وقتی خیابان، زبانِ وفاداری است نه فاصله‌گیری

فاش نیوز - در تاریخ ملت‌ها، گاهی مقاطعی فرا می‌رسد که مردم تنها «حاضر» نیستند، بلکه به تعبیر ادبی، «مبعوث» می‌شوند؛ حضوری که از جنس دعوت اداری، سازمانی یا هیجان‌های زودگذر نیست، بلکه برخاسته از باور، احساس مسئولیت و درک خطر نسبت به سرنوشت کشور است. چنین حضوری، اگر شکل بگیرد، به یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های اجتماعی هر نظام سیاسی تبدیل می‌شود.

آنچه امروز از آن با عنوان «ملت مبعوث» یاد می‌شود، صرفاً تجمع گروهی از شهروندان نیست؛ بلکه نمادی از مردمی است که خود را نسبت به آینده کشور، امنیت، استقلال و آرمان‌هایشان مسئول می‌دانند. این سرمایه اجتماعی، سرمایه‌ای نیست که بتوان آن را بدیهی فرض کرد یا از کنار مطالباتش به سادگی عبور کرد.

ملت مبعوث، تنها برای اعلام وفاداری به میدان نمی‌آید؛ او همزمان مطالبه‌گر نیز هست. مطالبه عدالت، کارآمدی، حفظ اقتدار ملی، رسیدگی به مشکلات و پاسخگویی مسئولان. این دوگانه، نه تناقض است و نه تهدید؛ بلکه نشانه بلوغ سیاسی جامعه‌ای است که میان حمایت از اصل نظام و نقد عملکرد برخی مسئولان تفاوت قائل می‌شود.

بیش از یکصد و بیست روز استمرار حضور بخشی از این بدنه اجتماعی در عرصه عمومی، صرف‌نظر از ارزیابی‌های سیاسی درباره آن، پیامی روشن دارد؛ اینکه هنوز سرمایه‌ای از جنس انگیزه، مشارکت و احساس مسئولیت در جامعه وجود دارد. چنین سرمایه‌ای، اگر شنیده شود، می‌تواند منشأ همبستگی بیشتر باشد و اگر نادیده گرفته شود، ممکن است به احساس فاصله و بی‌توجهی بینجامد.

تجربه بسیاری از کشورها نشان داده است که سرمایه اجتماعی، بسیار دشوار به دست می‌آید اما به‌سادگی ممکن است آسیب ببیند. از همین رو، هنر حکمرانی آن است که میان حمایت مردمی و مطالبات مردمی دیوار نکشد. مردمی که احساس کنند صدایشان شنیده می‌شود، معمولاً در بزنگاه‌های حساس نیز نقش مؤثرتری در دفاع از کشور و منافع ملی ایفا می‌کنند.

از سوی دیگر، طبیعی است که درباره هر حرکت اجتماعی، تحلیل‌ها و برداشت‌های متفاوتی در داخل و خارج کشور شکل بگیرد. اما آنچه اهمیت دارد، این است که اختلاف‌نظرها مانع از گفت‌وگو با بدنه اجتماعی و شنیدن دغدغه‌های آنان نشود. پاسخگویی به مطالبات قانونی و مسالمت‌آمیز، نه نشانه ضعف، بلکه یکی از ابزارهای تقویت اعتماد عمومی است.

شاید اکنون بیش از هر زمان دیگری، لازم باشد نگاه‌ها از «مدیریت حضور مردم» به «تکریم مشارکت مردم» تغییر کند. ملتی که در بزنگاه‌ها احساس مسئولیت می‌کند، سرمایه‌ای است که باید حفظ شود. احترام به این سرمایه، صرفاً در تقدیر و تشکر خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در شنیدن، پاسخ دادن و تلاش برای رفع دغدغه‌های آن معنا پیدا می‌کند.

تاریخ، ملت‌هایی را به یاد می‌سپارد که در لحظات دشوار، مسئولانه در کنار کشور خود ایستادند. همان‌گونه که تاریخ، شیوه مواجهه حکومت‌ها با سرمایه‌های اجتماعی خود را نیز ثبت خواهد کرد. اگر این سرمایه با احترام، گفت‌وگو و پاسخگویی همراه شود، می‌تواند پشتوانه‌ای پایدار برای آینده کشور باشد.

ملت مبعوث، سرمایه‌ای است که باید دیده شود؛ نه صرفاً هنگام نیاز، بلکه در همه روزهایی که با امید، مطالبه و احساس مسئولیت، خود را شریک سرنوشت ایران می‌داند.

|| سیدرضا موسوی فاضل