تکلیف قانونی دستگاه‌ها یا حکمی فراموش‌شده؟

فاش نیوز - ترویج فرهنگ ایثار و شهادت؛ شفافیت، تکلیف قانونی دستگاه‌ها یا حکمی فراموش‌شده؟

پاسخگویی و اجرای قانون، بهترین راه پاسداشت فرهنگ ایثار و شهادت است. بر این اساس، اجرای این حکم، یک انتخاب یا اقدام تشریفاتی نیست؛ بلکه یک تکلیف قانونی است و انتظار می‌رود بنیاد شهید و امور ایثارگران به‌عنوان متولی اصلی، گزارش شفاف و مستندی از میزان تحقق این حکم، دستگاه‌های پایبند و موارد عدم اجرای آن به جامعه ایثارگری و افکار عمومی ارائه کند.
بند (چ) ماده ۸۶ قانون برنامه ششم توسعه که در قانون برنامه هفتم پیشرفت نیز تنفیذ (تمدید و لازم‌الاجرا) شده، یکی از مهم‌ترین احکام قانونی در حوزه ترویج فرهنگ ایثار و شهادت است. این بند مقرر می‌دارد:
کلیه دستگاه‌های اجرایی موظفند ۲۰ درصد از اعتبارات فرهنگی خود (به استثنای فصول اول و ششم اعتبارات هزینه‌ای) را بر اساس موافقت‌نامه مبادله‌شده با سازمان برنامه و بودجه و در چارچوب سیاست‌های مصوب شورای عالی ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، صرف ترویج فرهنگ ایثار و شهادت کنند.

نکات مهم این حکم
این حکم برای همه دستگاه‌های اجرایی مشمول قانون الزامی است و اختصاص به بنیاد شهید ندارد.
منابع مالی باید از اعتبارات فرهنگی خود دستگاه‌ها تأمین شود، نه از بودجه بنیاد شهید.
هزینه‌کرد باید در چارچوب سیاست‌های شورای عالی ترویج فرهنگ ایثار و شهادت باشد.
سازمان برنامه و بودجه نیز در تنظیم موافقت‌نامه‌ها و پیش‌بینی اعتبارات نقش مهمی دارد.
اگرچه پرداخت این ۲۰ درصد بر عهده دستگاه‌های اجرایی است، اما بنیاد شهید و امور ایثارگران به عنوان متولی اصلی سیاست‌های ایثار و شهادت و دبیرخانه شورای عالی ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، وظیفه دارد اجرای این حکم را به‌طور مستمر پیگیری، رصد و مطالبه کند.
از جمله اقداماتی که انتظار می‌رود بنیاد شهید و امور ایثارگران انجام دهد:
- شناسایی دستگاه‌های پایبند و دستگاه‌های متخلف؛
- مطالبه اجرای قانون از دستگاه‌های اجرایی؛
- پیگیری پیش‌بینی و تخصیص اعتبارات با همکاری سازمان برنامه و بودجه؛
ارائه گزارش‌های شفاف از میزان اجرای این حکم به دولت، مجلس و افکار عمومی.

پرسش‌های مهم
با گذشت چندین سال از تصویب این حکم قانونی، پرسش‌های جدی همچنان بی‌پاسخ مانده است:
چند دستگاه اجرایی این ۲۰ درصد را به‌طور کامل اختصاص داده‌اند؟ چه میزان اعتبار تاکنون در اجرای این بند هزینه شده است؟ گزارش عملکرد دستگاه‌ها کجاست؟ بنیاد شهید تاکنون چه اقدامات نظارتی و پیگیری برای اجرای این حکم انجام داده و نتایج آن چه بوده است؟
اگر این بند قانونی به‌درستی اجرا شود، سالانه منابع قابل توجهی برای توسعه فرهنگ ایثار و شهادت، تولید آثار فرهنگی، آموزش، پژوهش، حمایت از برنامه‌های ترویجی و حفظ ارزش‌های دفاع مقدس اختصاص خواهد یافت.
اجرای این حکم، یک انتخاب یا اقدام تشریفاتی نیست؛ بلکه یک تکلیف قانونی است. انتظار می‌رود بنیاد شهید و امور ایثارگران به عنوان متولی اصلی، گزارش شفاف و مستندی از میزان تحقق این حکم، دستگاه‌های پایبند و موارد عدم اجرای آن به جامعه ایثارگری و افکار عمومی ارائه کند.
بند (خ) ماده ۸۶ قانون برنامه ششم توسعه که در قانون برنامه هفتم پیشرفت نیز تنفیذ و لازم‌الاجرا شده است، تکلیف روشنی را بر عهده چند دستگاه مهم کشور قرار داده است.
بر اساس این حکم، وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، آموزش و پرورش، دانشگاه آزاد اسلامی، بنیاد شهید و امور ایثارگران و ستاد کل نیروهای مسلح موظفند برای تعمیق و ترویج فرهنگ
ایثار و شهادت در نسل‌های آینده واحدهای درسی مرتبط با فرهنگ ایثار و شهادت را در مقاطع مختلف دانشگاهی ایجاد کنند و بخشی از موضوعات پژوهشی، پایان‌نامه‌ها و طرح‌های علمی و تحقیقاتی را به فرهنگ ایثار و شهادت اختصاص دهند.
این حکم، صرفاً یک توصیه فرهنگی نیست، بلکه یک تکلیف قانونی است و اجرای آن باید در برنامه‌های آموزشی و پژوهشی دستگاه‌های یادشده نمود عملی داشته باشد.

پرسش‌های اساسی
اکنون که سال‌ها از تصویب این حکم می‌گذرد، افکار عمومی و جامعه ایثارگری حق دارند بدانند:
هر یک از دستگاه‌های نام‌برده برای اجرای این بند قانونی چه اقداماتی انجام داده‌اند؟
چند واحد درسی جدید در این زمینه ایجاد شده است؟
چه تعداد پایان‌نامه، طرح پژوهشی و پروژه علمی با موضوع فرهنگ ایثار و شهادت تعریف و حمایت شده است؟
چه میزان اعتبار برای اجرای این تکلیف اختصاص یافته و چه نتایجی حاصل شده است؟

نقش بنیاد شهید و امور ایثارگران
بنیاد شهید و امور ایثارگران علاوه بر آنکه خود یکی از دستگاه‌های مکلف به اجرای این بند است، به عنوان متولی اصلی حوزه ایثار و شهادت، باید نقش هماهنگ‌کننده، مطالبه‌گر و ناظر بر حسن اجرای این حکم را نیز ایفا کند.
از بنیاد انتظار می‌رود به‌صورت شفاف اعلام کند: از زمان تصویب این قانون تاکنون چه برنامه‌هایی برای اجرای این بند انجام داده است؟ چه میزان همکاری با وزارتخانه‌ها، دانشگاه‌ها و مراکز علمی شکل گرفته است؟ چه گزارش‌هایی از میزان اجرای این تکلیف توسط سایر دستگاه‌ها تهیه و به مراجع ذی‌ربط ارائه شده است؟
سخن آخر اینکه اجرای قانون، با تصویب آن پایان نمی‌یابد، بلکه از همان روز آغاز می‌شود. اگر این بند به‌درستی اجرا شده، دستگاه‌های مسئول گزارش عملکرد خود را منتشر کنند و اگر اجرا نشده است، دلایل این ترک فعل و برنامه جبران آن را به مردم و جامعه ایثارگری اعلام نمایند. شفافیت، پاسخگویی و اجرای قانون، بهترین راه پاسداشت فرهنگ ایثار و شهادت است.

|| یوسف مجتهد