اربعین فستیوال نیست

فاش نیوز - از اربعین بسیار گفته، شنیده و دیده‌ایم؛ از عظمتش، از فضای عجیب و غریبش که تا از نزدیک تجربه نشود فهمش دشوار است؛ از مهمان‌نوازی موکب‌داران که پیوسته بذل و بخشش می‌کنند، از پیر و جوان و زن و مرد و سالم و ناتوان جسمی که مسیرهای طولانی را در سرما و گرما طی می‌کنند تا به کربلا برسند و بعضا همین‌ که گنبد و بارگاه حسین‌ ابن علی را می‌بینند عرض ارادت کرده و بازمی‌گردند!

از افراد صاحب مکنت و جایگاه اجتماعی که در این مسیر و این ایام به کارهای دون‌ شأنشان با افتخار تن می‌دهند. از پاکستانی‌های عاشق که چندین هزار کیلومتر را در کشور خود زمینی سفر می‌کنند تا به ایران برسند و سپس بیش از ۲هزار کیلومتر را در ایران می‌پیمایند تا به عراق و سپس کربلا برسند.

از حضور اهل سنت تا پیروان ادیان دیگر از زرتشتی گرفته تا مسیحی و بودایی!
از بزرگترین اجتماع بشری، طولانی‌ترین مسیر پیاده‌روی، طولانی‌ترین، متنوع‌ترین و بیشترین پذیرایی از میهمانان و ترین‌های دیگر. و ده‌ها و صدها صحنه و نکته شگفت‌انگیز آشکار و پنهان دیگری که در این رویداد قابل مشاهده و یا نیازمند کشف است.

حال، این پرسش قابل طرح است که این‌همه صحنه‌های بی‌نظیر و استثنایی را فقط باید دید و گفت و شنید و از کنار آنها عبور کرد یا این شگفتی‌ها می‌خواهد ما را به حقیقتی رهنمون کند؟

می‌شود این رویداد عظیم را در همین ظواهر جذاب و منحصر به‌فردش، محدود و محصور کرد و از ریشه‌ها و عمق آن غفلت نمود؟ قطعا نه!

اربعین پرده‌ی دیگری از عاشورا و اصلا برای بهتر دیده‌شدن عاشوراست. اگر عاشورا تلفیقی از شور و شعور است، اربعین نیز چنین است. و اگر شور عاشورا برای شعور بیشتر درباره این واقعه است؛ شور اربعین نیز راهی‌ست برای شعور نسبت به خالق این رویداد که کسی نیست جز خود حسین ابن علی(ع).

حال اگر به زیارت کوتاه اما عمیق اربعین نگاه کنیم می‌توانیم پاسخ این سئوال را دریابیم.

زیارت اربعین که امام عسکری(ع) خواندنش را از ویژگی‌های اهل ایمان برشمرده‌اند، فرازهای مختلفی دارد که به دو فراز آن اشاره می‌کنم.

نخست، فرازی که به فلسفه قیام حضرت اباعبدالله‌الحسین اشاره می‌کند و می‌گوید:
وَبَذَلَ مُهْجَتَهُ فِیکَ لِیَسْتَنْقِذَ عِبَادَکَ مِنَ الْجَهَالَةِ ، وَ حَیْرَةِ الضَّلالَةِ.(و جانش را در راه تو بذل کرد تا بندگانت را از جهالت و سرگردانی گمراهی برهاند)

همه‌ی عاشورا برای این بود که، انسان‌ها از ظلمات گمراهی خارج و به وادی نور هدایت شوند و برای رهایی از نادانی، تحیر و سرگردانی در گمراهی.

این جهالت و این تحیر، اختصاص به انسان‌های روزگار امام حسین علیه‌السلام نداشت و در همه‌ی زمان‌ها و هم‌ی مکان‌ها قابل تکرار بوده و خواهد بود.

بنابراین رویداد عظیم اربعین، نورافکنی به تاریک‌خانه جهالت و گمراهی است که ما و بشر دوران ما گرفتار آن است. این جهالت و گمراهی یک بعد فردی دارد و یک بعد اجتماعی؛ اما ریشه هردو، غرور، فروختن آخرت به ثمن بخس دنیا، فروافتادن در هواهای نفسانی و اطاعت از انسان‌های حقیر، به‌جای اطاعت از خدا و پیامبر(ص) است.

در فراز دیگر زیارت اربعین، به پیوند مستحکم خود با امام شهیدان تصریح و تأکید می‌کنیم تا جایی که برای همراهی با امام زمان(عج) آمادگی کامل خود را اینچنین اعلام می‌داریم: وَ نُصْرَتِی لَکُمْ مُعَدَّةٌ حَتَّیٰ یَأْذَنَ اللّٰهُ لَکُمْ، فَمَعَکُمْ مَعَکُمْ لَامَعَ عَدُّوِکُمْ»(و یاری‌ام برای شما آماده است تا خدا به شما اجازه دهد، پس با شمایم نه با دشمنانتان).

در این فراز، علاوه بر تجدید عهد با امام زمان و اعلام آمادگی برای یاری ایشان، یک نکته بسیار مهم دیگر نیز جلب توجه می‌کند و آن، مرزبندی و عدم همراهی با دشمنان است.

اهل اربعین نمی‌توانند با دشمنان اربعین و راه نورانی ائمه اطهار، همراهی و همسویی داشته باشند؛ و این افتراق و جدایی را با صدایی رسا اعلام می‌کنند.

اربعین باید بصیرت و عمق بینش ما را تقویت کند تا از تاریکی‌ها و گمراهی‌ها و تحیرها برهاند.

اربعین به ما نوری می‌دهد تا یزید و شمر زمان خود و ادامه‌دهندگان راه نورانی حسین ابن علی را بشناسیم و آنها را از هم تفکیک کنیم.

آری، اربعین یک آیین یا فستیوال نیست که بر اساس یک عادت، تکرار و سپس تمام شود؛ بلکه شوری‌ست شعورآفرین و شعورافزا که آثارش باید در زندگی فردی و اجتماعی ما نمود یابد.

اربعین‌ها خواهند آمد و رفت، و این راه تا ظهور منجی عالم بشریت حضرت صاحب‌الزمان، هر روز پررهروتر از قبل، ادامه خواهد یافت. ان‌شاءالله

|| مهدی فضائلی