گزارشی مصور از همایش بین‌المللی «نفس های سوخته»

فاش نیوز- نخستین همایش بین المللی جانبازان و مصدومین شیمیایی سه‌شنبه ۲۷ آبان ماه ۴۰۴ درحالی آغاز شد که پیش ازشروع رسمی مراسم، ازصبح زود عکاسان و خبرنگاران در محوطه دهکده نشاط حضور داشتند و روابط عمومی بنیاد شهید نیز در کنار تیم حفاظت، اوضاع را با دقت رصد می‌کرد. میهمانان با عبور از فرش قرمز پهن شده تا درب ورودی سالن در کمال احترام توسط عوامل میزبان به داخل سالن هدایت می شدند.

در همان ابتدای سالن ورودی، نمایشگاه عکسی بر پا بود با تصاویر دلخراش کودکان، زنان و مردان بی‌دفاع که قربانی سلاح‌های شیمیایی بودند. همینطور تاریخچه جنگ‌های شیمیایی با زیرنویس چند زبانه و در ابعاد بزرگ، که این امر، کار را برای بازدیدکنندگان داخلی و خارجی آسان کرده بود. اولین گروه مدعوین، میهمانانی از منطقه سردشت کردستان با لباس محلی بود که به زبان کردی گویش می‌کردند و این خود حاکی از اصالت فرهنگی اقوام کُرد است که وقتی جایی پا بگذارند، زبان و گویش خود را فراموش نمی‌کنند.

در اندک زمانی میهمانانی از اقلیم کردستان عراق نیز درکنار آنان و سپس جانبازان شیمیایی نیز به این جمع اضافه شدند. کم کم و به فاصله، سفرا نیز با همراهان خود از راه رسیدند و در اندک زمانی فضای بیرونی برگزاری مراسم مملو از میهمانانی شد که همگی با یک "درد مشترک" گردهم آمده بودند و آن درد «نفس های سوخته ای» بود که پس از سال‌ها به سختی و از میان ماسک‌ها بیرون می آمد. نفس‌های درد آلودی که هر آن آنها را به شهادت نزدیک می‌کرد. 

پس از پذیرایی مختصر از میهمانان، سالن برگزاری مراسم مملو از میهمانانی بود که از مدت‌ها قبل خود را برای رویدادی جهانی آماده می‌کرد و این رویداد چیزی نبود جز دادخواهی قربانیان سلاح‌های شیمیایی و منع گسترش این تسلیحات. حضور حجت الاسلام "مجید انصاری" معاون حقوقی رئیس جمهوری، "اسماعیل بقایی" سخنگوی وزارت خارجه، "سعید اوحدی" معاون رئیس‌جمهور و رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران سفرا و نمایندگان سفرا، انجمن صلیب سرخ، مسئولین اقلیم کردستان عراق، هلال احمر، تشکل‌های بنیاد شهید و تشکل‌های انجمن سبز ایران، تشکل مصدومان شیمیایی و جمعی از جانبازان شیمیایی و مصدومان شیمیایی سردشت نشان از اهمیت این موضوع جهانی بود. مراسم با قرائت زیبایی از کلام حق آغاز و با سرود ملی کشورمان رسمیت یافت. با پخش کلیپ‌هایی از بمباران شیمیایی سردشت و سرگردانی کودکان و زنان و قربانیان این جنایت هولناک، سکوتی عجیب بر سالن حکمفرما شد.

حجت الاسلام "مجید انصاری" معاون حقوقی رییس جمهوردر این همایش اظهارداشت: «دشمن با حمله گازهای ممنوعه هزاران شهید و مجروح و جانباز چه در ایران و چه در همسایگی برادرانمان در اقلیم کردستان باعث شد که برای اولین بار کنوانسیون منع سلاح های شیمیایی تصویب و به برکت بنیاد شهید و وزارت خارجه در این خصوص دو اقامه دعوا و حکم دادگاه لاهه، برای تاجر هلندی ۱۷ سال زندان و در پرونده دوم هم برای ۵ نفر احکامی صادر شده که  حکم آنها در دادگاه تجدید نظر قرار دارد.» حجت الاسلام "موسوی مقدم" نماینده ولی فقیه در بنیادشهید نیز تاکید کرد: «قدرت دیپلماسی اگر ادامه داشته باشد بی نتیجه نخواهد ماند.»

