از بازدارندگی تدافعی تا ابتکار راهبردی

 فاش نیوز - پیام روشن دیدار شنبه فرمانده کل قوا با فرماندهان نیروهای مسلح
 دیدار روز شنبه، ۹ آبان ۱۴۰۵، حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای، فرمانده کل قوا، با فرماندهان ارشد نیروهای مسلح را باید فراتر از یک نشست معمول نظامی و در چارچوب تحولات جدید امنیتی منطقه و احتمال تکرار درگیری‌های نظامی تحلیل کرد. اهمیت این دیدار، به‌ویژه در نخستین حضور رسانه‌ای اعلام‌شده ایشان در جمع فرماندهان عالی نظامی پس از آغاز جنگ اخیر، حامل پیام‌های مهمی در سطح داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی است.
 نخستین کلیدواژه این دیدار، «بازدارندگی حداکثری» است؛ مفهومی که نشان می‌دهد راهبرد دفاعی ایران قرار نیست صرفاً بر دفع حمله در محدوده جغرافیایی کشور متمرکز بماند. تأکید بر پاسخ فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی، به معنای تغییر محاسبات طرف مقابل است؛ یعنی دشمن نباید تصور کند می‌تواند با انتخاب زمان، مکان و شیوه حمله، هزینه اقدام نظامی خود را مدیریت کند.
 کلیدواژه دوم، به‌روزرسانی بانک اهداف و قرارگرفتن دارایی‌های مادی و غیرمادی دشمن آمریکایی - صهیونیستی در تیررس نیروهای مسلح است. این عبارت از توسعه نگاه راهبردی به میدان تقابل حکایت دارد؛ میدانی که دیگر صرفاً به جغرافیای مرزها و عرصه نظامی محدود نیست و ابعاد اطلاعاتی، فناورانه، زیرساختی و امنیتی را نیز در بر می‌گیرد.
 نکته مهم‌تر، تأکید بر تقویت معماری اطلاعات نظامی، توسعه دکترین و تاکتیک‌های بومی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و افزایش تولید تجهیزات دفاعی است. این مجموعه فرامین نشان می‌دهد مقصود، صرفاً آمادگی برای یک پاسخ مقطعی نیست، بلکه ساختن ظرفیت پایدار برای مواجهه با جنگ‌های پیچیده و چندلایه آینده است.
 ازسوی‌دیگر، حضور فرماندهان ارتش، سپاه و ستاد کل نیروهای مسلح و ارائه گزارش درباره آمادگی در خلیج‌فارس، تنگه هرمز، دریای عمان و مرزهای شمال غرب و جنوب شرق، نشان می‌دهد نگاه فرماندهی کل قوا به امنیت ملی، نگاهی جامع و مبتنی بر آمادگی هم‌زمان در جبهه‌های مختلف است.
 اما یکی از مهم‌ترین پیام‌های سیاسی این دیدار، عبارت «تعیین زمان و شرایط پایان جنگ به دست نیروهای مسلح و ملت ایران» است. این جمله در واقع ناظر بر سلب ابتکار عمل از طرف مقابل است؛ پیامی که می‌گوید آغاز درگیری لزوماً به معنای تعیین سرنوشت و پایان آن از سوی آغازگر نخواهد بود.
 چشم‌انداز پیش‌رو: 
 به نظر می‌رسد در دوره آینده، سه روند بیش از گذشته اهمیت پیدا کند: نخست، ارتقای آمادگی عملیاتی و اطلاعاتی؛ دوم، تقویت توان پاسخ‌گویی فراتر از مرزهای جغرافیایی؛ و سوم، پیوند عمیق‌تر میان قدرت نظامی، انسجام اجتماعی و حمایت ملی. البته تحقق این راهبرد مستلزم مدیریت هوشمندانه تنش‌ها و پرهیز از محاسبات پرهزینه و ناخواسته نیز هست.
 در مجموع، پیام دیدار شنبه را می‌توان چنین رمزگشایی کرد: ایران به دنبال آن است که معادله امنیتی منطقه از «امکان حمله بدون هزینه» به «محاسبه هزینه پیش از هرگونه اقدام خصمانه» تغییر کند. این همان منطق بازدارندگی فعال است؛ پیامی که مخاطب اصلی آن نه‌فقط فرماندهان نیروهای مسلح، بلکه تصمیم‌گیران واشنگتن و تل‌آویو هستند.

|| سید رضا موسوی فاضل