کاسبان رسانه‌ای؛ تدلیس فقط در معامله نیست

فاش نیوز - واژهٔ تدلیس در لغت به معنی فریب‌دادن، پنهان‌کردن، تاریک ساختن و مبهم کردن است.

تدلیس اصطلاحاً یعنی پوشاندن لباس غیرواقعی بر واقعیت که به آن تلبیس (لباس پوشاندن) هم می‌گویند.

در اصطلاح حقوقی تدلیس عبارت است از کاری که موجب فریب طرف معامله بشود.

برای مثال، اگر کسی خود را دارای شغل ثابت یا تحصیلات عالی معرفی کند، درحالی‌که هیچ‌کدام را ندارد، یا عیب و بیماری مهمی را از طرف مقابل پنهان کند، یا کالایی را به‌جای کالای دیگری بفروشد در واقع مرتکب تدلیس شده است.

در واژه‌نامه‌ها تدلیس را: تلبیس، عیب‌پوشی، فریب، حقه‌بازی، نیرنگ‌بازی، فریب‌کاری، مکر، فریفتن، مردم‌فریبی، عیب پوشاندن، عیب پنهان‌کردن عنوان کرده‌اند و قطعاً واژه مخالفش صداقت، راستی و درستی است.

این روزها برخی شغلشان تدلیس است. فریفتن و پنهان‌کردن، واقعیت را غیرواقعی و دروغ را حقیقت و ترکیب همه اینها با هم بخشی از سرگرمی‌های روزمره‌شان. مدام می‌نویسند و می‌نویسند و می‌نویسند... نوشته‌هایشان بلافاصله ما را به یاد رسانه‌های غربی (که قبلاً به آنها بنگاه‌های دروغ‌پراکنی می‌گفتند) می‌اندازد.

به‌بهانه مطالبه‌گری برای خودشان رسانه‌ای دست‌وپا کرده‌اند که حتی در انتخاب نام رسانه‌شان هم مرتکب تدلیس شده‌اند؛ چون اگر رسانه، به نام شخصی خودشان باشد، گمان نمی‌کنم به‌جز حلقه اطرافیان، کسی رغبت خواندن مطالبشان را داشته باشد. (امتحانش هم مجانی است).

می‌گویند و می‌نویسند و هیچ ابایی ندارند که به واسطه اخبار کذبشان یا تحلیل اشتباهشان عده‌ای فریب بخورند و به بیراهه بروند.

این جمله امیر مؤمنان علی علیه‌السلام، گفتن و نوشتن آن چند ثانیه طول می‌کشد؛ اما فهمیدنش یک‌عمر زمان می‌برد که فرمود:

 «سخن تا آن را بر زبان نیاورده‌ای، در بند توست، و چون بر زبانش آوری تو به بند او درآمده‌ای. پس، همچنان که زر و سیمت را حفظ می‌کنی زبانت (قلمت) را هم حفظ کن، زیرا چه‌بسا یک کلمه که نعمتی را سلب کند، محنتی را فراخواند.»

 ای‌کاش کسی به این جماعت بگوید: مسلمان خدا! یک روز باید در پیشگاه خدای متعال پاسخگوی تک‌تک کلمات و جملاتی که به زبان آورده‌اید و نوشته‌اید باشید. این‌قدر حریص نوشتن نباشید! کمی آرام‌تر، کمی با تأمل، کمی با تأنی! خدای متعال فرمود «کل نفس بما کسبت رهینه - هر کس در گرو اعمال خویش است» هرکس باید مسئولیت اعمالش را بپذیرد. چه‌بسا آنچه نوشته‌ای دروغ باشد. شاید اشتباه شنیده باشی، شاید اشتباه فهمیده باشی. کمی از خدا بترس!

 مسلمان خدا، کمی از خدا بترس!

 البته آنها تکلیفشان با خودشان و خدایشان روشن است و حتماً پاسخگوی گفتار و کردارشان در «یوم تبلی‌السرائر- روزی که اسرارِ نهان آشکار می‌شود» خواهند بود. فقط در انتها، یک جمله به آنها می‌گویم که از نجابت ایثارگران سوءاستفاده نکنید.

 کاسبان رسانه‌ای! تدلیس فقط در معامله نیست چوبش را خواهید خورد. این که اگر کسی یا کسانی به شما مسئولیت و امانتی سپردند، آنها بهترین عالمند و مدیران لایق متخصص و اگر همان افراد اشخاص دیگری را به‌جای شما منصوب کردند، آنها غیرمتخصص ناآگاه‌اند. این عین تدلیس، دوگانگی و دورویی است. این کم‌لطفی به فهم مخاطب است و این عین بی‌انصافی است.

 اما آنها که مخاطب این شبکه‌ها و آن کسانی که در معرض فریب این جماعت هستند لازم است هشیار باشند و هیچگاه فریب مظلوم‌نمایی‌شان را نخورند اینها، لباس ظالم را برتن مظلوم و لباس مظلوم را بر تن ظالم می‌پوشانند.

 بنده وظیفه دارم به آنها هشدار بدهم وظیفه دارم که تذکر بدهم، من موظفم از باب امربه‌معروف، آگاهی بدهم که هشیار باشید و هشیار باشیم. این کاسبان رسانه‌ای در کمین‌اند تا از غفلت ما سوءاستفاده کنند. ناگفته پیداست که ریشه تدلیس جهل و است حرص. جاهل همیشه در حال افراط‌وتفریط است و حریص به نام آخرت در پی جیفه دنیا.

 مؤمن یا دانشمند است یا در پی دانش. بدترین مردم، کسی است که آخرتش را به دنیایش بفروشد و بدتر از او کسی که آخرت خود را برای دنیای دیگران.

|| فاضل شایسته(جانباز نخاعی)