«بقایی»، سخنگوی وزارت خارجه نیز در این همایش "بیانیه تهران" را قرائت کرد که در بخشی از آن آمده است: «وضعیت کنونی جهان مسئولیت تک‌تک کشورها را برای جلوگیری از تکرار فجایع انسانی و نقض قواعد حقوق بشر در صحنه بین‌المللی سنگین‌تر می‌کند و این همایش می‌تواند، بستری مؤثر برای همکاری‌های تخصصی برای دولت‌ها و نهادهای علمی و انجمن‌های مدنی در مستندسازی حقوقی و آثار سلاح‌های شیمیایی، تدوین ساز و کارهای کارآمدتر برای رسیدگی به شکایات و پیگیری دولت‌ها و مسئولین حقیقی و حقوقی دخیل در ارتکاب جنایت و گسترش ظرفیت‌های درمانی توان‌بخشی برای جانبازان شیمیایی در چارچوب همکاری‌های بین‌المللی باشد و البته برای تمامی میهمانان حاضر در مراسم، دنیایی مملو از صلح و عاری از سلاح را آرز می کنم.  درپایان مراسم دوسمفونی فاخر "سردشت" و "نفس های سوخته" توسط ارکستر سمفونی "چکاوک" برای اولین بار به صورت زنده توسط "فاضل جمشیدی" به زیبایی اجرا و مورد تشویق طولانی حاضرین قرار گرفت.

گفت و گو با رضا ایرانمنش

پس از اتمام همایش فرصت یافتیم تا با تنی چند از میهمانان و حاضرین در مراسم گفت وگویی داشته باشیم.

هنرمند جانباز "رضا ایرانمنش" متولد ۱۳۴۶ که در سن ۱۴ سالگی داوطلبانه به جبهه رفته، اگر چه این روزها از «بی‌مهری مسوولان» نسبت به جانبازان بسیار دل پُری دارد اما امیدوار است که صحبت‌های او به گوش مسئولان برسد. او می‌گوید: «با توجه به عملکرد امروز مسئولان اینکه آنها از قِبَل خون شهدا و جانبازان شیمیایی و غیرشیمیایی به این جایگاه رسیده اند جای تأسف است. البته این به آن معنی نیست که از رفتن به جبهه پشیمانم نه، چرا که برای خدا و سپس احساس وظیفه‌ای که آن زمان نسبت به میهن و کشورم احساس می‌کردم و بی‌هیچ منتی، پا به جبهه گذاشتم و این خواسته قلبی من در آن زمان بوده است.»

او در ادامه می گوید: «مگر روزی که ما به جبهه می‌رفتیم بنیاد شهید و یا بنیاد جانبازانی وجود داشت؟ اما خود نظام مردم را متوقع و بعد هم زیرپای آن را خالی کرد و امروز از قبل آنها برای خود کیسه‌هایی انباشته کرده‌اند.» این جانباز شیمیایی در ادامه برگزاری همایش بین المللی "نفس‌های سوخته" آن را یک رویداد مهم و هم ضروری عنوان کرد و گفت: «برپایی این همایش بین المللی و همایش‌هایی از این دست، اگر با قاطعیت دنبال شود حتما به نتیجه آن یعنی "منع گسترش سلاح های شیمیایی" در جهان، منجر می‌شود.

