تربیت نفس اماره در گذر به نفس لوامه

فاش نیوز - آیا انسان تا این حد کودک است یا مرتکب حماقت یا اسیر نفس اماره شده است؟ گاهی می‌شنویم که عاشق فلان رنگ یا عاشق فلان غذا و این نوع علایق که از آن به عشق تعبیر می‌کنند هستیم اما می‌توان واقعیت عشق را با بیان عرفانی از بیان عارفان و سالکان آگاه مرور کنیم تا حقیقت را از مجاز تشخیص دهیم.
همواره قاعده شناخت با نشانه‌ها توام است لذا هر پدیده باید با شناخت نشانه‌های آن پدیده همراه باشد. پایه آغازین عشق از هوس، سپس میل، شروع می‌شود اما هوس و میل، در زن و مرد متفاوت است؛ لیکن نشانه‌های هوس و میل در زن و مرد یکسان است.
نشانه هوس آن است که عاشق، تمام دنیا و معشوق را برای خودش بخواهد و نشانه میل آن است که عاشق یک قدم به جلو رفته یعنی عاشق، تمام دنیا را برای معشوق بخواهد اما در نهایت معشوق را برای خودش بخواهد. سپس قدری جلوتر، عاشق وارد مرحله عین عشق می‌شود که نشانه عین عشق، آن است که عاشق تمام دنیا و خودش را برای معشوق بخواهد و خود را فنای معشوق  سازد. پس از عین عشق، نوبت به شین و قاف می‌رسد که در دنیای خاکی امکان ندارد؛ بلکه شین و قاف عشق مربوط به دنیای دیگر است.
اگر هر پدیده را با نشانه‌های آن جستجو کنیم، هرگز در رویا و خرافات و توهم گرفتار نخواهیم شد. البته باید نشانه‌های هوس که برخاسته از هوای نفس است را بشناسیم، لذا می‌دانیم نفس اماره دارای سه قوه و نیرو به نام غضب، شهوت و وهم است؛ تا انسان را برای بلوغ و ادامه زندگی مادی هدایت کند.

سن بلوغ را حدود 23 تا 25 گفته‌اند؛ لذا پس از سن بلوغ، لازم است غضب و شهوت و وهم، مراقبه و کنترل شوند اما قبل از بلوغ نیاز به کنترل و مراقبه شدید نیست. غضب، شهوت و وهم، یک نیرو هستند که بروز و ظهور آنها متفاوت است. لیکن اگر هر قوه در وجود انسان حاکم شود، دیگری خاموش می‌شود؛ یعنی اگر غضب حاکم شود، دیگر شهوت یا وهم برای حاکم شدن تلاش نخواهند کرد و به غضب اجازه حکومت می‌دهند و همینطور شهوت و وهم اگر هر یک حاکم شوند، غضب تلاشی برای حاکم شدن نخواهد کرد. از نشانه‌های غضب، شهوت و وهم برای تربیت نفس اماره و گذر به نفس لوامه یا ملامتگر استفاده می‌شود. بنابراین هنگامی که عرفان یا شناخت لازم وجود داشته باشد، انسان هرگز در بین قوای نفس اماره شامل غضب، شهوت و وهم گرفتار نخواهد شد.

|| محسن ناطق(جانباز)