گلایه کارگردان فیلمی باموضوع جنگ ۱۲ روزه

خبرگزاری تسنیم، بابک برجسته، کارگردان فیلم سینمایی «گلوریا» با موضوع جنگ 12 روزه که به تازگی پوسترش رونمایی شده، با اشاره به دلایل تصمیم خود برای ارائه‌نکردن این اثر به چهل‌وپنجمین جشنواره فیلم فجر، از آنچه بی‌مهری و بی‌عدالتی مدیران فرهنگی در قبال فیلمش می‌داند، انتقاد کرد.

وی با بیان اینکه سال گذشته نیز فیلم خود را به جشنواره ارائه کرده، اما با وجود آماده‌بودن بخش عمده‌ای از اثر، آن را نپذیرفتند، تأکید کرد که قصد دارد مسیر اکران عمومی فیلم را دنبال کند.

حتی یک سکانس جنبی در جشنواره فیلم فجر ندادند

این‌کارگردان دلیل اصلی تصمیم خود را برخوردهای صورت‌گرفته با او و اثرش دانست و با اشاره به آسیب‌دیدن دفتر تهیه‌کنندگی‌اش در جریان جنگ 12روزه گفت: در آن مقطع، مشغول تولید یک ملودرام عاشقانه به نام «گلوریا» بودم که موشک به محدوده تجریش اصابت کرد و دفتر من نیز آسیب دید. بعد از این مدیران سینمایی و آقای فریدزاده رئیس سازمان سینمایی به محل آمدند و از آنجا نیز بازدید کردند. در گفت‌وگو با آقای فریدزاده نیز تأکید کردم که حتی هنگام حضورم در دفتر، موشک به این محدوده اصابت کرده بود؛ با این حال، انتظار من دریافت کمک مالی نبود و تنها خواهان حمایت معنوی بودم. صراحتاً گفتم که هیچ پولی نمی‌خواهم.

برجسته با اشاره به بازسازی بخشی از اتفاقات جنگ در فیلم «گلوریا» ادامه داد: من صحنه اصابت موشک در تجریش را با کمک جلوه‌های میدانی در فیلم بازسازی کردم؛ صحنه‌ای که بازتاب گسترده‌ای نیز داشت. دست‌کم یک سکانس در این اثر وجود دارد که نسل‌های آینده می‌توانند با تماشای آن دریابند در تجریش چه اتفاقی افتاد. در آن زمان، برخی تصور می‌کردند تصاویر منتشرشده حاصل هوش مصنوعی است، در حالی که من این اتفاقات را با چشم خودم دیدم. حتی یکی از خودروها نیز به دفتر من برخورد کرد.

کارگردان «گلوریا» با یادآوری تلاش خود برای حضور در دوره پیشین جشنواره فیلم فجر، گفت: سال گذشته فیلم را به جشنواره ارائه کردم و انتظار داشتم دست‌کم امکان یک نمایش معمولی برای آن فراهم شود. اما حتی یک سانس جنبی هم برای نمایش فیلمم به من ندادند.

اگر شهید شده بودم بمن شهید راه فرهنگ می‌گفتند اما فیلمم را در جشنواره فجر نپذیرفتند

وی با اشاره به گلایه خود از این وضعیت افزود: به مسئولان گفتم اگر من در جریان این اتفاقات شهید شده بودم، آیا تصویرم را در وزارت ارشاد نصب نمی‌کردند و از من به‌عنوان شهید فرهنگ یاد نمی‌کردند؟ پس چرا وقتی زنده‌ام و فیلمی درباره این اتفاقات ساخته‌ام، حتی امکان اختصاص دو سانس نمایش به آن فراهم نمی‌شود؟ احساس کردم با بی‌مهری مواجه شده‌ام و در نهایت موضوع را رها کردم.

