قطعنامه ۵۹۸ نماد عقلانیت و واقع گرایی جمهوری اسلامی

فاش نیوز - ۲۷ تیر سالروز پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط امام خمینی(ره) است. این قطعنامه پس از عملیات موفق کربلای ۵(که ایران را به دروازه‌های شرق بصره رسانید) در تیرماه سال ۶۶ توسط شورای امنیت سازمان‌ملل تصویب شد.

۵۹۸ برخلاف سایر تصمیمات شورای امنیت که دو طرف را تنها به آرامش دعوت می‌کرد، رویکرد جدی‌تری نسبت به قطعنامه‌های پیشین در خصوص اتمام جنگ بین عراق و ایران داشت.
نکته منفی این قطعنامه برای جمهوری اسلامی این بود که قبل از تعیین متجاوز و اقدامات لازم جهت پرداخت غرامت، تبادل اسرا و ... از طرفین درگیر می‌خواست تا به مرزهای بین‌المللی بازگردند.

این در حالی بود که ایران در عملیات‌های خیبر، والفجر ۸ و کربلای ۵ به دستاوردهای مناسبی رسیده لکن اهداف اصلی‌اش هنوز محقق نشده بود.

بنابراین ایران ضمن استقبال از برخی مفاد مثبت آن هوشمندانه قطعنامه را کاملا رد و تایید نکرد اما رژیم بعثی بلافاصله آن را پذیرفت زیرا نسبت به جمهوری اسلامی در موضع ضعیف‌تری در آن مقطع قرار داشت.

اما نکته اصلی این بود که ایران روز به روز تجهیزاتش فرسوده می‌شد و توانش تحلیل می‌رفت لکن رژیم بعثی هم از سوی متحدانش عربش از پشتیبانی مالی و لجستیک حمایت می‌گشت و هم محدودیتی در زمینه خرید تجهیزات نداشت.

لذا پس دیماه سال ۶۵طرف ایرانی نتوانست عملیاتی گسترده و موثر انجام دهد و تنها در عملیات والفجر۱۰بود که موفق به‌تصرف حلبچه و خرمال شد که آن هم از جنبه سیاسی اهمیت داشت ولی نمی‌توانست در یکسره‌کردن جنگ به جمهوری اسلامی کمک کند‌.

در مقابل، دولت بعثی عراق با کمک مستشاری و نظامی غرب و بهره‌گیری گسترده از سلاح‌های شیمیایی و البته اشتباهات، غفلت‌ها و قصور برخی فرماندهان نظامی ایرانی، توانست شبه جزیره فاو را در فروردین ۶۷ و مناطق شرق بصره و شهر مهران را در اوایل و اواخر خردادماه تصرف کند، البته مورد دوم توسط متحدان ایرانی صدام یعنی سازمان مجاهدین‌خلق موسوم به«منافقین» صورت گرفت.

۲۵ ژوئن ۱۹۸۸ نیز برای جمهوری اسلامی روزی تلخ به‌شمار می‌رود چون جزایر نفت خیز مجنون را در سری دوم عملیات‌های«توکلنا علی الله» عراق از دست داد. برای درک بهتر قضیه باید دانست عراق طی این آفند از ۲۰۰۰ تانک و صدها جنگنده تازه نفس و پیشرفته بهره می‌برد ولی ایران تنها ۶۰تانک داشت و هواپیماهایی که برای دفاع درنظر گرفته بود به ۳۵ فروند نمی‌رسید.

سپس ارتش بعث در عملیات‌های دیگری حلبچه را متصرف شد و دهلران را نیز اشغال کرد.
موفقیت عراق در حملات گسترده ۴ماهه پایان جنگ با تجاوزات آمریکا در خلیج فارس و ساقط کردن هواپیمای مسافربری ایرباس همراه شد و با توجه به درآمدهای پایین نفتی و مشکلات اقتصادی ناشی از آن، مجموعه سران تهران به این تحلیل رسیدند که دیگر اهداف از پیش تعیین شده محقق نخواهند شد و در نتیجه با مشورت هاشمی‌رفسنجانی، امام‌خمینی در تصمیمی تلخ، اما شجاعانه که حکایت از واقع‌گرایی ایشان داشت، قطعنامه ۵۹۸ را پذیرفت.

قسمت اول: ادامه دارد ...

||علیرضا تقوی‌نیا