در گوشه‌ای از سالن، نمایشگاه هنرهای دستی بسیار زیبایی وجود داشت که تقریبا همه میهمانان از آن بازدید می کردند. "مجید آریانژاد" دبیر انجمن کار آفرینان وحدت در خصوص برپایی این نمایشگاه هنری می گوید: «این نمایشگاه تماما کار دست جانبازان هنرمند شیمیایی است که بنا به شرایط جسمانی‌شان، بیشتر در خانه هستند اما برای حفظ سلامت روان و روحیه به کارهای هنری دستی می‌پردازند و ما امروز از این آثار در همایش بین‌المللی نفس‌های سوخته حدیدن کردیم و مسئولانی که از بنیادشهید و وزارت خارجه و... می‌آیند، جانبازان شیمیایی را فراموش نکنند.»

«آواره حسین احمد»، دکترای حقوق کیفری بین‌الملل و استاد دانشگاه در رشته حقوق دانشگاه حلبچه اقلیم کردستان عراق نیز اگرچه به خوبی قادر به صحبت به زبان فارسی نبود و از این رو عذرخواهی می‌کند اما، از اینکه به این همایش دعوت شده تشکر می‌کند و می‌گوید: «بنده هم در موزه صلح و هم در کنفرانس‌های مختلف شرکت کرده‌ام و چون رشته من حقوق است، نسبت به حقوق مصدومین شیمیایی حلبچه و هم سردشت احساس مسوولیت می کنم.»

این استاد حقوق دانشگاه حلبچه عراق تجربه شخصی حضورش را در این همایش بین المللی اینگونه بیان می‌کند: «این همایش خوب بود و باعث می‌شد اطلاعات حقوقی من بیشتر شود و این که این کنفرانس توانسته بود به خوبی مظلومیت مصدومان شیمیایی و جنایت ضد بشری را که در سردشت و حلبچه به وقوع پیوسته با توجه به اینکه درد ما یک درد مشترک است باید هم ایران و هم عراق بتوانیم آن را جهانی کنیم. وی سپس ادامه داد: «همانطور که ژاپن، شهرهای هیروشیما و ناکازاکی را جهانی کرد ما هم باید تلاش کنیم شهرهای سردشت و حلبچه را در مجامع جهانی مطرح و متهمان این جنایات را پای میز محاکمه بکشانیم.»

"پریدخت اسماعیلی" همسر جانباز شیمیایی "امیرمعصومی نژاد" یکی دیگر از خانواده‌های جانبازان شیمیایی است که به این همایش دعوت شده است. "امیر معصومی نژاد" با وقار و ماخوذ به حیا نشان می‌دهد فلذا کمتر از مسایل و مشکلات جانبازی اش سخن می‌گوید. بنابراین ما با همسرایشان به گفت وگو نشستیم. او که همانند بیشتر همسران جانبازان که سال‌هاست با سختی‌های زندگی یک جانبازشیمیایی و دردها و خس خس نفس‌های همسر آشناست، می گوید: جانبازان شیمیایی مظلومترین قشر جانبازان هستند چرا که علایم ظاهری جانبازی را ندارند و درصدشان واقعا کم است. من سال‌هاست که همسر یک جانباز شیمیایی هستم اما به مراتب از خود جانباز، جانبازترم چرا که زندگی با یک جانباز شیمیایی و اعصاب و روان خیلی سخت است با این وجود جانبازی همسرم ۵ درصد است که با این درصد فقط هزینه درمان‌مان رایگان است.

می‌پرسم خواسته‌تان به عنوان یک همسر و خانواده جانبازان شیمیایی چیست؟ و پاسخ می‌شنوم که، بنیاد شهید با برگزاری کمیسیون‌های پزشکی درصد جانبازی را ارتقا دهد. خواسته بعدی اشتغال فرزندان جانبازان با درصد پایین است و دیگری برگزاری اردوهای کوتاه مدت که واقعا برای سلامت جسم و روان جانبازان و همسرانشان حائز اهمیت است.

اگرچه همایش بین‌المللی نفس‌های سوخته با حضور جمعی از قربانیان سلاح‌های شیمیایی به پایان رسید اما این رویدادها یک عزم جهانی را می‌طلبد تا در آینده‌ای نه چندان دور به صلح جهانی پایدار برسیم.

||صنوبرمحمدی