مجوز بازگشت آمریکا به برجام در ازای فروش فصلی نفت؟!

روزنامه اصلاح‌طلب آرمان از قول یک تحلیلگر حامی برجام می‌گوید: پیشنهاد کشورهای اروپایی می‌تواند سبب احیای برجام شود.

حسن بهشتی‌پور به این روزنامه گفت: من معتقدم اگر ایران گمان می‌کند در شرایط کنونی می‌تواند با چانه‌زنی بیشتر امتیاز بیشتری بگیرد به نظر من نباید این روند را ادامه بدهد. در شرایط کنونی برخی از خطوط قرمز ایران در این پیشنهاد به رسمیت شناخته شده است بهتر است از این پیشنهاد استقبال کند. احیای برجام و بازگشت ایران به بازار انرژی جهان قطعا به سود ایران است. این وضعیت به سود همه کشورهای جهان است. پس از تحریم روسیه کشورهای جهان با یک تحریم وسیع درباره نفت و گاز مواجه شده‌اند و با چالش‌های مهمی مواجه شده‌اند.

در شرایط کنونی کشورهای غربی با بحران انرژی مواجه هستند در این موضوع تردیدی وجود ندارد. با این وجود در این موضوع که ایران بتواند از این شرایط به سود خود بهره ببرد تردیدهایی وجود دارد. شرایط به شکلی نیست که ایران بتواند در این شرایط برگ برنده بحران انرژی اروپا را به دست بیاورد. در شرایط کنونی ایران باید تلاش کند تحریم‌ها را لغو و با این کار اقتصاد خود را ساماندهی کند. اگر فواید احیای برجام به اقتصاد ایران تزریق شود امکان افزایش تولید در کشور به وجود می‌آید که این اتفاق آسیب‌پذیری تحریم‌ها را کاهش می‌دهد. این رویکرد مستلزم این است که تحریم‌ها حتی به صورت محدود لغو شود. لغو تحریم‌ها این فرصت را به ما می‌داد که هم درآمد اقتصادی خود را افزایش بدهیم و هم در زمینه اقتصادی اصلاحاتی را انجام بدهیم. 

وی می‌افزاید: ایران با توجه به بحران اوکراین و درگیری روسیه و غرب به دنبال این است که چانه‌زنی بیشتری کند تا بتواند امتیازهای بیشتری به دست بیاورد. من معتقدم این موضوع در ظاهر خوب است اما در باطن آن چیزی که اتفاق می‌افتد از دست دادن فرصت است. 

بهشتی‌پور گفت: در شرایط کنونی یک توافق با زمان محدود نیز می‌تواند زمینه را برای یک توافق بلندمدت فراهم کند. ایران به صورت روشن دنبال آن است که اگر توافق شود آمریکا بار دیگر به بهانه جدید تحریم‌ها را برنگرداند؛ یعنی نوعی تضمین برای آینده توافق که آمریکا زیر بار نمی‌رود چون اصولا چنین تضمینی را امکان پذیر نمی‌داند. نکته دوم اینکه ایران دنبال منافع روشن اقتصادی از برجام است. برجام نتوانسته منافع اقتصادی برای ایران داشته باشد زیرا سایه تحریم‌ها اعم از اولیه و ثانویه همچنان بر روند تحولات افکنده شده است. به همین دلیل آمریکا باید بپذیرد که حداقل تحریم‌هایی که ترامپ وضع کرده است لغو یا اجرای آن به حالت تعلیق درآید. آمریکا این بخش را محدود کرده به تحریم‌های مربوط به فعالیت‌های هسته‌ای ایران در چارچوب برجام، آن هم حاضر به لغو آن نیست بلکه می‌خواهد طبق روال قبلی فقط اجرای آن تحریم‌ها با فرمان رئیس‌جمهور آمریکا هر 180 روز تعلیق شود. 

یک بار دیگر سخنان آقای بهشتی‌پور را مرور کنید. او اذعان دارد که تحریم‌ها باید لغو شود و آمریکا نمی‌خواهد تحریم‌ها را لغو کند. ضمنا می‌گوید آمریکا تضمین هم ارائه نمی‌کند؛ و از آن سو، کنگره هر 180 روز می‌تواند امکان ادامه تعلیق‌ها را برهم بزند. بنابراین امتیازات برجام، نسیه‌تر از قبل خواهد بود اما حتی می‌تواند به‌عنوان عضو قطعی (و غیرقابل اخراج) برگردد. سوال روشنی از آقای بهشتی‌پور و امثال او، این است که اگر چند وقت دیگر، مشکل نفت و انرژی غرب به هر دلیل رفع شود و آمریکایی‌ها بر سر صادرات نفت ایران کارشکنی کردند، یا حتی بلافاصله پس از احیای برجام، در برابر رشد ایران به درآمدهایش کارشکنی کردند، تکلیف چیست؟

گفتنی است در صورت عدم تعیین تکلیف لغو تحریم‌های اساسی، انتفاع اقتصادی ایران از توافق بسیار اندک و کوتاه‌مدت اما خسارت‌های آن قطعی و غیرقابل جبران خواهد شد.

در همین زمینه حشمت‌الله فلاحت‌پیشه (از نمایندگان سابق مجلس حامی برجام) در گفت‌وگو با آرمان اذعان کرده که پیشنهاد اروپا درباره برجام «یک طرح فصلی برای فروش نفت» است.