صندوق اشتغال و کارآفرینی موتور محرکه جامعه ایثارگری

فاش نیوز - تشکیل صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران، در اجرای جزء اول بند "ت" ماده ۳۱ قانون برنامه هفتم پیشرفت کشور (با رویکرد آینده‌پژوهی) باید مورد توجه جدی مسئولین قرار گیرد؛ چرا که ماده ۳۲ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران از جمله مهم‌ترین مواد مندرج در این قانون در حوزه اشتغال و کارآفرینی ایثارگران گران‌قدر است.
 در این راستا قانون‌گذار، از ابتدای تأسیس صندوق -که هیئت امنای آن مرکب از "شش تن از اعضای هیئت وزیران" است- با درک این موضوع که اشتغال ایثارگران تنها با اعطای وام‌های موردی محقق نمی‌شود، بنیاد شهید و امور ایثارگران را مکلف کرده است «صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران» را ایجاد کند تا به‌عنوان یک مؤسسه عمومی غیردولتی، مأموریت توسعه اشتغال، کارآفرینی و توانمندسازی اقتصادی جامعه ایثارگری را بر عهده داشته باشد.
 بر اساس این ماده، بنیاد موظف است اساسنامه صندوق را تهیه و پس از تصویب هیئت وزیران، نسبت به راه‌اندازی آن اقدام کند که البته این مهم در طول دهه گذشته انجام شده است.
همچنین مقرر گردید منابع مالی صندوق از سه محل تأمین شود:
 ۱- اعتبارات بودجه عمومی دولت؛
 ۲- وجوه برگشتی اقساط وام‌های اشتغال پرداختی به ایثارگران (وجوه اداره‌شده)؛
 ۳- سایر منابع داخلی بنیاد شهید و امور ایثارگران.
 در این راستا به‌طور قطع می‌توان اذعان کرد که علی‌رغم اهمیت موضوع، تقریباً هیچ یک از بندهای فوق‌الذکر در طول سنوات گذشته به‌صورت کامل محقق نشده است.
 ان‌شاءالله سایر منابع قابل تخصیص جهت انجام فعالیت‌ها نیز در یادداشت‌های بعدی مورد اشاره و آسیب‌شناسی قرار خواهد گرفت.
 همچنین در اجرای این حکم قانونی، اساسنامه صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران به تصویب هیئت وزیران رسید و صندوق یاد شده به‌عنوان مؤسسه عمومی غیردولتی وابسته به بنیاد شهید و امور ایثارگران با شخصیت حقوقی، مالی و اداری مستقل تشکیل شده است.

جامعه هدف صندوق:
 مطابق ماده ۱ اساسنامه، خدمات صندوق شامل خانواده شهدا (پدر، مادر، همسر و فرزندان)، جانبازان، آزادگان و همسر و فرزندان آنان است.
همچنین بر اساس تبصره الحاقی مصوب سال ۱۳۹۹، خواهران و برادران شهدا نیز در اولویت بعدی استفاده از خدمات صندوق قرار گرفته‌اند.

مهم‌ترین وظایف صندوق
 ماده ۳ اساسنامه، وظایف و اختیارات صندوق را به‌صورت شفاف بیان کرده است که مهم‌ترین آنها عبارت از:
 ۱- اعطای تسهیلات خوداشتغالی و حمایت از کارآفرینان ایثارگر با هدف توانمندسازی و ایجاد اشتغال پایدار.
 ۲- اعطای تسهیلات قرض‌الحسنه و کم‌بهره به اشخاص حقیقی و حقوقی برای ایجاد فرصت‌های شغلی جدید ویژه ایثارگران.
 ۳- کمک به تأمین منابع مالی طرح‌های زیرساختی اشتغال و حمایت از مجریان طرح‌های خوداشتغالی و کارآفرینی.
 ۴- پرداخت یارانه سود و کارمزد تسهیلات به مجریان طرح‌های اشتغال‌زا و کارآفرینی واجد شرایط.
 اما متأسفانه در این زمینه مستندات موجود و ارزیابی علمی صورت‌گرفته موید عدم تحقق کامل وظایف تعیین شده جهت صندوق بوده است. (فارغ از اعداد و ارقام و عملکرد ناصحیح که عمدتاً در گزارش‌های ادواری ذکر شده است).

 فلسفه تشکیل صندوق
 آنچه که مسلم است هدف قانون‌گذار از ایجاد این صندوق، صرفاً پرداخت وام نبوده است؛ بلکه ایجاد یک نهاد تخصصی برای "سیاست‌گذاری، سرمایه‌گذاری، حمایت مالی، هدایت و پشتیبانی از اشتغال و کارآفرینی برای ایثارگران "بوده است.
بنابراین صندوق باید علاوه بر پرداخت تسهیلات، با شناسایی ظرفیت‌های اقتصادی، حمایت از کسب‌وکارهای نوآور، توسعه مشاغل دانش‌بنیان، همکاری با بانک‌ها، بخش خصوصی و نهادهای اقتصادی، نقش فعالی در ایجاد اشتغال پایدار ایفا کند.
همان‌طور که تصریح شد این مهم نیز مطابق اهداف تعیین شده عملیاتی نشده است.

ضرورت رویکرد فعال بنیاد شهید و امور ایثارگران و دیگر وزارتخانه‌ها و سازمان‌های ذی‌ربط در جهت تحقق اهداف پیش‌بینی‌شده
 بدون تردید موفقیت آتی صندوق در گرو این موضوع است که بنیاد شهید و امور ایثارگران و دیگر دستگاه‌های اجرایی اشاره شده به اداره صرف آن و نظاره‌گری امور اکتفا نکند، بلکه با برنامه‌ریزی، اطلاع‌رسانی، آموزش، مشاوره، هدایت متقاضیان، جذب منابع جدید و جلب مشارکت بانک‌ها، سرمایه‌گذاران و کارآفرینان، آن را به یک نهاد توسعه‌ای و اثرگذار تبدیل کنند.
 بنابراین در این راستا هم‌افزایی و همراهی دفتر اشتغال بنیاد و دیگر واحدهای اداری تأثیرگذار نیز بسیار تعیین‌کننده خواهد بود.
 در حال حاضر صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران باید از یک صندوق پرداخت تسهیلات -آن‌هم به‌عنوان واسطه کاری و تسهیل‌کننده صرف- فراتر رود و به موتور محرک اشتغال، کارآفرینی و توانمندسازی اقتصادی جامعه ایثارگری تبدیل شود؛
 البته انجام این مهم یقیناً منوط به تأمین نیروی انسانی متخصص و آشنا با موضوعات و فرایندهای اشتغال‌زایی و کارآفرینی است.
 سخن اینکه اهدافی که قانون‌گذار در ماده ۳۲ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران آن را دنبال کرده است در کنار وظایف تعیین‌شده در مفاد اساسنامه بنیاد شهید و امور ایثارگران و دیگر اسناد قانونی باید به‌صورت مطلوب و رضایت‌بخش برای جامعه هدف محقق شود.

 همچنین ارزیابی بیرونی فعالیت را نیز می‌توان از نظرسنجی قابل‌انجام از جامعه هدف احصاء و اصلاحات راهبردی را انجام داد. ان‌شاءالله سایر نکات راهبردی و تأثیرگذار در جلب رضایت مخاطبین مرتبط با موضوع نیز در یادداشت‌های بعدی به نحو شایسته‌ای به استحضار جامعه معزز ایثارگری خواهد رسید.

|| داود پاک‌نیت