اصلاح گلوگاه‌های نظارتی مطالبه جدی  و بر زمین‌مانده (بخش دوم)

فاش نیوز - ۱) همان‌گونه که اشاره گردید، انتخاب و انتصاب مسئولان حراست توسط رؤسای دستگاه‌ها و انباشت قدرت در دست عده‌ای بدون نظارت مؤثر و پاسخگویی، موجب انحراف بخشی از برنامه‌های اجرایی و توسعه‌ای کشور، هدررفت منابع و در نهایت کاهش اعتماد عمومی مردم شده و باعث گردیده، منابع محدود کشور در اجرای برنامه‌های اقتصادی به‌درستی به هدف اصابت نکرده و مردم به‌عنوان ذی‌نفعان اصلی و نور چشمان امام و شهدا و رهبری به‌موقع از مواهب این طرح‌ها بهره‌مند نشده و کشور گران اداره شده و دچار تورم افسارگسیخته‌ای گردد که به اعتقاد کارشناسان بیش از هفتاد درصد فشار اقتصادی فعلی ارتباطی با جنگ و تحریم نداشته و در صورت نظارت و مدیریت صحیح قابل‌پیشگیری و اصلاح می‌باشد. 
۲) در کشور بنا به اعلام مقامات رسمی هزاران طرح نیمه‌تمام عمرانی ملی و استانی وجود دارد که از دید کارشناسان و افکار عمومی بخش بسیاری از این طرح‌ها انتخاباتی و سیاسی بوده و در مدت‌زمان کوتاهی پس از کلنگ‌زنی و هزینه‌های اولیه رها شده‌اند، میزان اعتباری که متخصصان این حوزه برای تکمیل این طرح‌ها پیش‌بینی نموده‌اند، بدون درنظرگرفتن تورم سالیانه بالای ۱۰۰۰ «هزار» همت می‌باشد که باتوجه‌به توان بودجه‌ای و اعتبار عمرانی ۷۰ یا ۸۰ همتی کشور در سال بیش از دوازده سال زمان نیاز است تا ضمن تعطیل‌کردن همه طرح‌ها فقط طرح‌های نیمه‌تمام گذشته را تکمیل و به بهره‌برداری برسانیم، این کلنگ‌زنی‌های بدون تدبیر و پیش‌بینی اعتبار لازم با گذر زمان هزینه تکمیل را افزایش داده، بعضاً مصالح آن مستهلک و تأثیر آن در اقتصاد، افزایش نارضایتی‌های اجتماعی و سفره مردم و تورم کنترل نشده خود را نشان داده است، اگر در کنار این سوء جریان‌ها که بخش عمده آن در صورت عملکرد صحیح و به‌موقع حراست‌ها و نظارت پیشینی قابل‌پیشگیری بود، ناترازی در حوزه انرژی، اضافه برداشت از بانک‌ها، ورشکستگی صندوق‌های بازنشستگی، موضوع خودروسازی و انحراف در واردات نهاده‌های دامی، وام‌های کلان بعضاً بدون برگشت و اخیراً عدم بازگشت ارز تراستی‌ها هم اضافه کنیم، ضرورت اصلاح ساختار گلوگاه‌های آسیب‌زا به‌ویژه حراست دستگاه‌ها و استحکام‌بخشی به این جایگاه حساس و مهم به‌منظور نظارت مؤثرتر و نقش پیشگیرانه‌ای که می‌توانند در این بزنگاه‌ها ایفا نمایند، برای مسئولان فارغ از جناح‌بندی‌های سیاسی، دوچندان خواهد شد. 
۳) کشور در حالی مورد هجوم بی‌رحمانه دشمن قرار گرفت که مردم با حضور به‌موقع و هوشمندانه در خیابان‌ها ثابت نمودند، پشتوانه قوی برای نظام و نیروهای مسلح مقتدر آن بوده و همواره آماده دفاع از کشور در مقابل بیگانگان هستند، اما همین مردم به‌شدت از نابسامانی در حوزه اقتصاد و معیشت که برابر اعلام کارشناسان حدود هفتاد درصد سرمنشأ داخلی دارد گلایه‌مند هستند، به همین دلیل اصلاح و تقویت بخش نظارت و حراست مجموعه‌ها به دلیل نقش پیشگیرانه آنان می‌تواند تأثیر بسزایی در تاب‌آوری مردم، انسجام داخلی، ایجاد امید و مبارزه با فساد ایفا نمایند. 
