مرجعیت قوانین ایثارگران در لبه فروپاشی

فاش نیوز - وقتی صحبت از عدم اجرا یا نقض حدود هشتاددرصدی قوانین ایثارگران در بخش‌های مختلف فرهنگی، معیشت، درمان، رفاه و مسائل اداری و استخدامی آن‌هم از زبان مسئولان‌ تراز اول سخن به میان می‌آید؛ یعنی فصل‌الخطاب بودن قانون خدشه‌دار شده و حکمرانی ما در حوزه تقنین، اجرا و نظارت، کارآمدی مناسبی نداشته و مسئولان به‌درستی به‌وظایف خود عمل نمی‌نمایند.  

حداقل انتظار جامعه ایثارگری آن است که قوانین پس از تصویب، به‌مورد اجرا گذاشته شود؛ چون قانون، مبنای برنامه‌ریزی افراد برای اداره امور روزمره و آینده خود می‌باشد. انتظار به‌حقی که تاکنون بخش عمده آن محقق نگردیده است؛ و این در حالی‌ست که رسیدگی به‌امور مجاهدان در آیات و روایات مورد تأکید مؤکد قرار گرفته؛ تاجایی‌که خداوند در آیه «۹۵» سوره مبارکه النسأ در خصوص تکریم مجاهدان راه حق و رسیدگی به امور آنان می‌فرمایند:

«لا یَستَوِی القاعِدونَ مِنَ المُؤمِنینَ غَیرُ أُولِی الضَّرَرِ وَالمُجاهِدونَ فی سَبیلِ اللَّهِ بِأَموالِهِم وَأَنفُسِهِم ۚ فَضَّلَ اللَّهُ المُجاهِدینَ بِأَموالِهِم وَأَنفُسِهِم عَلَى القاعِدینَ دَرَجَةً ۚ وَکُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الحُسنىٰ ۚ وَفَضَّلَ اللَّهُ المُجاهِدینَ عَلَى القاعِدینَ أَجرًا عَظیمًا»

(هرگز افراد با ایمانی که بدون بیماری و ناراحتی، از جهاد بازنشستند، با مجاهدانی که در راه خدا با مال و جان خود جهاد کردند، یکسان نیستند! خداوند، مجاهدانی را که با مال و جان خود جهاد نمودند، بر«قاعدان و ترک‌کنندگان جهاد» برتری مهمّی بخشیده؛ و به هر یک از این دو گروه «به‌نسبت اعمال نیکشان» وعده پاداش نیک داده، و مجاهدان را بر قاعدان، با پاداش عظیمی برتری بخشیده است).

با تأملی در این آیه شریفه می‌توان دریافت، مخاطبین بزرگ‌مردان، زنان و مجاهدانی هستند، که بدون سودای نام و نان، در شرایطی که دشمن برخی از شهرهای مرزی کشورمان را تصرف کرده و انقلاب نوپای اسلامی در معرض تهدید وجودی قرارگرفته بود، با مقاومت جانانه از جان و مال خود گذشتند تا ارزش‌های انسانی و اسلامی، خاک و ناموس کشور اسطوره‌ساز ایران از گزند دشمنان محفوظ بماند. کما این‌که در دفاع مقدس دوم و حمله اخیر دشمن به کشورمان هم رزمندگان نیروهای مسلح با دفاعی جانانه از مرزهای مادی و معنوی، سیلی محکمی به دشمنان اسلام زدند.

شاید برای خود نگارنده هم به‌رغم سال‌ها فعالیت در این بخش، تا این حد تضعیف جایگاه قوانین، در اجرا و نظارت، درباره این قشر باورپذیر نبوده است. اما واقعیت میدانی همان است که گاه و بی‌گاه از زبان مسئولان، در خصوص عدم اجرای بسیاری از قوانین ایثارگران، رسانه‌ای شده و منعکس می‌گردد.

به هر حال وقتی قرائن و شواهد نشان از عدم اجرا یا نقض هفتاد یا هشتاددرصدی قوانین حمایتی ایثارگران دارد، شاید به‌معنای آن است که مدیران قوای سه‌گانه و سایر نهادهای مسئول در حوزه قانون‌گذاری، اجرا و نظارت به هفتاد یا هشتاددرصد وظایف قانونی خود در باب اجرا و نقض قوانین ایثارگران عمل نکرده، اما از سوی دیگر، حقوق و مزایای کامل جایگاه مسئولیتی و شغلی خود را دریافت نموده؛ که شاید از این منظر دریافتی آنان دارای ایراد و اشکال و محل نقد باشد.

