مذاکره بدون عبرت؛ تکرار یک مسیر پرهزینه

فاش نیوز - مذاکره، زمانی می‌تواند ابزاری برای تأمین منافع ملی باشد که بر پایه تجربه، شناخت دقیق از طرف مقابل و حفظ خطوط قرمز شکل بگیرد. اگر قرار باشد مذاکرات بدون توجه به تجربیات گذشته، صرفاً بر مبنای فرضیات، خوش‌بینی یا در فضای ابهام و سکوت خبری دنبال شود، نه‌تنها نتیجه مطلوبی به دست نخواهد آمد، بلکه این پیام را به طرف مقابل منتقل می‌کند که می‌تواند با هزینه‌ای اندک، امتیازات بیشتری مطالبه کند.

تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که هرگاه توافقی حاصل شده، مواردی از اختلاف بر سر اجرای تعهدات یا نقض برخی مفاد از سوی طرف‌های توافق مطرح شده است. همین تجربه این پرسش را پیش روی افکار عمومی قرار می‌دهد که اگر اعتماد متقابل دچار آسیب شده، چه سازوکاری برای جلوگیری از تکرار آن پیش‌بینی شده است و چگونه قرار است منافع کشور به شکل مؤثر تضمین شود؟

اگر امروز جمهوری اسلامی ایران در هر مذاکره‌ای از موضع قدرت و با اتکا به توان دفاعی، ظرفیت‌های ملی و حمایت بخش قابل توجهی از مردم وارد گفت‌وگو می‌شود، طبیعی است که انتظار افکار عمومی نیز حفظ همان خطوط قرمز و اصول اعلام‌شده باشد. هرگونه عقب‌نشینی از این اصول یا پذیرش تعهداتی که فراتر از چارچوب‌های تعیین‌شده باشد، می‌تواند با پرسش‌ها و نگرانی‌های جدی روبه‌رو شود.

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها، نحوه ورود به موضوعات حساس از جمله پرونده هسته‌ای است. اگر پیش از آغاز مذاکرات، چارچوب‌هایی برای ورود یا عدم ورود به برخی موضوعات تعیین شده باشد، انتظار می‌رود تیم مذاکره‌کننده در همان چارچوب حرکت کند و درباره هرگونه تغییر رویکرد، شفاف‌سازی لازم را برای مسئولان ذی‌ربط و افکار عمومی انجام دهد.

از سوی دیگر، بخش مهمی از جامعه معتقد است که مسائل مرتبط با امنیت ملی، خسارت‌های ناشی از درگیری‌ها و خون‌خواهی حقوق قربانیان نیز باید در محاسبات دیپلماتیک مورد توجه قرار گیرد. این مطالبه از نگاه آنان بخشی از صیانت از حقوق ملی است و نمی‌توان آن را از مذاکرات جدا دانست.

دولتمردان و اعضای تیم مذاکره‌کننده باید توجه داشته باشند که سرمایه اصلی کشور، اعتماد مردم است. جامعه امروز، جامعه‌ای آگاه، مطالبه‌گر و حساس نسبت به تصمیمات کلان است و عملکرد مسئولان را با دقت دنبال می‌کند. هر تصمیمی که با شفافیت، انسجام و پایبندی به منافع ملی همراه باشد، می‌تواند پشتوانه اجتماعی لازم را به همراه داشته باشد؛ اما هرگونه ابهام یا برداشت از عدول از خطوط قرمز، زمینه افزایش بی‌اعتمادی و ایجاد شکاف در فضای عمومی را فراهم می‌کند.

در نهایت، دیپلماسی زمانی موفق خواهد بود که نه بر پایه خوش‌بینی، بلکه بر اساس واقع‌بینی، ضمانت‌های قابل اجرا، حفظ عزت ملی و تأمین منافع کشور پیش برود. مذاکره زمانی ارزشمند است که نتیجه آن امنیت، اقتدار و منافع پایدار برای ملت باشد، نه آنکه به تکرار تجربه‌های پرهزینه گذشته بینجامد. تیم مذاکره‌کننده و همه مسئولان باید با درک حساسیت شرایط، سخنان و اقدامات خود را به گونه‌ای تنظیم کنند که ضمن حفظ انسجام داخلی، از منافع ملی و حقوق کشور با دقت و استحکام دفاع شود. امروز افکار عمومی بیش از هر زمان دیگری عملکرد مسئولان را رصد می‌کند و انتظار دارد تصمیمات راهبردی با تکیه بر تجربه، قانون و مصالح بلندمدت کشور اتخاذ شود.
فراموش نشود، امروز این ملت مبعوث ازسوی ولی امر مسلمین به عنوان ناظر بر عملکرد تیم مذاکره کننده منصوب شده،پس بهتراست مراقب باشید در آینده شرمنده این مردم  نجیب کشور نشوید.

|| سیدرضا موسوی فاضل