۴) دشمن به دنبال آن است که نقش دین و حوزه تمدنی چندهزارساله ایران را در اداره امور کشور و جامعه کم‌رنگ کرده و با جنگ‌شناختی که به را انداخته و برجسته‌کردن برخی ساختارهای ناکارآمد دستگاه‌ها، جوان مولد و بااستعداد کشور را نسبت به آینده ایران ناامید نماید، و اگر ما گلوگاه‌های صیانت از سرمایه انسانی و منابع مالی کشور را که دو مؤلفه اصلی در پیشگیری از فساد و تسریع در توسعه طرح‌های اقتصادی و بهبود زندگی مردم دارد، را فارغ از جناح‌بندی‌های سیاسی، فامیلی و قومیتی با شایسته‌گزینی افراد متعهد و متخصص اصلاح کنیم، حتماً تیر دشمن برای کشاندن جامعه به فتنه و التهابات اجتماعی به سنگ خورده و ناکام خواهند شد. 
۵) گذری کوتاه به نقش نظارت پیشینی و بستن گلوگاه‌های آسیب‌زا و شایسته‌گزینی، از منظر امام شهید و سران قوا.
۵/۱) اهمیت نظارت پیشینی و تأکید بر استفاده از نیروهای باایمان، جهادگر و پاک‌دست در گلوگاه‌ها از منظر رهبر شهید که در دیدارهای مختلف با مردم و مسئولان و پیام‌ها اعلام فرمودند: 
۱) «اگر یک مدیر عالی وقتش را تقسیم بکند شاید بشود گفت که باید نیمی از وقتش را صرف نظارت بر دستگاه خودش و نیمی را صرف کارهای دیگر بکند. در کار اداری حمل بر صحت وجود ندارد» 
۲) «دستگاه‌های نظارتی و دولتی باید با قاطعیّت و حسّاسیّت، از تشکیل نطفهٔ فساد پیشگیری و با رشد آن مبارزه کنند. این مبارزه نیازمند انسان‌هایی باایمان و جهادگر، و منیع‌الطّبع با دستانی پاک و دل‌هایی نورانی است. این مبارزه بخش اثرگذاری است از تلاش همه‌جانبه‌ای که نظام جمهوری اسلامی باید در راه استقرار عدالت به کار برد.»
۳) «کار مبارزه با فساد را چه در دولت و چه در قوهٔ قضائیه به افراد مطمئن و برخوردار از سلامت و امانت بسپارید. دستی که می‌خواهد با ناپاکی دربیفتد باید خود پاک باشد، و کسانی که می‌خواهند در راه اصلاح عمل کنند باید خود برخوردار از صلاح باشند.» 
۴) «خشکانیدن ریشهٔ فساد مالی و اقتصادی و عمل قاطع و گره‌گشا در این باره، مستلزم اقدام همه‌جانبه به‌وسیلهٔ قوای سه‌گانه مخصوصاً دو قوهٔ مجریه و قضائیه است. قوهٔ مجریه با نظارتی سازمان‌یافته و دقیق و بی‌اغماض، از بروز و رشد فساد مالی در دستگاه‌ها پیشگیری کند، و قوهٔ قضائیه با استفاده از کارشناسان و قضات قاطع و پاک‌دامن، مجرم و خائن و عناصر آلوده را از سر راه تعالی کشور بردارد. بدیهی است که نقش قوهٔ مقننه در وضع قوانین که موجب تسهیل راهکارهای قانونی است و نیز در ایفای وظیفهٔ نظارت، بسیار مهم و کارساز است». 