انعکاس دیدگاه‌ها و بیانات مقام معظم رهبری در خصوص حجیت و توجه به اجرای قانون در دیدارهای مختلف با مردم و مسئولان حکایت از آن دارد، وقتی قانون با رعایت‌ الزامات شکلی و سلسله‌مراتب آن در مجلس تصویب، و شورای نگهبان هم آن قانون را مغایر با اصل (۷۵) قانون اساسی و شرع مقدس ندانست و تأیید نمود و مورد ایراد مجمع تشخیص مصلحت نظام هم قرار نگرفت، دلیل موجهی برای عدم اجرای آن وجود ندارد و به فرموده مقام معظم رهبری: «نقطه مقابل قانون‌گرایی و انقیاد در مقابل قانون، دیکتاتوری است. این هم دوستان حتماً می‌دانند و بدانند که در زمینه روحی همه ما یک میل به دیکتاتوری وجود دارد. این را باید سرکوب کنید. همین‌طور که عرض کردیم، این فیل مست درون را با چکش قانون و دین و تعبد، دائما سربه‌راه نگه داریم. اگر خود ما علاج نکنیم، علاجش مشکل خواهد شد. اگر انقیاد به قانون نبود، روح دیکتاتوری یواش یواش بروز خواهد کرد. در جوامع، دیکتاتوری همین‌جوری به وجود می‌آید». و در فرازی دیگر معظم‌له بیان می‌نمایند: «اگر قانون نقص و ضعف دارد و غلط است، عوض بشود؛ اما تا مادامی که قانون، قانون است، حتماً بایستی به آن عمل بشود و به آن اهمیت داده بشود».

نکته پایانی این‌که بی‌توجهی به اجرای قوانین، در بخش‌های مختلف کشور متاسفانه امری مسبوق به‌سابقه بوده، که اجرای سی و یا چهل درصدی قوانین برنامه‌های توسعه کشور در بهترین حالت محصول همین نگاه حداقلی به اجرای قوانین بوده و به نظر می‌رسد، در برنامه هفتم توسعه هم به‌رغم گذشت بیش از یک‌سال از اجرای برنامه و عدم تدوین به‌موقع آئین‌نامه‌های اجرایی از جمله:

جز«۱» بند«ت» ماده 31 قانون برنامه هفتم توسعه در بخش ایثارگران که بر پنج مؤلفه توسعه خدمات‌رسانی، تقویت‌عدالت، حمایت‌ هدفمند، ارتقای‌ اثربخشی و  افزایش سطح رضایت‌مندی جامعه هدف(ایثارگران)، تأکید دارد، حاکی از آن است که سرنوشت برنامه هفتم توسعه در برخی بخش‌ها، از جمله ایثارگران هم قرار است به سرنوشت شش برنامه دیگر کشور دچار شود.

آنچه که ریاست مجلس شورای اسلامی در خصوص اجرایی نشدن قوانین، برنامه به آن اذعان کرد جمله‌ای تلخ، اما منطبق با واقعیت میدانی بود که: «بنده معتقدم ضعف ما در این بخش نداشتن، علم و سواد برنامه‌نویسی یا نداشتن، سرمایه‌کافی برای اجرای آن نیست، بلکه باور قلبی و اندیشه لازم را برای اجرا نداریم چرا که خود را ملزم اخلاقی و تشکیلاتی برای اجرای قانون نمی‌کنیم و متاسفانه این مسئله به فرهنگ مدیریتی ما تبدیل شده است».

هرچند که این اعترافات دیرهنگام از زبان مقامات را می‌توان نشانه‌ای بر اصلاح و تقویت جایگاه حکمرانی در قانون‌گذاری، اجرا و نظارت دانست، اما همان‌گونه که اشاره شد، عدم تدوین به‌موقع آئین‌نامه‌های اجرایی قانون برنامه هفتم توسعه و یا عدم اجرا یا نقض هشتاددرصدی، قوانین و مقررات خانواده معظم شهدا و ایثارگران به‌عنوان یکی از سرمایه‌های اصلی نظام، نشان از ادامه تضعیف حکمرانی قانون در هر سه بخش قانون‌گذاری، اجرا و نظارت داشته که بی‌شک باید برای آن به‌طور جدی چاره اندیشی کرد.

نتیجه‌گیری:
چیزی حدود پنج‌دهه از انقلاب اسلامی می‌گذرد، سی و هفت سال از دفاع مقدس اول و چند ماهی از دفاع مقدس دوم، نظام مقدس جمهوری اسلامی و خاک ایران عزیز به دلیل مواضع آرمانی همواره در معرض تهدید وجودی قرار دارد، وضعیت کنونی کشور هم به‌گونه‌ای است، که درشرایط نه‌ جنگ و نه‌ صلح قرار دارد به‌رغم نقض یا عدم اجرای بخش عمده‌ای از قوانین و مقررات ایثارگران، خانواده معظم شهدا و ایثارگران مهم‌ترین مؤلفه امنیت پایدار در کشور محسوب می‌گردند، هرگونه تاخیر و یا کاهش خدمات در اصلاح و توسعه قوانین ایثارگران که در سال اول برنامه هفتم پیش‌بینی شده  و آزمون و خطا در این خصوص از طرف جامعه هدف پذیرفتنی نیست، نشانه‌هایی از ناترازی در حوزه مدیریت و گلوگاه‌های نظارتی درباب اجرای قوانین و مقررات ایثارگران به چشم می‌خورد. لذا انتظار می‌رود دست‌اندرکاران، اعم از مجلس، دولت و قوه‌قضائیه و بنیاد به‌عنوان متولی اصلی، با درک صحیح از شرایط حساس کشور و آسیب‌شناسی دقیق مسائل این عزیزان، با پرهیز از تکرار اشتباهات گذشته، نقاط قوت مدیریت در بخش‌های مختلف را تقویت و برای ناکارآمدی و نقض مکرر قوانین ایثارگران هم با نگاهی کارشناسانه فکری اساسی نمایند.

|| رضا علامه‌زاده