دوشنبه 14 دي 1394 , 14:02
نقدی بر دیپلماسی ایران در قبال عربستان
روح الله شهامت دهسرخی- حمله به سفارت و کنسولگری عربستان؛ چرایی و خواستگاه فاجعه اعدام مظلومانه شیخ نمر باقر النمر در عربستان خبر تکان دهنده ای بود که افکار عمومی را از ددمنشی و قساوت حاکمان عربستان جریحه دار نمود. این فرصت که می توانست زمینه ساز محکومیت فراگیر و ایجاد جبهه ای گسترده علیه جنایات چند دهه گذشته عربستان در حمایت از جریانهای افراطی سلفی در منطقه شود، متاسفانه با بی تدبیری منفعلانه دستگاه دیپلماسی کشورمان سمت و سویی دیگر به خود گرفت و موجب طلبکاری طرف مقابل و اخراج دیپلماتهای کشورمان از عربستان و احظار سفیر و کارگزاران سفارت سعودی به ریاض شد.
بدون تردید با استناد به کنوانسیون وین مصوب آوریل ۱۹۶۱ دولتها مسئول حفاظت و تامین امنیت سفارتخانههای خارجی و دیپلماتها در کشور خود می باشند؛ ازهمین روی عربستان با کمک شبکه های اقماری اش و رسانه های همسو و وامدار خود، سعی در تغییر جایگاه مجرم و محکوم ساختن ایران در عدم تامین امنیت اماکن دیپلماتیک و تحت الشعاع قرار دادن شهادت شیخ شهید نمود. هرچند در تحلیل چرایی شکل گیری خشم عمومی علیه سیاست های پادشاهی عربستان سخن فراوان است، با این وجود سهم قابل اعتنای وادادگی دستگاه دیپلماسی کشورمان در پیگیری حقوق و محکوم ساختن آن کشور در محاکم بین المللی را نیز نبایست از نظر دور داشت.
در ادامه به طور خلاصه صرفا به چند مورد از انفعال سیاستمداران دولت در این زمینه اشاره میگردد: عدم تحرک ملموس وزارت خارجه در محکوم ساختن علنی عربستان در حمایت از جنایات داعش در عراق و سوریه و یمن در حالی که کشورهایی همچون سوریه، عراق، یمن، لیبی، نیجریه و.. چندین سال در آتش فتنه انگیزی آل سعود و حمایت بی چون و چرای آنان از جریانهای افراطی و خونریزی وحشیانه آنان می سوزند، متاسفانه تحرک موثر و ملموسی در این عرصه از کارگزاران سیاسی کشورمان مشاهده نشد. پرهیز از واکنش علنی و بدون لفافه علیه این پادشاهی مرتجع و هم پیمانان آن به گونه ای رفت که حتی در سایه این کم توجهی، شاهد داعیه داری بانیان این جنایتها در حمایت از مسلمانان مظلوم سوریه و یمن بودیم و جریانی با عنوان دفاع از حقوق مردم این کشورها شکل گرفت!
اعدام هموطنانمان بدون رعایت حقوق زندانیان در عربستان عربستان بارها با ایراد اتهاماتی چون حمل مواد مخدر یا ادعای ورود به آبهای بین اللملی و.. برخی از اتباع کشورمان را بازداشت و مورد محاکمه قرار داده است. بطور مثال در آبان ماه سال جاری سه شهروند کشورمان بدون لحاظ حق قانونی در برخورداری از معاضدت حقوقی و داشتن وکیل و دسترسی کنسولی، به اعدام محکوم شده و حکم نیز به اجرا در آمد. و جالب تر آنکه ظاهرا تمام واکنش وزارت خارجه کشورمان در این خصوص احضار کاردار در غیاب سفیر این کشور به وزارت خارجه و تسلیم اعتراض کشورمان به وی و اختطار به مسولان این کشور برای عدم تکرار بوده است! تجاوز به دو نوجوان در عربستان در بهار امسال خبری دهشت آور دیگری از سایتهای خبری و غیر رسمی رخنه کرد؛ تجاوز به دو نوجوان در فرودگاه جده! امری که رفته رفته باشیوع در میان سایر سایتها موجب شکل گیری انزجار عمومی از این فاجعه و پاسخگویی مسولان از سر اضطرار گردید!
