیم ، روی ، رنگدانه کلروفیل و کاروتن  و آنتی بیوتیک های قوی می باشد .

در حال حاضر بسیاری از مردم ، دانه سویا را به عنوان یکی از اجزاء سبد آجیل خود مصرف می کنند و بسیاری از افراد نیز استفاده عام تری از پروتئین سویا دارند . از زمانی که علم تغذیه در سال های اخیر پیشرفت کرد ، تعدادی از مردم به مصرف سویا به جای گوشت چرخ کرده روی آوردند . اما درصدی از مردم ، هنوز بر این باورند که پروتئین سویا یک تفاله به درد نخور است و تمام خواص خود را ، در هنگام روغن کشی از دست داده است .

در تحقیقات میدانی ، مشخص شده که سویا در قشر کم در آمد بیشتر استفاده می شود و اقشاری که توان خرید گوشت را بیشتر دارند ، کمتر از سویا استفاده می کنند . در حالی که افرادی که حتی به دلیل محدودیت مالی به استفاده از سویا روی آورده اند، چیزی را از دست نداده اند !  جنبه دیگر درصد مصرف سویا در اقشار مختلف مردم ، به طعم و مزه و بوی سویا بر می گردد که بسیاری معتقدند ، غذا با پروتئین سویا خوشمزه نمی شود و یا بوی آن را نمی پسندند ( بی توجه به خواص زیاد آن ) .

با نوجه به خواص بی شمار سویا ، تأثیرات  مصرف آن در سلامتی  و کاهش بیماری ها را برمی شمریم :

سویا با داشتن قدرت ملین بودن ، می تواند به دفع راحت تر مدفوع  کمک کند و همین موضوع بر دفع سریع تر سموم از بدن نیز تأثیر دارد . در نتیجه کسانی که دچار یبوست هستند ( جانبازان قطع نخاع گرامی ) می توانند ازاین خاصیت جهت بهبود شرایط دفع و سلامت روده بزرگ بهره مند شوند .
از طرف دیگر ، سویا مدر نیز هست (ادرار آور ) و در نتیجه با جریان پیدا کردن آب در نفرون کلیه ها و داشتن مقداری آب در خود ، می تواند به سلامت کلیه ها کمک کند .
سویا دارای آنتی بیوتیکی ست به نام کاناوالین  که در بهبود بیماری های عفونی و سرماخوردگی بسیار مؤثر است .
ویتامین "ث " موجود در سویا ، خود می تواند سیستم ایمنی را افزایش داده و از بروز انواع بیماری ها در بدن به خصوص ابتلا به باکتری و ویروس جلوگیری کند .
سویا باداشتن آهن و اسید فولیک که دو عامل مهم خون سازی هستند ، در رفع کم خونی و جلوگیری از تشدید آن نفش مهمی دارد . بر خلاف افکار برخی که معتقدند اگر گوشت چرخ کرده را با سویا جاگزین کنند ، از نظر آهن دچار کمبود می شوند ، این گونه نبوده و تنها نوع آهن، گیاهی ست و بدن فرد از این نوع آهن نیز بهره کافی خواهد برد .
تأمین پروتئین روزانه بدن ، یکی دیگر از کاربردهای مصرف سویا می باشد . در این جا نیز این نکته قابل ذکر است که استفاده بدن از پروتئین گیاهی ، مناسب و کافی بوده و جایگزینی گوشت با آن ، انتخاب بدی نیست .
مقدار زیاد ویتامین های "ب" موجود در سویا ، در افزایش اشتها ، سلامت پوست و مو و ناخن ها بسیار مؤثر است .
ویتامین ب6 و منیزیوم  داخل سویا، در رفع افسردگی و نشاط بخشی نقش مهمی دارد و اثر مصرف سویا در بهبود بیماری های روحی به اثبات رسیده است .
فیبر غذائی موجود در سویا قادر است چربی خون ، کلسترول ،LDL  ، قند خون و فشارخون را کاهش دهد و در نتیجه مصرف آن به بیماران دیابتی و دچار فشار و چربی بالا کمک مهمی می کند .
فیبر سویا تری گلیسیرید را نیز کاهش داده و دربهبود بیماری کبد چرب مؤثر است .
آنتی اکسیدان های فراوان سویا با جلوگیری از بروز عوارض قلبی و عروقی مثل سکته یا نارسائی قلبی می تواند نقش مهمی را در سلامت قلب ایفاء کند . از طرف دیگر با کاهش چربی ، قند و فشار نیز به بهبود این مسئله کمک می کند . یکی از فواید جایگزینی سویا با گوشت چرخ کرده ، این است که گوشت قرمز دارای چربی اشباع بوده که میزان چربی ، بیماری قلبی و انسداد عروق را افزایش می دهد . درعوض پروتئین سویا، نه تنها دارای چربی نیست ، بلکه باعث انبساط عروق نیز می شود .
تأثیرات آنتی اکسیدانی سویا ، در جلوگیری از بروز سرطان به خصوص سرطان کولون (روده بزرگ) به اثبات رسیده است . تحقیقات ثابت کرده اند که افرادی که در طول عمرخود سویا مصرف می کنند ، کمتر به سرطان دچار می شوند و عمر طولانی تری دارند.
سویا تنها دانه ای ست که دارای استروژن طبیعی بوده و به خصوص در خانم ها در جلو گیری از پوکی استخوان بسیار مؤثر است .
ویتامین" ای"  داخل سویا می تواند به جوان ماندن پوست و جلوگیری از پیری زودرس کمک کند .
کاهش خستگی و افزایش روحیه و قدرت بدنی به دلیل تأمین پروتئین بدن و عضله سازی ، رفع کم خونی و ضعف ناشی از آن و افزایش تمرکز نیز مؤثراست .

بنابراین توصیه می شود افراد به دلیل نقش مهم مصرف سویا در سلامت تا حد امکان به خصوص در بیماران قلبی یا دچار دیابت ، چربی خون و فشار خون و یبوست ، جایگزین گوشت چرخ کرده شود . اگر افراد سویا را به شکل دانه و پروتئین ، وارد سبد غذائی خود کنند ، بسیار انتخاب خوبی را انجام داده اند . سویا را می توان به شکل دانه ، پروتئین و شیر سویا استفاده کرد .