یکشنبه 01 آذر 1405 , 09:32




نشست شنژن؛ فرصت دیپلماسی، نه تضمین حمایت
فاش نیوز - دیدار دونالد ترامپ، شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین در شنژن، در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶، نشانهای نمادین از گفتوگوی مستقیم قدرتهای بزرگ بود. بیانیه پایانی بر ثبات راهبردی، امنیت انرژی و کاهش خطرهای هستهای تأکید کرد، اما درباره ایران موضع یا تعهد مشخصی نداشت. گزارش آسوشیتدپرس نیز از کمبود جزئیات اجرایی بیانیه خبر داد؛ بنابراین، نشست را نباید توافقی برای تعیین سرنوشت ایران دانست.
پرونده ایران، بنا بر گزارشهای پیش از نشست، ممکن بود مطرح شود؛ اما طرح موضوع با توافق بر سر آن تفاوت دارد. غیبت تهران از میز گفتوگو یادآور این است که تصمیمهای قدرتهای بزرگ میتوانند بر منافع ایران اثر بگذارند، بیآنکه ایران در شکلگیری آنها حضور داشته باشد.
چین و روسیه شرکای مهم ایراناند، اما سیاست خارجی آنها بر پایه منافع خودشان شکل میگیرد. تأکید بر ثبات جریان انرژی میتواند پکن را به حمایت از کاهش تنش و امنیت کشتیرانی سوق دهد؛ اما بهتنهایی نشاندهنده توافق با واشنگتن برای فشار بر تهران نیست. همکاری مسکو نیز تضمین حمایت خودکار در بحران نیست.
تنگه هرمز برای ایران اهرمی راهبردی و برای اقتصاد جهانی گذرگاهی حیاتی است. تشدید تنش در آن میتواند هزینههای اقتصادی و امنیتی ایران را افزایش دهد. درعینحال، بیانیه سیاسی شنژن تعهد حقوقی تازهای برای ایران ایجاد نمیکند و با تصمیم الزامآور شورای امنیت تفاوت دارد.
پیشروی ایران سه مسیر است: تنشزدایی و مذاکره؛ تداوم بنبست و فشار اقتصادی؛ یا تفاهم محدود قدرتها درباره انرژی و کاهش خطر، بدون توافق جامع درباره ایران.
درس نشست روشن است: روابط با چین و روسیه فرصتساز است، اما جایگزین دیپلماسی مستقیم و اقتصاد مقاوم نمیشود. تهران باید اختلافات هستهای را از مسیر مذاکره مدیریت کند، روابط خارجیاش را متنوع سازد و در حفظ امنیت منطقه و تنگه هرمز نقشی فعال داشته باشد.
|| علیرضا رجائی

