متاسفانه عملکرد ضعیف سفارت ایران در آن کشور و سکوت شائبه دار حج و زیارت و وزارت خارجه و عدم پیگیری بین اللمللی و صرفا اکتفا به تعلیق عمره آنهم پس از چند ماه، عملکردی غیر قابل دفاع از مسولان دخیل در این دو نهاد در تاریخ ثبت نمود. تناقض گسترده در نقل های موجود از چگونگی واقعه در تجاوز یا سعی در آزار و اذیت و عدم شفاف سازی از دیگر اموری بود که موجب تشدید واکنشهای غیر قابل کنترل به این حادثه در فضای حقیقی و مجازی شد. واقعه مسجد الحرام و منا پس از کشته و زخمی شدن شمار زیادی از حاجیان کشورمان در حج فراموش نشدنی سال جاری در صحن مسجد الحرام با فاصله ای اندک افکار عمومی شاهد فاجعه ای گسترده تر شد و آن کشته و زخمی شدن قریب به هزار نفر از حاجیان کشورمان-464 کشته و صدها زخمی- بود. در حالی که توقع می رفت ریاست جمهوری کشورمان حداقل همانند رییس جمهور افغانستان که بواسطه کشته شدن بیست سرباز این کشور سفرش به سریلانکا را لغو نمود، برای پیگیری مجدانه فاجعه منا سفرش به نیویورک را لغو یا ناتمام گذارد، متاسفانه در واکنشی اغواگرانه برخی مسولان نهاد ریاست جمهوری کوتاه شدن چند ساعته زمان سفر ایشان و لغو چند دیدار کم خاصیت! را به ناتمام گذاردن سفر رییس جمهوری و بازگشت زودهنگام ایشان به کشور برای پیگیری وضع حاجیان تفسیر نمودند.
لازم به یادآوری نیست که عدم قاطعیت و تواضع بی جای دستگاه دیپلماسی کشورمان به حدی بود که در اوج فاجعه وزیر خارجه سعودی بجای عذرخواهی و قول وعده جبران از پذیرفتن دکتر ظریف در حاشیه اجلاس عمومی سازمان ملل نیز استنکاف میکند! و اگر تهدید رهبری به واکنش قاطعانه در مراسم اعطای سردوشی ارتش در نوشهر نبود، امروز باید شاهد دفن بدون اذن و تشریفات قریب به اتفاق حاجیان شهیدمان در عربستان می بودیم. سهم ناکارآمدی دستگاه دیپلماسی در حادثه اخیر آنگونه که اشاره رفت بدون شک حمله به سفارت و کنسولگری عربستان در تهران و مشهد طبق کنوانسیون وین دارای پیامدهای حقوقی و محکومیت برای کشورمان خواهد بود، اما در تحلیل چرایی وقوع چنین حوادثی نبایست در کنار احتمال دخالت عناصر نفوذی سفارت سعودی در آتش زدن سفارت این کشور، نقش مسلم قصورهای مکرر وزارت خارجه را از نظر دور داشت، امری که به گونه ای در دولت قبل نیز در جریان برخورد ضعیف حقوقی با دیپلمات مست سفارت عربستان نیزمشاهده شد. بدون تردید اصرار دولت و وزارت امور خارجه بر قاطعیت در حفظ اصول، استیفای حقوق و مقابله موثر و حکیمانه با تحرکات خصمانه دشمنان اطمینان و سکون خاطر مردم شریف و آگاه کشورمان را بدنبال خواهد داشت؛ آنگونه که توقع می رفت در نقض های مکرر برجام نیز توسط ایالات متحده، این واکنش قاطعانه اتفاق بیافتد که نیافتاد. بطور قطع در صورت باور مردمی به واکنش قطعی و فراخور دولت به ته تخطی و جنایات مکرر مسوولان عربستان، هیچ گاه نظاره گر چنین واکنش های حاشیه ساز و پرهزینه برای کشور نخواهیم بود.
یکی از مسایلی که ایران را تضعیف می کند و امنیتش را بخطر می اندازد .
و کشورهایی مانند عربستان جرأت جسارت می کنند .
اظهار نظر های بی موقع است .
مثلاً گفتن جانشین پس از رهبری ( حفظ الله ) گفتن .
رهبری که جوان است و عاقل است که جانشین نیاز ندارد .
البته انتخب خبرگان عادی است .
از این مباحث باید دوری شود .