تأثیر تغذیه بر کاهش عوارض تنفسی جانبازان شیمیایی

سعيده نام آور - آخرین یافته های پزشکی نشان می دهد که تأثیر گازهای شیمیایی بر بدن ، به غیر از عوارض پوستی و ریوی ، می تواند عوارض شدیدتری بر سیستم ایمنی بدن نیز باشد که فرد را در معرض سرطان وعفونت های شدید قرار می دهد.
مشکلات تنفسی به دلیل تأثیرگذاری این گازها بر ریه ی فرد ، یکی از عوارض بسیار شایع است که جانبازان شیمیایی 8 سال دفاع مقدس ، سال هاست با آن دست وپنجه نرم می کنند. تنگی تنفس،سرفه های مداوم وحمله های تنفسی شبیه آسم، با خلط یا بدون خلط ، عارضه ای ست که ناشی از تأثیر این گازها بر مجاری تنفسی (نایژه ها) فرد است که با التهاب این مجاری و تنگ شدن آنها ، اکسیژن رسانی مختل می گردد و فرد را به طور موقت یا دائم در تنفس ، دچار اشکال می کند .
آلودگی های محیطی مانند آلودگی هوا یا استرس عواملی هستند که این عوارض را تشدید می کنند ، اما در عین حال توجه به تغذیه ی صحیح که بتواند در بهبود این شرایط تأثیرگذار باشد ، بسیار ضروری ست.
عواملی مانند وزن بالا ، عدم تحرک ، استفاده از حجم زیاد غذا ، سیگار ، غذاهای پرچرب ، عدم دریافت کافی سبزیجات ومیوه ها ، کم آبی ، کمبود دریافت انرژی وپروتئین ، استفاده از قندهای ساده و شیرینی جات ، استفاده از فست فودها ... می توانند عوارض تنفسی وریوی را در این افراد تشدید کنند.

بنابراین با توجه به شدت عوارضی که گازهای شیمیایی در بدن ایجاد می کنند ، توجه به توصیه های زیر جهت کاهش عوارض تنفسی لازم و ضروری ست :

1- در تمام تحقیقات ثابت شده استفاده از چربی های غیر اشباع در کاهش التهاب و بهبود بیماری های ریوی تأثیر مثبت دارد ، در نتیجه توصیه می شود که فرد از انواع روغن های مایع ، آجیل ها و ماهی (منظور تن ماهی نیست) استفاده نماید .

2- غذاهای پرچرب وسرخ کردنی که علائم تنفسی را تشدید می کنند ، غذاهای مناسبی نیستند ، بنابراین توصیه نمی شوند . از طرف دیگر استفاده از چربی های اشباع مانند روغن جامد ، سس مایونز ، خامه ، دنبه ، روغن حیوانی ، کره مارگارین ، کله پاچه و دل وجگر توصیه نمی شود.

3- به دلیل اینکه مصرف حجم زیاد غذا ، باعث افزایش حجم معده شده وکاهش ظرفیت تنفسی را ایجاد می نماید ، در نتیجه مصرف غذا به صورت کم حجم ودر وعده های زیاد توصیه می شود .

4- جالب است بدانید آنتی اکسیدان ها ورنگدانه های موجود در ادویه ها ، مانند رنگدانه ای بنام کورکومین که در زردچوبه و پودر کاری وجود دارد ، می توانند به عنوان ضد التهاب و افزاینده ی سیستم ایمنی بدن ، بسیار موثر باشند . اما در عین حال مصرف فلفل قرمز وتند که باعث تحریک ومشکل تنفسی می گردد ، توصیه نمی شود .

5-  از آنجا که بالا بردن سیستم ایمنی بدن این افراد برای جلوگیری از عوارض شدیدتری مانند عفونت ریه ، بسیار حائز اهمییت است ، مصرف میوه ها وسبزیجات حاوی ویتامین ها و آنتی اکسیدان های بالا ، به میزان کافی ، توصیه می شود . میزان توصیه شده 4-2 عدد میوه در روز و 5-3 بشقاب سبزیجات خام وپخته است .

6- ویتامین های A، C، E که یکی از قویترین آنتی اکسیدان های طبیعی هستند ، نقش بسیار موثری در کاهش علائم تنفسی فرد دارند ، بنابراین مصرف منابع ویتامین A (میوه وسبزیجات زرد ، نارنجی وقرمز رنگ ) ، منابع ویتامین C ( گوجه فرنگی ، کلم ها ، گریپ فروت ، کیوی ، لیموترش وتمامی مرکبات ) و ویتامین E (روغن های مایع ، دانه ها وآجیل ها) به صورت روزانه ، ضروری است .