این‌کارگردان درباره گفت‌وگوی خود با شاهسواری، دبیر جشنواره فیلم فجر، نیز گفت: با آقای شاهسواری صحبت کردم و موضوع را با ایشان در میان گذاشتم، اما ایشان نیز محدودیت‌ها و ملاحظات مدیریتی خود را داشتند. به من گفته شد که فیلم‌های بهتری برای جشنواره وجود دارند و در اولویت قرار گرفته‌اند. فیلم من در آن مقطع حدود 80 درصد پیشرفت داشت و با وجود این، پذیرفته نشد. پس از آن نیز پیگیری چندانی نکردم و با وقوع جنگ، موضوع را کنار گذاشتم.

برجسته با تأکید بر اینکه حتی امکان یک نمایش جنبی نیز برای فیلمش فراهم نشد، گفت: شاید من اشتباه کنم اما آقای لطیفی که تجربه فراوان دارد و مشاور من و همینطور یکی از بازیگران فیلم هستند چطور؟ ایشان در مصاحبه‌ای گفتند که این فیلم می‌تواند حرف اول جشنواره فیلم فجر باشد. پرسش من این است که آیا افرادی که سال‌ها در این حوزه فعالیت کرده‌اند، نمی‌توانند درباره کیفیت یک فیلم قضاوت کنند؟

وی با اشاره به استفاده از جلوه‌های بصری برای بازسازی صحنه‌های اصابت موشک، بر اهمیت ثبت تصویری این وقایع تأکید کرد و این پرسش را مطرح ساخت که در چنین شرایطی، فیلم‌سازان باید چه موضوعاتی را به تصویر بکشند تا آثارشان بتواند برای جامعه و نسل‌های آینده کارکردی ماندگار داشته باشد.

کارگردان فیلم «گلوریا» در بخش دیگری از صحبت‌های خود به محتوای این‌فیلم و تلاش برای بازنمایی شرایط اجتماعی دوران جنگ اشاره کرد و گفت: در یکی از سکانس‌های فیلم، به اختلال فعالیت بانک سپه در جریان جنگ پرداخته شده است. در این صحنه، دو شخصیت با پیشینه‌ها و دیدگاه‌های متفاوت، یکی با گرایش بسیجی و دیگری متعلق به دوره پیش از انقلاب، وارد گفت‌وگویی جدلی می‌شوند تا بخشی از پیام اجتماعی و تاریخی فیلم منتقل شود.

اعتراض به درخواست حذف سکانس پایانی «گلوریا»

برجسته در ادامه به مشکلاتی اشاره کرد که هنگام دریافت پروانه نمایش با آن مواجه شده است. به گفته او، سکانس پایانی فیلم به رویدادهای جنگ 12روزه و حمله آمریکا و اسرائیل اختصاص دارد؛ در این صحنه، گروهی از کودکان به همراه خانواده‌هایشان روی صحنه حضور دارند و شخصیت با بازی بنفشه‌خواه نیز در میان آنان قرار می‌گیرد. اجرای سرود و هم‌خوانی با قطعه «ای ایران» با تأکید بر دفاع از وطن آغاز می‌شود، اما در پایان، محل اجرای برنامه هدف حمله موشکی قرار می‌گیرد و حاضران شهید می‌شوند.

وی با اشاره به هزینه‌های سنگین تولید این بخش گفت: برای اجرای این سکانس، حدود 30 ساعت در سالن کار کردیم. بازسازی انفجار و نمایش کشته‌شدن کودکان به تجهیزات، طراحی صحنه و تلاش گروهی نیاز داشت که با صرف هزینه قابل توجهی انجام شد. هدفم این بود که کودک‌کشی رژیم صهیونیستی را نشان بدهم.

این‌کارگردان با بیان اینکه پس از ارائه فیلم برای دریافت پروانه نمایش، از سوی مسئولان به او اعلام شده باید صحنه انفجار حذف شود، افزود: آقای عباس شوقی که از چهره‌های این حوزه هستند، در اجرای این بخش نقش داشتند. برای آماده‌سازی صحنه از مواد و تجهیزات ویژه استفاده شد و کار حدود 30 ساعت به طول انجامید؛ به‌طوری که بچه‌ها حتی فرصت خواب کافی نداشتند. با این حال، پس از طی این مراحل، به من پیام دادند که باید صحنه انفجار را از فیلم خارج کنم!

