اوقات فراغت رزمنده‌ها چگونه می‌گذشت؟

جوان آنلاین: تقریباً از اولین سال‌های دفاع مقدس، بیشتر عملیات‌ها در فصول سرد سال انجام می‌گرفت. در باقی مواقع، رزمنده‌ها در خط پدافندی حضور پیدا می‌کردند یا به عنوان نیروی پشتیبان در پادگان‌ها و مقرها، مستقر می‌شدند. در این مواقع، انرژی این رزمندگان غالباً جوان باید به نوعی تخلیه می‌شد؛ لذا هر کدام به فراخور زمان و مکانی که مستقر بودند، اوقات فراغت خود را به شیوه‌های مختلفی می‌گذراندند.

بازی با موش!
در کتاب «فرهنگ جبهه» به شیوه‌های مختلف گذران اوقات فراغت رزمنده‌ها اشاره شده است. در همین کتاب از قول یکی از رزمنده‌ها آمده است: «سه ماهی که من جبهه بودم، چون هوا گرم بود و نمی‌شد زیاد داخل چادر یا سنگر نشست، با بچه‌ها فوتبال بازی می‌کردیم. شب‌های دوشنبه، سه‌شنبه و پنج‌شنبه هم برنامه سینه‌زنی داشتیم. چون آنجا موش زیاد بود، یکی از برنامه‌های معمول ما، شکار موش بود! موش‌ها را می‌گرفتیم می‌انداختیم داخل شیشه‌های مربا و با آن بازی می‌کردیم! خلاصه غیر از روز‌های آموزشی، باقی مواقع با بچه‌ها می‌گذراندیم و عکس می‌گرفتیم و جمعه‌ها هم مرخصی ساعتی می‌گرفتیم و به شهر می‌رفتیم».
ورزش‌های گروهی
یکی از عمومی‌ترین و بیشترین تفریحاتی که رزمنده‌ها در اوقات فراغت انجام می‌دادند، ورزش‌های گروهی بود. این ورزش‌ها هم هماهنگی آن‌ها با یکدیگر را باعث می‌شد، هم به آمادگی جسمانی نیرو‌ها کمک می‌کرد. فوتبال و والیبال که هم محبوب بودند و هم امکانات کمی نیاز داشتند، از مرسوم‌ترین رشته‌های ورزشی گروهی رزمنده‌ها بود.
احمد مریمی از رزمندگان دفاع مقدس در همین خصوص می‌گوید: «سه ماه در جبهه بودم. عملیاتی هم در کار نبود؛ لذا ما روز‌ها معمولاً گُل کوچک (فوتبال) و والیبال بازی می‌کردیم. مقداری هم وقت‌مان به خاطره گویی می‌گذشت. مدت ۴۸ ساعت هم رفتیم خط مقدم. آنجا نمی‌شد خیلی ورزش کرد. چون موقعیت خطرناکی داشت؛ لذا روز‌ها بیشتر به مطالعه کتب مذهبی می‌پرداختیم. اگر هم مجالی پیش می‌آمد و به لحاظ امنیتی خطری در پی‌نداشت، بساط فوتبال و والیبال را پهن می‌کردیم».
تقویت روحیه و ایمان
فضای معنوی جبهه باعث شده بود تا بسیاری از رزمنده‌ها از فرصت‌های پیش آمده برای بالا بردن روحیه معنوی خود استفاده کنند. کلاس‌های عقیدتی، آموزش قرآن و برگزاری جلسات و مراسم دعا از جمله چنین کار‌هایی بود. غلامرضا منصوری از رزمندگان دفاع مقدس در همین خصوص می‌گوید: «سال ۶۲ که مریوان بودم، وقت‌های بیکاری در جلسات یادگیری قرآن و احکام شرکت می‌کردیم. بعضی اوقات را به نامه‌نویسی می‌گذراندیم. شب‌های چهارشنبه و جمعه دعای توسل و دعای کمیل داشتیم. چون آب در دسترس نداشتیم، مقداری از وقت هم به آوردن آب از چشمه به سنگر می‌گذشت و مابقی به فوتبال و والیبال و ... می‌گذشت».
رزمنده دیگری هم می‌گوید: «روز‌ها دو ساعت نگهبانی می‌دادیم و دو ساعت هم که قرآن می‌خواندیم. دعای توسل و دعای کمیل هم که طبق معمول برقرار بود. وقت بیشتری اگر داشتیم از یکدیگر نمازمان را می‌پرسیدیم و قرائت‌مان را اصلاح می‌کردیم. مطالعه رساله علمیه امام هم بین بچه‌ها ترک نمی‌شد. درست کردن غذا و نظافت نیز وقتی را از ما می‌گرفت. گاهی هم به ورزش می‌پرداختیم. حدیث داریم که مؤمن نباید وقتش به بطالت بگذرد؛ لذا بچه‌ها مراقبت می‌کردند که از لحظه لحظه اوقات‌شان به نحواحسن استفاده کنند».