۵/۲) رئیس‌جمهور به‌عنوان بالاترین مقام اجرایی که بر اساس قانون اساسی بیشترین اختیارات اجرایی از جمله انتصاب بیش از سه هزار مدیر عالی و میانی در دستگاه‌ها از اختیارات ایشان بوده در دیدارهای مختلف، گلایه‌های خود را در مورد تقویت نظارت و شایسته‌گزینی این‌گونه بیان کردند: 
۱) وضع موجود حاصل عملکرد خود ما است و در بحث نظارت اشاره کردند، تعداد زیادی سازمان نظارتی داریم؛ اما از لحاظ سلامت اداری به‌هیچ‌وجه کارنامه قابل‌قبولی نداریم و در موضوع به‌کارگیری افراد توانمند و شایسته برای اداره امور اجرایی کشور و پرهیز از جناح‌بازی سیاسی بیان کردند آیا پرسیده‌ایم فلان مدیر توان انجام مسئولیت را دارد یا نه؟ به‌جای آن فقط پرسیده‌ایم «با ما هست یا نه» کدام یک از شما زمانی که بیمار می‌شوید دنبال پزشک هم حزبی هم خط می‌گردید همه به دنبال متخصص می‌روید حتی اگر با شما مخالف باشد؛ زیرا برای جان خود ارزش قائل هستید. 
۲) اگر وضع موجود را بپذیریم در همین وضعیت خواهیم ماند، اما اگر در پی وضعیت بهتری باشیم، آنگاه امکان ایجاد تحول فراهم خواهد شد، باید بلند شویم، تغییر کنیم و کشوری بسازیم که در افق چشم‌انداز ترسیم شده الهام‌بخش و پیشتاز. 
۳) رئیس‌جمهور در موضوع، ناترازی انرژی، موضوع نان و شیوه بانکداری و اضافه برداشت‌ها که مهم‌ترین علت اصلی تورم و گرانی کالاها و فشار بر مردم هستند، نحوه انتصاب و عزل افراد در مصاحبه تلویزیونی و گفتگوی مستقیم با مردم بیان کردند،۴۷ سال است که می‌خواهیم درست کار کنیم، می‌گویند الان وقتش نیست. 
۵/۳) بیشترین گلایه از نحوه عملکرد حراست دستگاه‌ها و اهمیت این مجموعه در پیشگیری از تشکیل نطفه تخلف و فساد را، ریاست قوه قضائیه در دیداری با مسئولان این‌گونه بیان کردند: 
۱) یکی از موضوعات مغفول مانده حراست‌ها هستند، ما در همه دستگاه‌ها حراست و حفاظت داریم، کجای کار اگر اشکالی بود بازخواست می‌شوند کدام نگاه متوجه آنها است این‌ها مسائلی هست که به دنبال اصلاح آن هستیم؛ اما یک‌دست صدا ندارد و صدایش کم است.
۲) انتظار و توقع آن است که حراست‌ها در سازمان‌ها بیشتر فعال شوند؛ یکی از وظایف حراست‌ها، پیشگیری از برخی تخلفات اداری و پیگیری و گزارش موضوع تخلف است. 
۵/۴) رئیس قوه مقننه هم در دیدارهای مختلف به نقش و اهمیت نظارت پیشینی و مدیریت منابع اشاره و بیان کردند: 
۱) نظارت پسینی را قبول نداریم. باید در لحظه و هوشمند و سیستماتیک نظارت کنیم، مدیران قوی ما را یارویاور خودشان بدانند. هدف اصلی پیگیری مشکلات مردم است نه چیز دیگری. آن چیزی را که نمی‌توانیم جبران کنیم، زمان است. پروژه  ۳۰ سال و ۲۰ سال معطل‌مانده هیچ جای دفاعی ندارد. ابداً معنا و مفهوم ندارد. 
۲) «مشکل امروز کشور علی‌رغم وجود تحریم‌ها، پول و امکانات نیست، مشکل امروز کشور سوءمدیریت و دیوان‌سالاری است چرا که اگر کشور پول هم داشته باشد در صورت سوءمدیریت پیشرفت نخواهد کرد، به‌طوری که در سال‌های گذشته باوجود درآمد نفتی بالا با کسری بودجه مواجه بودیم» 
۶) سخنان حجتی رئیس سابق حراست کل کشور در جمع رؤسای حراست وزارت اقتصاد سال «۱۴۰۱» سالم‌سازی و ایمن‌سازی دو وظیفه حراست است، حراست‌ها بدون این دو وظیفه کارساز نخواهند بود، زیرا با دستمال کثیف نمی‌توان شیشه را پاک کرد و اضافه کردند در هر دستگاهی تخلف روی دهد حراست دستگاه نیز باید پاسخگو باشد. 