برجسته این درخواست را با هدف اصلی خود از ساخت فیلم در تعارض دانست و تأکید کرد که حذف چنین صحنه‌ای، بخش مهمی از پیام اثر درباره قربانی‌شدن کودکان در جنگ را از بین می‌برد.

وی با اشاره به مکاتبه خود با مسئولین سازمان سینمایی درباره درخواست حذف سکانس پایانی، گفت: به سازمان سینمایی نامه نوشتم و اعتراض خودم را بیان کردم. عجیب است  که نمی‌توانم چنین سکانسی را با این موضوع که انقدر اهمیت دارد در کشور خودم نمایش بدهم.

کارگردان فیلم «گلوریا» در ادامه با اشاره به دشواری‌های مالی تولید «گلوریا» گفت: این فیلم را زمانی ساختم که قیمت دلار حدود 105 هزار تومان بود. برای به ثمر رسیدن آن، طلا فروختم و از اندوخته شخصی‌ام هزینه کردم. سرمایه‌ای که برای ساخت فیلم صرف کرده‌ام، همچنان به‌عنوان هزینه‌ای سنگین بر دوش من باقی مانده است.

برجسته با اشاره به خسارت واردشده به دفتر خود در جریان جنگ 12روزه گفت: دفتر من حدود سه میلیارد تومان خسارت دید و دوربین‌ها و تجهیزات تدوین نیز از بین رفتند. با وجود این خسارت‌ها، حتی یک تماس ساده هم با من گرفته نشد تا درباره وضعیت و مشکلاتم پرس‌وجو کنند. برخی مسئولان تنها برای تهیه گزارش به محل آمدند و پس از آن رفتند. حتی برنامه تلویزیونی «پاورقی» نیز گزارشی از آسیب‌دیدن دفتر سینمایی من در تجریش پخش کرد.

ضرورت ثبت تصویری جنگ برای نسل‌های آینده

وی در بخش پایانی صحبت‌های خود با اشاره به تجربه سینمای دفاع مقدس در دهه 1360، بر ضرورت تولید آثاری تأکید کرد که بتوانند وقایع تاریخی را برای نسل‌های آینده ثبت کنند و گفت: فیلم «عقاب‌ها» نمونه‌ای از آثاری بود که با پرداختن به جنگ و به تصویر کشیدن بخشی از تلاش نیروهای نظامی، در حافظه سینمای ایران ماندگار شد. وقتی امروز نیز فیلم‌هایی درباره دوران جنگ نمایش داده می‌شوند، نوجوانان و جوانان با شرایط آن زمان آشنا می‌شوند و برایشان جالب است که مردم در آن دوران چگونه زندگی می‌کردند و چه اتفاقاتی را پشت سر گذاشتند. امروز نیز باید آثاری ساخته شوند که نسل‌های بعدی بدانند چه جنایت‌هایی علیه مردم رخ داده و جامعه چگونه در برابر آن ایستادگی کرده است.»

کارگردان «گلوریا» در پایان با تأکید بر اهمیت ثبت تصویری حادثه تجریش و جنگ 12 روزه گفت: این سکانس می‌تواند برای نسل‌های آینده باقی بماند تا بدانند در تجریش چه اتفاقی افتاد. وقتی من با سرمایه شخصی خودم چنین فیلمی می‌سازم و دفترم نیز در جریان جنگ آسیب می‌بیند، انتظار دارم دست‌کم توجه و حمایت حداقلی وجود داشته باشد. مسئله فقط یک فیلم یا یک دفتر نیست؛ مسئله ثبت واقعیت‌هایی است که نباید از حافظه تاریخی جامعه حذف شوند.