عدالت در جبران خدمات ایثارگران

فاش نیوز - دفاع مقدس، تنها یک واقعه تاریخی نیست؛ بلکه بخشی از حافظه جمعی و سرمایه معنوی ملت ایران است. در آن دوران، انسان‌هایی از اقشار مختلف جامعه، بدون آنکه از سرنوشت فردای خویش آگاهی داشته باشند، برای دفاع از سرزمین، امنیت و ارزش‌های ملی و اعتقادی خود قدم به میدان گذاشتند. آنان با یک انگیزه مشترک حرکت کردند؛ اما مسیر زندگی هر یک، پس از آن انتخاب بزرگ، متفاوت رقم خورد.
برخی به مقام والای شهادت نائل آمدند، برخی با تحمل آلام جسمی و روحی، عنوان جانبازی را به دوش کشیدند، گروهی سال‌های دشوار اسارت را تجربه کردند و عده‌ای نیز پس از پایان جنگ، با وجود بازگشت ظاهری به زندگی عادی، آثار و پیامدهای آن دوران را تا سال‌ها همراه خود داشتند. بنابراین، نخستین اصل پذیرفته‌شده این است که ارزش معنوی ایثار، قابل اندازه‌گیری با معیارهای مادی و اداری نیست و هیچ تفاوت قانونی نباید موجب کاهش شأن و منزلت هیچ‌یک از این عزیزان شود.
با این حال، از منظر حقوق عمومی و سیاست‌گذاری اجتماعی، قانون‌گذار برای تحقق عدالت ناگزیر است میان «ارزش معنوی ایثار» و «شیوه جبران حقوقی آثار ایثار» تفکیک قائل شود.

حمایت‌های قانونی، به معنای رتبه‌بندی انسان‌ها از حیث ارزش و مقام نیست؛ بلکه ابزاری است برای جبران بخشی از پیامدها، آسیب‌ها و شرایط متفاوتی که هر فرد در مسیر ایثارگری متحمل شده است. همان‌گونه که در نظام‌های حقوقی مختلف، جبران خسارت بر اساس میزان آسیب، شرایط فردی و آثار باقی‌مانده تعیین می‌شود، در حوزه ایثارگری نیز توجه به وضعیت‌های متفاوت، لازمه اجرای عدالت است.
از سوی دیگر، هرگونه بحث درباره اصلاح قوانین، افزایش حمایت‌ها یا بازنگری در معیارهای موجود، باید با رویکردی جامع، کارشناسی و به دور از ایجاد فاصله میان ایثارگران صورت گیرد. عدالت واقعی زمانی محقق می‌شود که نه فداکاری کسی نادیده گرفته شود و نه شرایط متفاوت افراد، که نتیجه مستقیم حوادث جنگ است، بدون توجه باقی بماند.
در همین راستا، دیدگاه‌ها، دغدغه‌ها و پیشنهادهای مطرح‌ شده از سوی جامعه ایثارگری، جمع‌آوری، بررسی و به نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی و مسئولان ذی‌ربط منعکس شده است تا در فرآیند قانون‌گذاری و تصمیم‌گیری، صدای همه گروه‌های مرتبط شنیده شود و هرگونه تصمیم احتمالی بر پایه اصول عدالت، انصاف، کرامت انسانی و مصالح عمومی اتخاذ گردد.
بی‌تردید، هدف نهایی همه دلسوزان این حوزه، ایجاد اختلاف میان ایثارگران نیست؛ بلکه پاسداشت حرمت کسانی است که در سخت‌ترین شرایط، مسئولیت تاریخی خود را انجام دادند. امروز نیز وظیفه جامعه و مسئولان آن است که با حفظ وحدت، احترام متقابل و نگاه عادلانه، اجازه ندهند هیچ‌یک از سرمایه‌های انسانی دفاع مقدس احساس فرامو ش‌ شدن یا نادیده گرفته‌ شدن داشته باشد.
عدالت، زمانی کامل است که در کنار حفظ حرمت همه ایثارگران، حقوق هر فرد نیز متناسب با شرایط، فداکاری و آثار برجای‌ مانده از دوران دفاع مقدس مورد توجه قرار گیرد.

|| امین امان‌الله‌پور