۷) نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران از بدو پیروزی انقلاب به دلیل مواضع حق‌خواهانه، دفاع از مظلومان و قطع دست بیگانگان از منابع کشور، ایجاد بیداری میان ملت‌های آزاده دنیا، همواره با توطئه‌های مختلفی، مانند سه جنگ تحمیلی، ترور و تحریم اقتصادی روبرو بوده و هست که با رهبری هوشمندانه امامین انقلاب و حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای حفظ الله در دفاع مقدس اخیر و حضور میدانی مردم و نیروی مسلح قوی، سربلند و مقتدر بیرون‌آمده است، اما نفوذ در گلوگاه‌های حساس نظام و هدررفت منابع بخصوص در بخش اقتصاد موضوعی داخلی هست که گلایه‌های شدید مردم مبعوث شده در میدان را به دنبال داشته و بدون تعارفات معمول مدیران و دلسوزان نظام می‌بایست با درک صحیح از تاب‌آوری مردم و فارغ از جناح‌بندی‌های سیاسی با عقلانیت انقلابی، روش‌های اشتباه گذشته به‌ویژه گلوگاه‌های فسادزا را اصلاح نمایند. امروز در تریبون‌های عمومی، واژه‌های پر تکراری از سوی مسئولان اعلام می‌شود، مانند راه‌های افزایش تاب‌آوری مردم، جلوگیری از ریزش بیشتر سرمایه‌های اجتماعی، امید آفرینی و ضرورت ارتقا سطح اقتصاد و معیشت مردم، وفاق و انسجام ملی، اصلاح گلوگاه‌های آسیب‌زا و مباحثی ازاین‌دست، اما واقعیت آن است که مخاطب این توصیه‌ها و بایدها و راهکارهای تحقق آن پیش از بیان در تریبون‌های عمومی در دست خود مسئولان است و این امر محقق نخواهد، شد مگر آنکه، سران قوا و دیگر مدیران تصمیم‌گیر فارغ از نگرش‌های سیاسی، انتقادات از نحوه حکمرانی در تریبون‌های عمومی خود را در جلسات به محصول یعنی اصلاح گلوگاه‌های آسیب‌زا به‌ویژه در بخش نظارت تبدیل کرده تا تأثیر آن در سفره و معیشت برای مردم ملموس باشد و جامعه نخبگانی و گروه‌های مردمی نیز بستن منافذ فسادزا را به‌صورت جدی از نهادهای مسئول مطالبه نمایند و به گفته رئیس‌جمهور محترم «بلند شویم، تغییر کنیم و کشوری بسازیم که در افق چشم‌انداز ترسیم شده الهام‌بخش و پیشتاز باشد». 
۸) یکی دیگر از ضرورت‌های اصلاح و تقویت جایگاه حراست دستگاه‌ها در گام دوم انقلاب، مطالبه افکار عمومی و توجه تصمیم‌گیران به این نکته است که تشکیل نطفه تخلف و بخشی از فساد در دستگاه‌ها، از فعل و ترک فعل اشخاص منصوب در این گلوگاه آغاز می‌شود، چون بر اساس وظیفه ذاتی حراست دستگاه‌ها و افراد منصوب در این پست مسئول حفظ کلیه اجزای مادی و معنوی سازمان‌ها و دستگاه‌های اداری کشور هستند، اما وابستگی مادی اشخاص منصوب (اخذ حقوق و مزایای نقدی و غیرنقدی) از مدیر دستگاه محل اشتغال، تمرکز قدرت و نظارت غیرمؤثر توسط مسئولان بالادستی و جناح‌بندی‌های سیاسی موجب شده بعضاً مدیران حراست دستگاه‌ها نتوانند، در موارد مقتضی به وظایف پیشگیرانه خود عمل کرده و به نفع منافع عمومی مردم تصمیم‌گیری نمایند که به برخی موارد آن و تأثیر مخربی که بر اقتصاد و ریزش سرمایه اجتماعی مردم در دو دهه اخیر در جامعه داشته اشاره گردید.
ادامه دارد...

|| رضا علامه‌زاده