چهارشنبه 05 فروردين 1405 , 15:16
از تهدید تا عقبنشینی تاکتیکی در سایه بازدارندگی
فاش نیوز - به نام خدا؛ تحولات روزهای اخیر در منطقه، بار دیگر نشان داد که موازنه قدرت در خاورمیانه فراتر از لفاظیهای سیاسی و توئیتهای جنجالی است. دونالد ترامپ که با روحیه تهاجمی و تهدید به هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی ایران وارد میدان شده بود، در چرخشی آشکار، از «گفتگوهای ثمربخش» و «مهلت پنجروزه» سخن به میان آورد؛ اما نگاهی عمیقتر به ریشههای این تغییر موضع، واقعیتهای دیگری را آشکار میسازد.
۱. بنبست نظامی و هراس از فروپاشی اقتصادی
دلیل اصلی این تغییر لحن ناگهانی را باید در معادلات اقتصادی جهان جستجو کرد. تنگه هرمز، به عنوان شاهرگ حیاتی انرژی، نه تنها محل عبور یکپنجم نفت و گاز مایع (LNG) جهان است، بلکه بستن آن میتواند تیر خلاصی بر پیکره اقتصاد مدرن باشد. افزایش بیسابقه هزینههای انرژی، بلافاصله مدلهای اقتصادی مراکز داده و غولهای فناوری هوش مصنوعی (AI) را در آمریکا با شکست مواجه میکند. وقتی ارزشگذاری شرکتهای سیلیکونولی و ثبات بازارهای جهانی تراشه به خطر میافتد، ماشین جنگی آمریکا چارهای جز بازنگری در محاسبات خود ندارد.
۲. تاکتیک قدیمی «مهلت مجدد» برای خروج آبرومندانه
عقبنشینی ترامپ تحت پوشش «مذاکرات سازنده»، بیش از آنکه نشاندهنده دیپلماسی واقعی باشد، یک تاکتیک کلاسیک برای خروج از بنبست است. او که با دیوار سخت قدرت بازدارندگی ایران برخورد کرده، اکنون با استفاده از ابزار «مهلت پنجروزه»، سعی دارد فرصتی برای بازسازی وجهه خود در افکار عمومی داخلی و مدیریت بحران بازارهای مالی بخرد. در واقع، این نه یک انتخاب دیپلماتیک، بلکه یک عقبنشینی ناگزیر در برابر تهدیدات متقابل ایران علیه منافع حیاتی غرب در منطقه است.
۳. جنگ روانی و پاسخ نمادین «اخراجیها»
پاسخ قاطع و تحقیرآمیز قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا(ص) با جمله معروف خود ترامپ یعنی «تو اخراجی!» (You’re fired)، اوج این نبرد ارادهها را نشان داد. این پیام نه تنها به پایان دوره نفوذ و دستوردهی آمریکا در منطقه اشاره داشت، بلکه از نگاه راهبردی، به معنای بیاعتبار کردن جایگاه او به عنوان یک «مدیر بحران» بود. این پاسخ نشان داد که از نظر نیروهای مسلح ایران، تهدیدات ترامپ دیگر خریداری ندارد و او در زمین بازی قدرت در خاورمیانه، صلاحیت خود را از دست داده است.
آنچه امروز شاهد آن هستیم، پیروزی منطق «قدرت بازدارنده» بر منطق «تهدید و ارعاب» است. ترامپ، که خود را در آستانه یک بحران اقتصادی جهانی و یک درگیری فرسایشی میدید، با همان تاکتیکهای قدیمی که در برنامههای تلویزیونیاش به کار میبرد، سعی کرد عقبنشینی خود را به عنوان یک دستاورد دیپلماتیک جلوه دهد؛ اما واقعیت میدانی حکایت از آن دارد که اقتدار ایران و اشراف بر گلوگاههای جهانی، محاسبات ابرقدرتها را به نفع صلح مسلح و عقبنشینی متجاوز تغییر داده است. هیچ مذاکرهای در کار نیست؛ آنچه جریان دارد، تحمیل اراده ملت ایران بر محاسبات غلط دشمن است.
|| محمدرضا الهی
