از مکتب ترامپ تا مکتب سلیمانی

فاش نیوز -  جشنوارۀ فیلم فجر یکی از مهمترین گردهمایی ها با محوریت هنر هفتم است. در هنگامۀ مهمترین معرکۀ عملی جهان بینی ها، هرگاه به یاری نشانه های زبانی، و مفهوم سازی های فلسفی، منطقی و علمی، نتوانیم واقعیتی، رویدادی یا تجربه ای انسانی را بیان و به دیگری منتقل کنیم، به هنر پناه می بریم. از هنر کاری بر می آید که از عهدۀ هیچ وسیلۀ دیگری که در نهایت از منشِ بیانگریِ زبان سود جوید، ساخته نیست. در اینجا دنبال پاسخ این پرسش مهم که آیا امروزه احیای علوم و هنرها به تلطیف اخلاقیات کمک کرده یا به انحطاط آنها، نیستیم و مجال پرتو افکنی بر زمینه های شکل گیری معرکۀ جهان بینی ها فراهم نیست؛ اما  می توان با نگاهی کوتاه به منطقِ درونیِ یک نظام فکری، دینی، فرهنگی و تمدنی، با اطمینان گفت قرائن بسیاری وجود دارد که اندیشه ورزی اسلامی، بسان مدرسه ای بزرگ، سامان دهی شده تا شاگردانی با توانایی حفاظت از زندگیِ بشر در رویارویی با مخاطراتِ حیات زیسته تربیت کند:

 تأ کید بر تمثیل مدرسه، از حیث قابلیت آن در به سعادت رساندن نوع بشر است ... در عصر دیجیتال، یکی از منابع عمده در تعیین جهت عقربۀ  افکارعمومی، رسانه های تصویری هستند، اکنون پنجرۀ ورود به این افکار ، فرایند دیجیتال  digitalize می یاشد، اساسا کلمۀ پیشوند digiti به معنی انگشت و digitalize  نیز با رقم نشان دادن، به صورت رقم در آوردن است ... مرکز این فناوری در مکانی موسوم به درۀ سلیکون واقع درجنوب شرقی سانفراسیسکو در حومۀ کالیفرنیا در آمریکا قرار دارد، جایی در قلب بیابان مسحور کنندۀ فرهنگی که به تعبیر بودریار در آنجا از هر گونه عمقی رها می شوید. در عصر دموکراسی دیجیتال، یک رئیس جمهور متوهم که خود را در نقش برادر بزرگتر می بیند، از همین مرکز ، دستور قتل یکی از شاگردان ممتاز مدرسه ای را صادر می کند که درآن راه های بروز جنبۀ الهی بشر به خوبی آموزش داده می شود. یکی از نیروهای زبدۀ آموزش دیده در این قرارگاه استراتژیک ، ژ نرالی بود که "درسِ چرا یی و چگونگیِ وقف کردنِ زندگی  برای نظر و عمل" را بخوبی فرا گرفته بود. بزرگمردی که نظر و عمل، و نسبت بین این دو، را در کانون اندیشۀ خود جای داده بود. دلیل این مدعا، تأمل در وصیت نامۀ این سورِنای دلیر، پیشرو و خوش چهره  است که انگار درنیمۀ دوم از قرن چهاردهم هجری شمسی،  از اعماق تاریخ" صلب به صلب، قرن به قرن و با بهرۀ نعمتِ اشک بر فرزندان علی‌بن ابی‌طالب(ع) و فاطمه اطهر(س)، با  سارُقی پر از امید به فضل الهی  و با هدف دفاع از محصورِ مظلومِ در چنگِ ظالم، و دفاع از دین"، آمده بود تا بویژه در این ماه های پایانی قرن، هم پرتویی بیافکند بر " اساس دشمنی  با جمهوری اسلامی، که امروز سربلندترین دوره خود را طی می‌کند"، هم "مهمترین هنر خمینی عزیز(ره) را که اول اسلام را به پشتوانه ایران آورد و سپس ایران را در خدمت اسلام قرار داد و عاشورا و محرّم، صفر و فاطمیه را به پشتوانه این ملت آورد"، یاد آوری کند، و هم به نظر نگارنده، حلقۀ اتصال و انتقال مفاهیمی ناب به قرن پانزدهم هجری شمسی باشد که "در حالِ آمدن و چشمک زدن" است.

هنر می تواند شامل نوعی گردهمایی با اهداف مشخص باشد و ارزش های نمادین، خلق کند ... هرچند در این روزگار، از یک سو علی رغم آسانتر شدن زندگی از نظر تکنیکی، انسان به موقعیتی ابتدایی تر و نازل تر از همیشه درافتاده است، و از سوی دیگر از رهگذر افتادن سایۀ سیاست بر عرصۀ هنر، به غیر از مواردی معدود، صدایی قابل انتظار کمتر شنیده می شود، اما همواره شاهد تشکیل نوعی گردهمایی با محوریتِ هنر و طیفِ گسترده ای از ارزش های نمادین هستیم... اساسا گردهمایی درجشنوارۀ فیلم فجر با محوریت سینما، پس از اعلام "بیدارباش" از سوی آن قدیس پیر، و از سال 1361 معمولاً در میانه بهمن ماه، و باشکوهی خاص برگزار می شود. از منظر صاحب این قلم، ویژگی  کاملا متمایز گردهمایی اخیر، نهیب رعد آسایی بود که مرد ارجمند هنر ایران بر سرِ دستور دهندۀ قتل بزرگمرد ایرانی کشید. به عنوان یک دانشگاهی، بسیار بعید می دانم پژواکِ این صدا به گوش آن دسته از مبتکران فراسیاسی ساکن درۀ سلیکن، که مانوئل کاستلز در جلد یک از کتاب عصر اطلاعات صفحۀ 85 آنها را جوانِ تیزهوش ... توصیف می کند نرسیده باشد. سؤال بنیادین است که آیا واکنشی به پژواک این صدای مهیب داشته اند؟ و یا اینکه از خود پرسیده اند چگونه "یک سرباز 40ساله در میدان"  قادر است هزینه ای چنین سنگین را بر رئیس جمهور و کشورشان تحمیل کند؟

دکتر سید مهدی حسینی