زلزله سیاسی در امارات

فاش نیوز - ۱)- امارات متحده عربی از هفت شیخ‌نشین با نقش‌های تعریف‌شده تشکیل شده است که توازن میان آن‌ها، ضامن بقای این کشور بوده است.

 - ابوظبی (خزانه و قدرت)؛ مالک بیش از ۹۰٪ ذخایر نفت و گاز و دارنده قدرت نظامی و سیاسی مطلق.

 - دبی (ویترین و بازار)؛ فاقد منابع نفتی جدی، اما قطب تجارت جهانی و «اعتبار» بین‌المللی امارات.

 - امارات شمالی شامل شارجه، رأس‌الخیمه، عجمان، فجیره و ام‌القوین)؛ از نظر مالی وابسته به ابوظبی، اما از نظر فرهنگی و اجتماعی غالباً همسو با نگاه دبی.

طبق یک قانون نانوشته، از زمان تأسیس (۱۹۷۱)، همواره حاکم ابوظبی «رئیس دولت» و حاکم دبی «نخست‌وزیر» بوده است؛ توازنی هوشمندانه میان «ثروت نفتی» و «هوش تجاری».

 ۲)- کالبدشکافی یک فروپاشی؛ چرا توازن تاریخی در خطر است؟ شواهد نشان می‌دهد که این نظم دیرین تحت تأثیر سه عامل کلیدی، در حال رسیدن به نقطه گسست است؛

 الف)- تغییر نقش ابوظبی از «تأمین‌کننده» به یکه‌تاز میدان؛ در گذشته، ابوظبی هزینه می‌کرد تا امنیت و ثبات لازم برای رشد تجارت در دبی فراهم شود؛ اما اکنون «محمد بن‌زاید» سیاست را از «تأمین امنیت» به «ماجراجویی نظامی» تغییر داده است. ابوظبی دیگر به فکر آرامش بازار دبی نیست؛ بلکه به دنبال رهبری ایدئولوژیک و نظامی در منازعات منطقه (سودان، یمن، لیبی و ...) است؛ امری که هزینه آن را اقتصاد دبی می‌پردازد.

 ب)- تقابل «نمانام(برند) دبی» با «رفتار سیاسی ابوظبی»؛ دبی بر پایه نمانام «تسامح و باز بودن فضای کسب‌وکار» بنا شده است. اما سیاست‌های تهاجمی ابوظبی، از جمله «عادی‌سازی صهیونیستی» و اتهامات سنگین مربوط به «نسل‌کشی در سودان»، مستقیماً به اعتبار این نمانام لطمه می‌زند. هشدار اخیر حاکم دبی (بن راشد) نشان‌دهنده نگرانی عمیق اوست؛ چرا که بدنامی‌های سیاسی ابوظبی، سرمایه‌گذاران بین‌المللی را از برج‌های دبی فراری خواهد داد.

 ج)- استبداد فردی مقابل عقلانیت جمعی؛ ساختار امارات بر پایه «مشورت حکام» استوار بود؛ اما رویکرد جدید بن‌زاید، این کشور را به سمت یک نظام فردمحور و اولیگارشیک سوق داده است. تعبیر بن‌راشد درباره «ترجیح موفقیت شخصی بر منافع وطن»، اعترافی به این واقعیت است که شرکای کوچک‌تر (مثل دبی و شارجه) احساس می‌کنند در تصمیمات کلان به حاشیه رانده شده‌اند و تنها باید مالیات ماجراجویی‌های فردی ابوظبی را بپردازند. این همان «آنتروپی» یا فروپاشی از درون است.

 امارات که همواره با شعار «روح اتحاد» خود را به جهان معرفی می‌کرد، اکنون با بحران هویت روبروست. این زلزلهٔ سیاسی، در واقع تقابل «منطق بازار» (دبی) با «منطق قدرت» (ابوظبی) است. اگر مغز اقتصادی امارات احساس کند که بازوی نظامی‌اش در حال تخریبِ زیربنای خانه است، این اتحاد نه از بیرون که از درون تَرَک خواهد خورد.

|| امان‌الله دهقان فرد