سربازی که سنگر هنر را خالی نگذاشت

فاش نیوز - یادداشتی به مناسبت درگذشت هنرمند متعهد و انقلابی، زنده‌یاد کوروش زارعی
بعضی آدم‌ها روی صحنه زندگی می‌کنند، اما بعضی دیگر تمام زندگی‌شان را به صحنه‌ای برای دفاع از حقیقت تبدیل می‌کنند. زنده‌یاد کوروش زارعی از جنس دسته دوم بود؛ مردی که برای او هنر صرفاً شهرت، تشویق، شهرت رسانه‌ای و ایستادن زیر نورافکن‌ها نبود؛ هنر برایش رسالت بود، تعهد بود، آرمان بود و سنگری برای دفاع از باورهایی که به آن‌ها ایمان داشت.
کوروش زارعی رفت، اما جمله‌ای از خود به یادگار گذاشت که شاید امروز بیش از هر زمان دیگری باید در گوش جامعه هنری ایران طنین‌انداز شود: 
 «من سرباز رهبری در خط هنر هستم.»
این جمله فقط یک اظهار ارادت یا موضع‌گیری شخصی نبود؛ خلاصه یک مکتب فکری و هنری بود. مکتبی که معتقد است هنرمند نمی‌تواند نسبت به سرنوشت جامعه، هویت ملی، اعتقادات مردم و جبهه حق و باطل بی‌تفاوت باشد. هنرمند اگر صاحب اندیشه و رسالت است، باید بداند هنر او در کدام جبهه ایستاده و صدای چه کسانی را به گوش تاریخ می‌رساند.
کوروش زارعی از آن هنرمندانی نبود که انقلاب را فقط در قاب یک شعار جست‌وجو کند. او تلاش کرد باورهایش را در میدان عمل نشان دهد؛ از صحنه تئاتر تا مدیریت فرهنگی، از پرورش نسل جوان هنرمندان تا حمایت از جریان تئاتر بچه‌های مسجد و گسترش نمایش‌های دینی و مقاومت.
او سال‌ها در مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری انقلاب اسلامی مسئولیت داشت و در این جایگاه، برای جان گرفتن تئاتر دینی، مردمی و انقلابی تلاش کرد. برگزاری رویدادهای نمایشی، حمایت از استعدادهای جوان و توجه به هنر آیینی و مقاومت، بخش مهمی از کارنامه اوست.
او به‌خوبی می‌دانست که دشمن، پیش از آنکه خاک یک سرزمین را هدف قرار دهد، هویت، باور و حافظه تاریخی یک ملت را نشانه می‌گیرد؛ و در چنین میدانی، هنر می‌تواند یکی از مؤثرترین سنگرهای دفاع باشد.
از نقش‌آفرینی در آثار نمایشی و تلویزیونی، از جمله ایفای نقش «لاوی» در مجموعه ماندگار «یوسف پیامبر (ع)»، تا حضور در عرصه تئاتر عاشورایی و نمایش‌های دینی، رد پای اعتقاد و دغدغه فرهنگی او دیده می‌شد. نمایش‌هایی همچون «خورشید کاروان»، «غم‌نامه فرات» و «بانوی بی‌نشان» نیز بخشی از پیوند عمیق او بافرهنگ اهل‌بیت (ع) بودند.
اما آنچه نام کوروش زارعی را فراتر از یک کارنامه هنری قرار می‌دهد، ایستادگی بر سر باورهایش است.
در روزگاری که گاهی هنرمند را به سکوت در برابر مسائل مهم جامعه دعوت می‌کنند و گاه برای فاصله‌گرفتن از هویت و آرمان‌هایش به او امتیاز می‌دهند، زارعی مسیر خود را انتخاب کرده بود. او می‌خواست هنرمند بماند، اما نه هنرمندی بی موضع؛ می‌خواست بازیگر باشد، اما نه بازیگر بی رسالت؛ می‌خواست روی صحنه بدرخشد، اما نور صحنه را در خدمت حقیقت می‌خواست.
او در سال‌های پایانی عمر نیز با بیماری دست‌وپنجه نرم کرد. رنج بیماری، جسمش را فرسوده کرد، اما آنچه از او در حافظه دوستان، همکاران و جامعه هنری باقی‌مانده، تصویر مردی است که دل در گرو هنر متعهد و آرمان‌هایش داشت. خبر درگذشتش پس از یک دوره بیماری، جامعه هنری کشور را در اندوه فروبرد.
شاید امروز بهترین راه ادای احترام به او، صرفاً برگزاری مراسم یادبود و انتشار پیام‌های تسلیت نباشد. باید از خودمان بپرسیم: چند هنرمند جوان با دیدن مسیر زندگی کوروش زارعی تصمیم می‌گیرند هنر را نه‌فقط برای دیده‌شدن، بلکه برای اثرگذاشتن به کار بگیرند؟ چند گروه نمایشی، چند هنرمند مسجدی و چند فعال رسانه‌ای، راه او را در میدان روایت حقیقت ادامه خواهند داد؟
این همان میراثی است که نباید اجازه داد با رفتن او به فراموشی سپرده شود.
جامعه هنری انقلاب اسلامی امروز بیش از هر زمان دیگری به هنرمندانی نیاز دارد که شجاعت اندیشیدن، قدرت روایت‌کردن و جسارت ایستادن پای حقیقت را داشته باشند. به هنرمندانی که بدانند جهاد تبیین فقط با سخنرانی و بیانیه پیش نمی‌رود؛ گاهی یک نمایش تأثیرگذار، یک فیلم کوتاه، یک روایت هنرمندانه و یک اثر صادقانه می‌تواند پنجره‌ای تازه به روی حقیقت بگشاید.
کوروش زارعی از میان ما رفت، اما یک پرسش و یک مسئولیت را برای ما باقی گذاشت: 
اگر هنر یک سنگر است، چه کسی باید در آن بایستد؟
او پاسخ خودش را داده بود؛ سرباز رهبری در خط هنر.
اکنون نوبت نسل تازه هنرمندان است که این جمله را از یک خاطره به یک جریان تبدیل کنند؛ جریانی که در آن هنر، ابزار ابتذال و بی‌تفاوتی نباشد، بلکه پرچم هویت، ایمان، آزادگی و حقیقت‌گویی باشد.
نام کوروش زارعی را باید نه‌فقط در فهرست درگذشتگان هنر ایران، بلکه در حافظه هنرمندان متعهد این سرزمین ثبت کرد؛ مردی که صحنه را سنگر می‌دانست و هنر را مسئولیتی در برابر تاریخ.
او از صحنه زندگی پایین آمد، اما پرچمی را به جا گذاشت که نباید بر زمین بماند.
روحش شاد، یادش گرامی و راهش پررهرو باد.

|| سید رضا موسوی فاضل