7- کاهش وزن یکی دیگر از راهکارهای کاهش علائم تنفسی در این عزیزان است . به این دلیل که در طی روند کاهش وزن ، چربیهای اضافی در بدن مصرف می شوند وچربی های ناحیه  شکمی و چربی های احتمالی دور قلب نیز به مصرف می رسد ، ظرفیت تنفسی فرد افزایش می یابد وبا کارکرد راحت تر قلب ، اکسیژن رسانی هم بهتر انجام می گیرد . از طرف دیگر اضافه وزن ، مثل حمل بار اضافی در بدن است که با کاهش آن ، فشار مضاعفی از روی بدن برداشته شده وتنفس آسانتر صورت می گیرد.

8- منیزیوم ، ماده ی معدنی است که در بدن نقش آرامش بخشی  ومنبسط کننده را دارا است ، بنابراین با ایفای این نقش می توانند به بازتر شدن مجاری تنفسی ، گشاد شدن عروق فرد وحرکت روانتر خون واکسیژن در بدن وکاهش استرس کمک کند . مصرف منابع منیزیوم مانند آجیل ها ، سبزیجات برگدار سبز تیره وماهی ها توصیه می شود.

9- عسل با خاصیت ضد التهاب ، ضد عفونی کننده و آنتی اکسیدانی خود ، می تواند در کاهش عوارض تنفسی بسیار تأثیرگذار باشد. بنابراین مصرف روزانه مقدار کمی عسل ( افرادی که دیابت دارند ، مراقبت کنند که قندشان افزایش نیابد ) توصیه می شود .

10-  سیر ، پیاز ولیموترش که همه  دارای مواد ضدعفونی کننده ی قوی هستند وهم مواد ضد التهاب ، با افزایش سیستم ایمنی بدن وباز کردن مجاری تنفسی ، به کاهش عوارض بسیار کمک می کند . در نتیجه مصرف روزانه ی آن ها همراه با غذا توصیه می شود .

11- مراقب باشید ، استفاده خیلی زیاد از مواد نفاخ ( کلم ها ، سیر وپیاز وحبوبات) می تواند به دلیل ایجاد تورم در معده ، ظرفیت تنفسی فرد را کاهش دهد. بنابراین در حجم زیاد از این مواد استفاده نکنید.
12- سیگار کشیدن ،به دلیل اینکه ذرات معلق سمی را وارد ریه کرده و تنفس را دچار اختلال می کند از مواردی است که به شدت باید از آن پرهیز کرد .

13- در تمام مطالعات وتجربیات علمی وپژوهشی ثابت شده که انجام فعالیت های ورزشی بر تمامی بیماریها تأثیر مثبت دارد . در افرادی که دارای مشکل تنفسی هستند نیز فعالیت و ورزش با افزایش ظرفیت تنفسی ریه ها و کمک به کاهش وزن وکاهش استرس وافزایش سیستم ایمنی می تواند بسیار مفید وموثر باشد .

14- همانطور که اضافه وزن در افزایش بروز علائم وعوارض تنفسی تأثیر گذار است ، کمبود وزن وسوء تغذیه نیز تأثیر منفی دارد . در نتیجه مصرف غذای کافی، انرژی روزانه مناسب ودر حد نیاز بدن ، پروتئین کافی ( تغذیه به گوشت سفید ولبنیات کم چرب) ، میوه وسبزیجات کافی ، جهت تقویت بدن وجلوگیری از تضعیف سیستم ایمنی وعفونت ها ، ضروری است .

15- استفاده از دمکرده ی آویشن ، که در تهیه ی بسیاری از شربت های سینه از آن استفاده می شود ، توصیه می شود . چرا که مصرف آن باعث کاهش التهاب و سرفه در فرد می گردد .

16- کاهش استرس واضطراب یکی از راه های مفید جهت کاهش عوارض تنفسی است . آب ، کاهو ، گل گاوزبان ومنابع منیزیوم (مورد 8) که آرامش بخش هستند به میزان کافی ، توصیه می شوند .

17- کم آبی یا دهیدراتاسیون  عوارض را افزایش می دهد ، بنابراین مصرف آب کافی (8-7 لیوان در روز) ، عدم مصرف چای وقهوه زیاد ، توصیه می شود . مصرف آب مورد نیاز بدن در جریان عفونت های ریه نیز می تواند با رقیق تر کردن مخاط ریوی ، مفید باشد .

18- مطالعات نشان داده ، مصرف قندهای ساده به مقدار زیاد ، تأثیر منفی بر روند تنفسی فرد می گذارد ، بنابراین مصرف قند ،شکر ، شکلات ، شیرینی و نوشابه به این افراد توصیه نمی شود .